Văn Hóa: Ngọn nguồn lịch sử xung đột Thái Lan - CamBốt

VĂN HÓA ONLINE - VĂN HỌC NGHỆ THUẬT 3 ĐỊA LÝ-XÃ HỘI NHÂN VĂN - THỨ BA 16 DEC 2025

Văn Hóa: Ngọn nguồn lịch sử xung đột Thái Lan - Campuchia

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Tác giả, James Lewis từ BBC World Service và BBC News Tiếng Thái

13 tháng 12 2025

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cm200j5yr7yo

Căng thẳng âm ỉ giữa Thái Lan và Campuchia lại một lần nữa bùng phát dọc biên giới chung, phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn.

Đã có không ít binh sĩ Thái Lan và nhiều thường dân Campuchia đã thiệt mạng và bị thương trong cuộc giao tranh mới nhất bắt đầu từ 8/12, theo các quan chức hai bên.

Các cuộc đụng độ này là nghiêm trọng nhất kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được ký kết sau khi hàng chục người thiệt mạng hồi tháng Bảy.

Tranh chấp giữa hai quốc gia láng giềng bắt nguồn từ hơn 100 năm trước, khi biên giới của hai bên được vạch ra sau thời kỳ Pháp chiếm đóng Campuchia.

Nhưng xung đột cũng liên quan đến sự cạnh tranh văn hóa kéo dài hàng thế kỷ.

Trung tâm của cuộc cạnh tranh này là Preah Vihear, một ngôi đền Hindu thế kỷ 11 nằm trên đỉnh vách đá ở dãy núi Dângrêk, tạo thành biên giới giữa hai nước.

Cạnh tranh văn hóa

Trong nhiều thế kỷ, quyền lực ở Đông Nam Á được định hình từ sự trỗi dậy và sụp đổ của các đế chế.

Từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 15, Đế chế Khmer, với trung tâm nằm ở khu vực ngày nay là Campuchia, đã thống trị phần lớn khu vực, gồm cả các khu vực rộng lớn của Thái Lan, Lào và Việt Nam ngày nay.

Nhưng khi Đế chế Khmer suy tàn, các thế lực mới nổi lên.

Năm 1431, Vương quốc Ayutthaya - tiền thân của Vương quốc Xiêm và Thái Lan ngày nay - đã xâm lược và chiếm Angkor, kinh đô của Đế chế Khmer, sau đó bắt đầu chiếm đóng các vùng lãnh thổ phía tây Campuchia.

Trong những thế kỷ tiếp theo, Campuchia nhận thấy mình bị kẹp giữa các nước láng giềng đầy tham vọng và chủ quyền của họ liên tục bị tranh chấp.

Đến thế kỷ 19, một thế lực bên ngoài mới đã xuất hiện: Pháp.

Sau khi đã kiểm soát miền Nam Việt Nam, Pháp gây sức ép buộc Campuchia chấp nhận quy chế bảo hộ vào năm 1863.

Đến đầu thế kỷ 20, Pháp tiếp tục củng cố quyền lực trong khu vực thông qua hai hiệp ước với Vương quốc Xiêm vào năm 1904 và 1907, quy định những vùng lãnh thổ rộng lớn phải được giao cho Đông Dương thuộc Pháp.

Các hiệp ước này thiết lập nguyên tắc: ở khu vực phía đông dãy núi Dângrêk, biên giới được xác định theo đường phân thủy.

Tuy nhiên, quá trình lập bản đồ do các nhà khảo sát người Pháp thực hiện đã tạo ra sự mơ hồ, đặc biệt là xung quanh Preah Vihear, nằm rất gần với đường biên giới phân thủy được đề xuất.

Nguồn hình ảnh, Getty Images. Chụp lại hình ảnh, Đền Preah Vihear

Trong Thế chiến II, Thái Lan đã giành lại một số lãnh thổ đã mất theo hiệp ước năm 1907, gồm cả khu vực đền thờ.

Sau chiến tranh, Thái Lan buộc phải trả lại lãnh thổ đã giành được cho Pháp, mặc dù quân đội Thái Lan đã tái chiếm khu vực xung quanh Preah Vihear vào năm 1947.

Sáu năm sau, Campuchia giành được độc lập từ Pháp, và năm 1959 đã đệ đơn kiện lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) yêu cầu tòa án khẳng định chủ quyền lãnh thổ của họ đối với đền Preah Vihear.

Cốt lõi của vụ kiện tại ICJ là hai cách giải thích trái ngược nhau về biên giới.

Campuchia dựa vào bản đồ thuộc địa của Pháp vốn dựa các hiệp ước năm 1904 và 1907, có khả năng xác định vị trí đặt đền thờ ở phía Campuchia.

Thái Lan lập luận rằng bản đồ đó chưa bao giờ được chính quyền nước này chấp nhận hoặc, nếu Thái Lan đã chấp nhận, thì chỉ vì niềm tin sai lầm rằng đường biên giới được chỉ ra thực chất là đường phân thủy.

Năm 1962, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) phán quyết ủng hộ lập trường của Campuchia dựa trên cơ sở cả hai bên đã thực sự chấp nhận và sử dụng đường biên giới hiện có trong nhiều thập kỷ.

Ngôi đền hầu như bị bỏ hoang trong suốt các cuộc nội chiến ở Campuchia và thời kỳ Khmer Đỏ và chỉ được mở cửa trở lại vào những năm 1990.

Nhưng căng thẳng lại bùng phát vào năm 2008 khi Campuchia đăng ký thành công Preah Vihear là Di sản Thế giới của UNESCO.

Thái Lan phản đối, cho rằng việc công nhận đó ảnh hưởng đến chủ quyền, và các cuộc đụng độ vũ trang đã nổ ra dọc biên giới từ năm 2008 đến năm 2011, khiến ít nhất 20 người thiệt mạng và hàng ngàn người phải di dời.

Campuchia quay trở lại Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), yêu cầu làm rõ về phán quyết năm 1962.

Tòa án đã ra lệnh rút quân vào năm 2012 và vào năm 2013, tòa án xác nhận rằng ngôi đền và khu vực lân cận nằm trong lãnh thổ Campuchia.

Người dân sơ tán khi các cuộc đụng độ nổ ra

Thái Lan và Campuchia bên này cáo buộc bên kia khơi mào cuộc giao tranh mới nhất, dẫn đến việc hàng trăm ngàn người cả hai phía phải sơ tán.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho hay đất nước ông "không bao giờ muốn bạo lực" nhưng sẽ "sử dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền", trong khi Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen cáo buộc "những kẻ xâm lược" Thái Lan đã khiêu khích sự trả đũa.

Tổng thống Trump hôm thứ 9/12 nói ông sẽ "gọi điện thoại" để "ngăn chặn cuộc chiến giữa hai quốc gia rất hùng mạnh".

Mặc dù đã có những cuộc đấu súng nghiêm trọng trong quá khứ, nhưng đã xuống thang tương đối nhanh chóng.

Hồi tháng Bảy, phóng viên Jonathan Head của BBC dự đoán diễn tiến đó sẽ lại được lặp lại.

Tuy nhiên, ông Head cảnh báo rằng hiện tại cả hai nước đều thiếu những nhà lãnh đạo có đủ sức mạnh và tự tin để rút lui khỏi cuộc đối đầu này.

+++++++++++++++++++++++++++++++

Cam Bốt tố cáo Thái Lan oanh tạc vào TRẠI TẢN CƯ Siem Reap, nơi có khu đền cổ Angkor

Lần đầu tiên từ khi xung đột giữa Thái Lan và Cam Bốt bùng lên trở lại từ đầu tháng 12/2025, sáng 15/12/2025, Phnom Penh tố cáo « quân đội Thái Lan mở rộng hoạt động, huy động chiến đấu cơ F-16 ném bom xuống một trại của người dân tản cư » tại quận Srei Snam, tỉnh Siem Reap, gần quần thể đền cổ Angkor Wat. Theo hãng tin Pháp AFP, Bangkok xác nhận giao tranh tiếp diễn ở biên giới hai nước, nhưng không đề cập đến tỉnh Siem Reap.

RFI 15/12/2025 - 12:09Sửa đổi ngày: 15/12/2025 - 14:48

Ảnh minh họa: Du khách tham quan đền Angkor Wat, tỉnh Siem Reap, Cam Bốt, ngày 29/01/2025. Xinhua News Agency.All Rights Reserved

Thanh Hà

Quận Srei Snam chỉ cách vùng biên giới có tranh chấp khoảng 70 km, và cách quần thể Angkor Wat hơn 1 tiếng rưỡi lái xe. Quần thể Angkor được coi là địa điểm thu hút nhiều du khách nhất của xứ Chùa Tháp.

Bộ trưởng Thông Tin Cam Bốt Pheaktra Neth, được AFP trích dẫn, nhấn mạnh Thái Lan đã « vi phạm luật quốc tế khi nhắm vào thường dân ». Phnom Penh đồng thời cho công bố một đoạn video với hình ảnh học sinh tại một trường học ở quận Srei Snam đang tháo chạy, vì quân đội Thái Lan đã thả bom xuống gần sát trường. Theo tổng kết của Phnom Penh, xung đột bùng lên trở lại ở khu vực biên giới giữa Thái Lan và Cam Bốt cách nay 1 tuần, đã làm 12 người chết, tất cả đều là thường dân. Bangkok đưa tin 16 người thiệt mạng, trong đó chỉ có 1 thường dân.

Tranh chấp chủ quyền lãnh thổ ở biên giới giữa hai quốc gia Đông Nam Á này đã khiến 800.000 người ở hai bên đường biên giới phải sơ tán.

Trong bối cảnh căng thẳng đó, quân đội Thái Lan sáng nay cho biết đã ngừng cung cấp xăng dầu cho Cam Bốt qua cửa khẩu biên giới với Lào. Báo chí Bangkok thì tiết lộ Thái Lan sẽ tổ chức bầu cử trước thời hạn vào ngày 08/02/2026.

Cũng vì xung đột leo thang giữa Cam Bốt và Thái Lan, cuộc họp các ngoại trưởng ASEAN được dự kiến vào ngày mai 16/12 đã phải hoãn loại sang tuần tới, theo thông báo của bộ Ngoại Giao Malaysia, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên ASEAN, với hãng tin Anh Reuters.

++++++++++++++++++++++++++++++

Giải thích về lịch sử xung đột Thái Lan-Campuchia

By Ian Wee | 25 Jul 2025, 04:08 PM

https://says.com/my/news/thai-cambodian-conflict-explained

Follow us on Instagram, TikTok, and WhatsApp for the latest stories and breaking news.

Theo dõi chúng tôi trên Instagram, TikTok và WhatsApp để cập nhật những tin tức mới nhất và nóng hổi.

Khi các cuộc đụng độ leo thang dọc biên giới Thái Lan - Campuchia, việc tìm hiểu bối cảnh lịch sử của cuộc xung đột là rất cần thiết.

Vào ngày 24 tháng 7, một ngày sau khi một binh sĩ Thái Lan bị mất một chân do mìn ở biên giới (theo CNN đưa tin), quân đội Thái Lan và Campuchia đã bắt đầu đấu pháo. Thái Lan đã không kích các vị trí quân sự của Campuchia, trong khi Campuchia được cho là đã nhắm vào các mục tiêu dân sự, bao gồm bệnh viện Phanom Dong Rak và một cửa hàng tiện lợi.

Cả hai bên đều hạ cấp quan hệ ngoại giao và cáo buộc nhau tấn công trước — và trong quá trình này, 100.000 thường dân Thái Lan dọc biên giới đã được sơ tán, và 12 người, chủ yếu là thường dân Thái Lan, đã được xác nhận thiệt mạng. Hiện vẫn chưa có thông tin về thương vong của Campuchia. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng biên giới đang diễn ra không phải tự nhiên mà có. Xung đột này có một bối cảnh lịch sử sâu rộng, với nhiều tranh chấp kéo dài hàng thập kỷ, sau đó đã âm ỉ thành các cuộc đụng độ leo thang nhanh chóng.

Sự thù địch giữa hai quốc gia đã kéo dài hàng thế kỷ, nhưng nguồn gốc của cuộc xung đột hiện tại có thể bắt nguồn từ thời kỳ thuộc địa Pháp.

Năm 1863, khi các quốc gia châu Âu tranh giành các quốc gia ở châu Á và châu Phi để khai thác thuộc địa - trong đó có Malaysia - thì Pháp tuyên bố Campuchia là một nước bảo hộ, trong khi Thái Lan, khi đó mang tên Xiêm, vẫn giữ được độc lập. Tuy nhiên, Xiêm buộc phải nhượng bộ để đảm bảo nền độc lập của mình. Một trong những nhượng bộ này là hiệp ước Pháp-Xiêm năm 1907, theo đó các lãnh thổ Thái Lan được nhượng cho Pháp và được quản lý như một phần của Campuchia.

A French surveyor at the Angkor Wat temple in Cambodia during French colonial rule. Một nhà khảo sát người Pháp tại đền Angkor Wat ở Campuchia trong thời kỳ thuộc địa Pháp.

Đáng chú ý, tỉnh Preah Vihear nguyên thủy nằm trong số các vùng lãnh thổ được nhượng lại. Tỉnh này là nơi có đền Preah Vihear, một di tích cổ được Đế chế Khmer (Campuchia) xây dựng vào đầu thế kỷ thứ 9, khoảng một nghìn năm trước. Ban đầu là đền thờ Hindu, ngôi đền này đã trở thành một địa điểm vô cùng quan trọng đối với người dân Campuchia. Trong khi Campuchia tiếp tục sử dụng bản đồ do Pháp vẽ làm điểm tham chiếu để xác định điểm bắt đầu và kết thúc của các quốc gia dọc theo chiều dài 800 km của biên giới Thái Lan-Campuchia, Thái Lan vẫn phản đối tính hợp lệ của những đường biên giới này. Tuy nhiên, Thái Lan lập luận rằng biên giới nên tuân theo đường phân thủy, điều này sẽ đặt lãnh thổ vào trong biên giới Thái Lan.

Mặc dù cuối cùng Thái Lan đã thừa nhận ngôi đền Preah Vihear thuộc về Campuchia, nhưng họ vẫn khẳng định một phần tỉnh lân cận là lãnh thổ của Thái Lan. Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai lan đến Đông Nam Á, Thái Lan đã liên minh với Đế quốc Nhật Bản — và trong quá trình này, họ đã giành lại các vùng lãnh thổ đã được nhượng lại cho Pháp từ nhiều thập kỷ trước, bao gồm cả Preah Vihear. Và khi Nhật Bản đầu hàng vào cuối chiến tranh, Thái Lan buộc phải trả lại đất đai cho Pháp.

Cuối cùng, sau khi giành lại độc lập vào năm 1953, Campuchia đã đưa yêu sách lãnh thổ của mình lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), và sau đó tòa án này đã phán quyết rằng ngôi đền nằm trên đất Campuchia.

Mặc dù cuối cùng Thái Lan đã thừa nhận ngôi đền Preah Vihear thuộc về Campuchia, nhưng họ vẫn khẳng định một phần tỉnh lân cận là lãnh thổ của Thái Lan.

Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai lan đến Đông Nam Á, Thái Lan đã liên minh với Đế quốc Nhật Bản — và trong quá trình này, họ đã giành lại các vùng lãnh thổ đã được nhượng lại cho Pháp từ nhiều thập kỷ trước, bao gồm cả Preah Vihear. Và khi Nhật Bản đầu hàng vào cuối chiến tranh, Thái Lan buộc phải trả lại đất đai cho Pháp. Cuối cùng, sau khi giành lại độc lập vào năm 1953, Campuchia đã đưa yêu sách lãnh thổ của mình lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), và sau đó tòa án này đã phán quyết rằng ngôi đền nằm trên đất Campuchia.

The Preah Vihear case being heard before the International Court of Justice, 1961. Image via Wikimedia Vụ án Preah Vihear được xét xử trước Tòa án Công lý Quốc tế, năm 1961.

Năm 2008, Campuchia đã thành công trong việc nộp đơn xin công nhận đền Preah Vihear là Di sản Thế giới của UNESCO, một động thái mà Thái Lan phản đối. Thái Lan tuyên bố việc công nhận này sẽ được hiểu là sự khẳng định chủ quyền của Campuchia đối với những gì họ coi là biên giới đang tranh chấp. Sau đó, Thái Lan và Campuchia đã điều quân đến khu vực biên giới — và một cuộc giao tranh ngắn đã nổ ra giữa binh lính Thái Lan và Campuchia, khiến hai binh sĩ Thái Lan và một binh sĩ Campuchia bị thương. Nhiều vụ đấu súng và bạo lực liên tục xảy ra trong vài năm tiếp theo — bao gồm cả việc Thái Lan sử dụng bom chùm vào năm 2011. Mặc dù có nhiều thường dân và binh sĩ thiệt mạng trong những năm qua, mức độ bạo lực đã không leo thang thành chiến tranh toàn diện, vì các cuộc xuống thang thường diễn ra nhanh chóng sau các đợt bùng phát bạo lực.

UNESCO World Heritage Site Đền Preah Vihear. Ảnh: Di sản Thế giới UNESCO

Năm 2011, Campuchia đã yêu cầu Tòa Công lý Quốc tế (ICJ) diễn giải phán quyết năm 1962, với lý do Thái Lan không tôn trọng chủ quyền lãnh thổ của Campuchia đối với khu vực Preah Vihear. Và vì vậy, một lần nữa, vụ việc lại được đưa ra Tòa Công lý Quốc tế.

Ngày 11 tháng 11 năm 2013, ICJ ra phán quyết có lợi cho Campuchia, buộc Thái Lan phải rút lực lượng cảnh sát và quân đội khỏi khu vực tranh chấp. Và trước khi phán quyết được đưa ra, hàng trăm thường dân Thái Lan đã rời khỏi khu vực này với dự đoán rằng phán quyết sẽ bất lợi cho họ.

Theo AP News, nó không bắt đầu vào tháng 7, mà là vào ngày 28 tháng 5 năm 2025 — khi một cuộc giao tranh tại khu vực biên giới, mà cả hai nước đều tuyên bố là của mình, khiến một binh sĩ Campuchia thiệt mạng. Thủ tướng Thái Lan lúc bấy giờ là Paetongtarn Shinawatra sau đó đã có cuộc hội đàm với Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen nhằm xoa dịu căng thẳng — nhưng bà đã bị chỉ trích khi ông Hun Sen đăng một đoạn ghi âm cuộc điện đàm lên trang Facebook của mình, trong đó bà tỏ ra tôn trọng tổng thống Campuchia và chỉ trích quân đội của chính mình.

Vào ngày 1 tháng 7, 2025, bà bị đình chỉ chức vụ, và phó của bà là Phumtham Wechayachai trở thành quyền thủ tướng.

Trong khi đó, căng thẳng vẫn tiếp tục âm ỉ — cho đến ngày 23 tháng 7, theo Bangkok Post, một vụ nổ mìn tại tỉnh Ubon Ratchathani đã khiến năm binh sĩ Thái Lan bị thương, trong đó một người bị mất một chân. Cùng ngày, Thái Lan hạ cấp quan hệ ngoại giao với Campuchia, triệu hồi đại sứ tại Phnom Penh và trục xuất đại sứ Campuchia khỏi Bangkok.

Ngày hôm sau, xung đột quân sự lại bùng phát.

Giữa các cuộc tấn công quân sự, những luận điệu dân tộc chủ nghĩa lâu đời cũng được cả hai bên khơi dậy. Một vụ kiện tranh chấp biên giới mới đã được Campuchia đệ trình lên ICJ vào tháng trước, nhưng kết quả vẫn chưa được biết. Thái Lan vẫn khẳng định không công nhận thẩm quyền của ICJ. Hiện vẫn chưa rõ xung đột sẽ diễn biến như thế nào - liệu nó sẽ hạ nhiệt để có thể đàm phán, hay leo thang thành một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++

NHÌN LẠI LỊCH SỬ THAI-CAMBODIA (tóm tắt)

Năm 802, Jayavarman II tự xưng là vua, thống nhất các hoàng tử Khmer đang gây chiến với nhau ở Vương quốc Chenla tức Chân Lạp với tên gọi "Kambuja". Jayavarman II đã tuyên bố độc lập khỏi Java ở vùng núi Kulen. Điều này đánh dấu sự khởi đầu của Đế chế Khmer, phát triển mạnh mẽ trong hơn 600 năm, cho phép các vị vua kế tiếp kiểm soát và gây ảnh hưởng trên phần lớn Đông Nam Á, đồng thời tích lũy quyền lực và tài sản khổng lồ. Vương quốc Ấn Độ Dương đã tạo điều kiện cho việc truyền bá Ấn Độ giáo đầu tiên và sau đó là Phật giáo đến phần lớn Đông Nam Á và thực hiện nhiều dự án cơ sở hạ tầng tôn giáo khắp khu vực, bao gồm việc xây dựng hơn 1000 ngôi đền và di tích chỉ riêng ở Angkor. Angkor Wat là công trình nổi tiếng nhất trong số những công trình kiến trúc này và được công nhận là Di sản Thế giới.

Vào thế kỷ XV, sau cuộc nổi dậy của Ayutthaya, nơi trước đây thuộc quyền cai trị của Đế chế Khmer, Campuchia đã trải qua sự suy giảm quyền lực. Campuchia phải đối mặt với 2 nước láng giềng ngày càng hùng mạnh, Ayutthaya của Thái Lan và triều Nguyễn của Việt Nam, và đánh dấu sự đi xuống của số phận Campuchia.

Năm 1863, Campuchia trở thành 1 quốc gia bảo hộ của Pháp, và sau đó được hợp nhất thành Đông Dương thuộc Pháp.

Campuchia giành độc lập từ Pháp năm 1953.

Vào thế kỷ 19, một cuộc đấu tranh mới giữa Xiêm và Việt Nam để giành quyền kiểm soát Campuchia đã dẫn đến thời kỳ các quan chức Việt Nam cố gắng ép buộc người Khmer áp dụng phong tục của Việt Nam. Điều này dẫn đến một số cuộc nổi dậy chống lại người Việt Nam và kêu gọi sự trợ giúp của Thái Lan. Chiến tranh Xiêm-Việt (1841–1845) kết thúc với một thỏa thuận đặt đất nước dưới quyền thống trị chung. Điều này sau đó đã dẫn đến việc Quốc vương Norodom Prohmborirak ký hiệp ước Bảo hộ Campuchia của Pháp.

Năm 1863, Vua Norodom, người được Xiêm La đưa lên ngôi,^[13] tìm cách bảo vệ Campuchia khỏi ách thống trị của Pháp. Năm 1867, Rama IV ký một hiệp ước với Pháp, từ bỏ quyền độc tôn đối với Campuchia để đổi lấy quyền kiểm soát các tỉnh Battambang và Siem Reap chính thức trở thành một phần của Xiêm. Các tỉnh này được nhượng trở lại cho Campuchia theo hiệp ước biên giới giữa Pháp và Xiêm (Thái Lan) năm 1907.

Campuchia tiếp tục là quốc gia bảo hộ của Pháp từ năm 1867 đến năm 1953, được quản lý như một phần thuộc địa của Đông Dương thuộc Pháp, mặc dù bị đế quốc Nhật Bản chiếm đóng từ năm 1941 đến năm 1945.^[55] Từ năm 1874 đến năm 1962, tổng dân số nước này tăng từ khoảng 946.000 người lên 5,7   triệu.^[56] Sau cái chết của Vua Norodom vào năm 1904, Pháp thao túng việc lựa chọn nhà vua, và Sisowath, anh trai của Norodom, được lên ngôi. Ngôi vị bị bỏ trống vào năm 1941 với cái chết của Monivong, con trai của Sisowath, và Pháp chuyển giao cho con trai của Monivong, Monireth, cảm thấy ông ta có tư duy quá độc lập. Thay vào đó, Norodom Sihanouk, cháu ngoại của Vua Sisowath lên ngôi. Người Pháp nghĩ rằng Sihanouk trẻ tuổi sẽ dễ dàng bị kiểm soát.^[55] Tuy nhiên, họ đã sai và dưới thời trị vì của Vua Norodom Sihanouk, Campuchia đã giành được độc lập từ Pháp vào ngày 9 tháng 11 năm 1953.

Diện tích Campuchia khoảng 181.035 km². Đất nước có 800 km biên giới với Thái Lan về phía bắc và phía tây, 541 km biên giới với Lào về phía đông bắc, và 1.137 km biên giới với Việt Nam về phía đông và đông nam. Nước này có 443 km bờ biển dọc theo Vịnh Thái Lan. Nhìn trên bản đồ, lãnh thổ Campuchia có hình dáng gần giống như lưỡi rìu tứ giác, cạnh không đều.

Đã có một số đụng độ quân sự giữa Thái Lan và Campuchia vào giai đoạn 2010-2012, khi cả hai nước tranh chấp chủ quyền tại vùng quanh đền Preah Vihear của người Khmer, ngôi đền được Tòa án Quốc tế vì Công lý (International Court of Justice) vào năm 1962 tuyên bố thuộc về Campuchia.^[48] Xung đột kết thúc khi tòa án quốc tế tiếp tục phán quyết ngôi đền thuộc về Campuchia.

Hiện nay, quan hệ Thái Lan - Campuchia vẫn còn là vấn đề nan giải, gây lo ngại cho nhiều nước. Vào tháng 4 năm 2009, cuộc chiến nổ ra giữa quân đội Thái Lan và Campuchia trên khu vực lãnh thổ tiếp giáp với tàn tích 900 năm tuổi của ngôi đền Hindu Preah Vihear gần biên giới hai nước.

Xung đột biên giới Campuchia – Thái Lan bắt đầu vào tháng 6 năm 2008 là sự gia tăng cường độ mới nhất sau một thế kỷ dài tranh chấp liên quan đến khu đất chung quanh ngôi Đền Preah Vihear xây vào thế kỷ 11

Vốn có kiến trúc giống như Đế Thiên Đế Thích (Angkor Wat) ở vùng Đông Bắc Campuchia, nằm giữa huyện Kantharalak (huyện Thái Lan) ở tỉnh Sisaket thuộc Đông Bắc Thái Lan và huyện Choam Khsant ở tỉnh Preah Vihear thuộc miền bắc Campuchia. Thái Lan tuyên bố việc cắm mốc chưa được hoàn thành ở các lãnh thổ bên ngoài khu vực do Tòa án Quốc tế vì Công lý phán quyết năm 1962.^[2] Vụ tranh chấp đất đai đến mức trầm trọng vào giữa tháng 7/2008 khi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc chấp thuận đơn của Campuchia xin đưa ngôi đền Preah Vihear vào danh sách di sản thế giới, mối quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng trở nên căng thẳng. Những nhà tranh đấu Thái Lan lo sợ rằng vị thế mới của ngôi đền sẽ làm cho việc đòi chủ quyền của Thái Lan tại khu đất bên cạnh trở nên khó khăn hơn. Vụ tranh chấp năm 2008 mở rộng ra cả quần thể Đền Ta Moan Thom 153 km về phía tây Preah Vihear, gần biên giới giữa tỉnh Surin của Thái Lan và tỉnh Oddar Meancheay của Campuchia.

Năm 1962, Tòa án Quốc tế vì Công lý ở Den Haag, Hà Lan phán quyết đền Preah Vihear thuộc lãnh thổ của Campuchia với viện dẫn rằng bản đồ năm 1907 cho thấy rõ Preah Vihear và những đất lân cận nằm trong Campuchia và cùng bản đồ đó cho thấy biên giới giữa hai nước này.

Sự kiện

2008

• Tháng 1, 2008: Bộ Quốc phòng Thái Lan từ Nội Các 56 của Thái Lan kháng nghị việc Campuchia dự định đăng ký ngôi Đền như là một Khu Di sản Thế giới trong khi không có thỏa thuận từ Thái Lan.^[6]
• Tháng 3: Campuchia thông báo cho Thái Lan kế hoạch của mình để đăng ký đền Preah Vihear như là một Di sản thế giới.
• Tháng 4: Thái Lan (Nội các 57) và Campuchia lập kế hoạch cho một cuộc đối ngoại về vấn đề trước khi đăng ký. Thái Lan vẫn cho rằng mình sẽ hỗ trợ việc đăng ký của ngôi đền, nhưng quá trình 'phải không ảnh hưởng đến các tranh chấp biên giới'.^[7]
• 18 tháng 6: Thái Lan và Campuchia hợp tác thông báo liên quan đến việc đăng ký ngôi đền.^[8]
• 2 tháng 7: Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc chấp thuận đơn xin của Campuchia để công nhận ngôi đền Preah Vihear như địa điểm di sản thế giới. Những người phản đối ở Thái Lan công kích quyết định của chính phủ Thái khi ủng hộ đơn xin của Campuchia, cho rằng làm như vậy là phá hoại lời tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của Thái Lan. Họ cũng đã cáo buộc Thủ tướng Samak Sundaravej là qua mặt Nghị viện và ủng hộ đơn xin của Campuchia để đổi lấy những hợp đồng kinh doanh cho những đồng minh của Thủ tướng bị lật đổ, Thaksin Shinawatra. Tối cao Pháp viện Thái Lan ra phán quyết đồng tình với những người phản đối.
• 14 tháng 7: 8.000 người Campuchia tham dự buổi hòa nhạc tại Nhà thi đấu Sân vận động Olympic ở Phnôm Pênh do Phó Thủ tướng Sok An chủ trì và được phát sóng trên Đài Truyền hình Bayon. Sok An vừa trở về từ hội nghị thường niên của UNESCO ở Québec, Canada, sau khi Preah Vihear được công nhận là di sản thế giới.^[9]
• Thứ Ba, 15 tháng 7: Ba công dân Thái bị bắt trong lúc đang tìm cách tiến vào lãnh thổ Campuchia để đến khu vực đền Preah Vihear. Khoảng 40 binh sĩ Thái Lan tiến vào khu vực tranh chấp chung quanh đền Preah Vihear, chiếm đóng các vị trí trong khu đất thuộc một ngôi chùa Phật giáo gần đó. Các giới chức ở Bangkok và Phnom Penh đều nói rằng việc vi phạm này xảy ra do hiểu lầm khi các binh sĩ Thái Lan sang đón về ba người Thái bị bắt vì đã đi vòng một trạm kiểm soát di trú để đến ngôi đền Preah Vihear. "Các binh sĩ Thái Lan sẽ quay lại đây trong thời gian ngắn. Họ đến để đón về ba người phản đối nhưng họ bị lạc hướng," theo lời Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Banh. Các giới chức Thái Lan nhấn mạnh rằng các binh sĩ này chưa vượt biên giới. Hang Soth, người đứng đầu cơ quan có nhiệm vụ điều hành đền Preah Vihear, nói các binh sĩ Thái Lan đã tiến vào một ngôi chùa Phật giáo ở trên dốc của ngọn núi dẫn đến di tích ngôi đền cổ. Lúc đầu có khoảng 20 binh sĩ tiến vào ngôi chùa trên đất Campuchi. Sau đó họ đưa thêm người đến, tổng cộng vào khoảng 40 người. Các binh sĩ Thái Lan và giới chức biên phòng Campuchia thảo luận tình hình để bảo đảm rằng không ai nổ súng và cũng để tránh những vấn đề trầm trọng trong tương lai. Tỉnh trưởng Thái Lan ở khu vực đối diện với ngôi chùa bác bỏ tin nói rằng các binh sĩ Thái đã tiến vào lãnh thổ Campuchia. "Đây là một sự hiểu lầm. Không hề có việc binh sĩ chúng tôi vi phạm biên giới," theo lời tỉnh trưởng Seni Chittakasem nói với báo chí. Seni đưa một phái đoàn sang Campuchia để lấy về ba người phản kháng, nhấn mạnh rằng các binh sĩ Thái Lan hiện diện gần đó nhưng trên phần đất Thái. Cả ba người phản kháng, gồm một phụ nữ, một người đàn ông và một nhà sư, đã đặt các thanh gỗ lên hàng rào kẽm gai ở biên giới để bước qua và đến đòi lại ngôi đền.
• 16 tháng 7: một viên chức quân sự cao cấp của Thái Lan công nhận rằng các binh sĩ đã ở trên vùng đất "bị tranh chấp."
• Thứ Năm, 17 tháng 7: Campuchia và Thái Lan đưa thêm binh sĩ tới vùng biên giới bị tranh chấp, mặc dù hai bên đã đồng ý sẽ mở những cuộc thảo luận vào tuần kế tiếp để tránh một cuộc đụng độ quân sự. Theo Chuẩn tướng Chea Keo của Campuchia, Thái Lan có hơn 400 binh sĩ gần ngôi đền Preah Vihear, so với 200 một ngày trước đó, và Campuchia có khoảng 800, tăng từ con số 380. Vào tối, khoảng 61 nhà sư cùng với 13 ni cô và thường dân đến ngôi chùa, cách đền Preah Vihear chừng 220 thước về hướng Tây để chuẩn bị đón mừng ngày lễ Phật giáo. Các nhà sư Campuchia này phải ở trong chùa trong ba tháng liền. Theo tập tục truyền thống lâu đời, họ không được ra sân để khỏi đạp lên cây cỏ và côn trùng. Khoảng 50 lính Campuchia tiến vào chùa, dự định ở qua đêm để bảo vệ an ninh cho các nhà sư và ni cô. Tuy nhiên lính Thái tiến vào để đuổi họ ra, khiến hai bên có lúc đã gầm ghè chĩa súng vào nhau, theo lời Chuẩn tướng Campuchia Chea Keo. Tình trạng căng thẳng kéo dài trong vòng 10 phút, sau đó phía lính Campuchia rút đi. "Chúng tôi đã kiên nhẫn và bình tĩnh để không xảy ra nổ súng," Tướng Chea Keo nói. Một nữ phát ngôn viên quân đội Thái Lan, Đại tá Sirichan Ngathong, không biết việc binh sĩ hai bên chĩa súng vào nhau. Tuy nhiên bà cũng nói rằng "tình hình đã ổn định. Binh sĩ hai bên được lệnh tránh bất cứ sự đối đầu nào."
• 18 tháng 7: Thủ tướng Samak của Thái Lan triệu tập một cuộc họp của các tư lệnh quân lực ở Bangkok để chuẩn bị cho cuộc họp với Cam Bốt. Thủ tướng Hun Sen của Campuchia trong một bức thư gởi ông Samak đã thúc giục ông Samak giảm bớt sự căng thẳng và ra lệnh cho các binh sĩ Thái rút đi.
• 21 tháng 7: bộ trưởng quốc phòng Tea Ban của Campuchia và Tư lệnh Quân đội Thái Lan Boonsrang Niempradit dự gặp gỡ tại Thái Lan để xoa dịu các căng thẳng. Cuộc thương thảo không đem lại kết quả gì. Sau đó, Ngoại trưởng Campuchia, Hor Namhong, không có cách nào khác hơn là kêu gọi sự can thiệp của Liên Hợp Quốc.
• 22 tháng 7: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á họp để giải quyết cuộc khủng hoảng liên quan đến việc đối đầu quân sự giữa Thái Lan và Cam Bốt, tuy nhiên không tháo gỡ được sự tranh chấp có thể gia tăng thành một cuộc thử thách chưa từng thấy trong lịch sử của khối liên minh này. Lời yêu cầu của Cambodia có sự can thiệp của tổ chức gồm 10 quốc gia hội viên này bằng cách thành lập một cơ quan giúp giải quyết cuộc tranh chấp cũng bị bác bỏ tại cuộc họp của các ngoại trưởng khối ASEAN. "Vấn đề là các quốc gia tham dự không hoàn toàn đồng ý với nhau về việc có nên thành lập một nhóm liên lạc trong lúc này hay không," theo lời Ngoại trưởng Indonesia Hassan Wirajuda, nhấn mạnh về sự phản đối của Thái Lan. "Hy vọng là một cuộc đối đầu quân sự sẽ không diễn ra," ông nói với các phóng viên báo chí. Cuộc họp kín diễn ra trong khi chính phủ Campuchia kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc triệu tập phiên họp khẩn cấp để giải tỏa cuộc khủng hoảng liên quan một ngôi đền ở biên giới. Khi được hỏi là có tiến triển gì không, một nhà ngoại giao châu Á trả lời: "Không có gì. Phía Cam Bốt muốn giải quyết qua sự can thiệp của ASEAN nhưng phía Thái Lan thì muốn coi đây là vấn đề song phương." Có hơn 500 lính Thái đối đầu với ít nhất 1.000 lính Campuchia quanh một ngôi chùa Phật giáo nhỏ trong khu đất có tranh chấp gần ngôi đền cổ. Một số giới chức cao cấp ASEAN lo ngại là tình hình này sẽ trầm trọng hơn. Ngoại trưởng Malaysia Rais Yatim nói rằng cuộc tranh chấp "không chỉ có ý nghĩa là vấn đề giữa hai quốc gia nhưng cũng còn là một thử thách cho ASEAN. Đây là lần đầu tiên hai thành viên trong tổ chức đang đối đầu với điều chúng tôi gọi là tình trạng khó xử biên giới." Tổng Thư ký ASEAN Surin Pitsuwan nói bầu không khí buổi họp "thân thiện" nhưng không nói là có tiến triển gì hay không. "ASEAN vẫn nhấn mạnh trong bản thông cáo mà vị chủ tịch đưa ra ngày 20/7 rằng chúng tôi trông đợi cả hai bên tìm được giải pháp ổn thỏa cho vấn đề của họ," ông nói.
• 23 tháng 7: Thái Lan cáo buộc Campuchia là đang nhắm tới việc đòi thêm đất của Thái Lan và có truyền đơn rải tại thủ đô Phnom Penh kêu gọi tẩy chay hàng hóa Thái, khi cuộc đối đầu kéo dài sang tuần thứ nhì. Để đối phó với các nỗ lực ngoại giao của Campuchia, đại sứ Thái Lan ở Liên Hợp Quốc, Don Pramudwinai, nói Campuchia muốn mang vụ tranh chấp ra trước Hội đồng Bảo an vì "mục tiêu của Campuchia không chỉ là Preah Vihear nhưng là toàn thể khu vực biên giới chung." Don tuyên bố với đài phát thanh Business Radio ở Bangkok rằng Campuchia muốn buộc Thái Lan phải công nhận một bản đồ có từ thời Campuchia còn là thuộc địa Pháp như văn kiện chính thức về đường phân chia ranh giới giữa hai nước mà nhiều khu vực có sự tranh chấp. Bản đồ do chính phủ Pháp vẽ thường có khuynh hướng thiên về Campuchia và chính phủ Thái Lan không công nhận bản đồ này, nói rằng được vẽ ra để làm lợi cho Pháp. Thái Lan thường dựa vào một bản đồ do vẽ ra thời gian sau đó với sự trợ giúp kỹ thuật của Hoa Kỳ, tuy vậy đã công nhận một phán quyết của Tòa án Quốc tế đưa ra năm 1962, rằng ngôi chùa Preah Vihear thuộc chủ quyền Campuchia. Cả hai bên đều nói là sẽ không dùng đến vũ lực tuy rằng có khoảng 4.000 lính tập trung nơi đây. Các nhà khoa bảng Thái Lan cho rằng sẽ chỉ có một giải pháp cho vấn đề sau cuộc bầu cử sắp tới ở Campuchia vì lúc này các chính trị gia đều tìm cách khuấy động sự kiện để chứng minh lòng yêu nước của mình. Bộ trưởng Thông tin Campuchia, Khieu Kanharith, bác bỏ nhận định này và nói rằng cuộc khủng hoảng là do phía Thái Lan gây ra chứ không phải vì thời điểm nào. Cuộc tranh chấp "là kết quả của vấn đề nội bộ Thái Lan, khi một nhóm định lật đổ một nhóm khác," Khieu Kanharith nói, ám chỉ việc các thành phần biểu tình chống chính phủ đang lợi dụng tinh thần yêu nước của dân chúng Thái Lan hầu đạt được mục tiêu lớn hơn là lật đổ chính phủ của Thủ tướng Samak.
• 25 tháng 7: Chính phủ Campuchia đồng ý họp ngày 28 tháng 7 tới đây, với Thái Lan để thảo luận việc giải quyết tranh chấp, thay vì đưa vấn đề ra trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Bộ trưởng Thông tin Campuchia Khieu Kanharith xác nhận cuộc họp sẽ diễn ra và "tạm thời đình hoãn việc khiếu nại trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc."
• 28 tháng 7: Tiếp theo sau các nỗ lực thất bại để giải quyết cuộc khủng hoảng khiến Cam Bốt phải có quyết định đưa ra Hội Đồng Bảo An, các cuộc họp cấp cao diễn ra nhằm rút khoảng 1.500 binh sĩ của cả hai bên ra khỏi khu vực ngôi đền và chấm dứt cuộc tranh chấp. Ngoại trưởng Campuchia Hor Namhong gặp tân ngoại trưởng Thái Lan Tej Bunnag ở thành phố Xiêm Riệp nằm về phía Đông Bắc Campuchia. Sau khoảng 12 giờ thảo luận, hai ngoại trưởng yêu cầu chính quyền hai bên tái phối trí lực lượng ra khỏi khu vực gần Preah Vihear.
• 29 tháng 7: Cả Campuchia và Thái Lan đều cho thấy họ sẵn sàng rút bớt quân đóng tại khu vực tranh chấp biên giới, nhưng chưa có bên nào chịu đi bước đầu tiên. Campuchia sẵn sàng rút quân, nhưng cũng nói Thái Lan trước hết phải đưa quân của họ ra khỏi một khoảng đất đang có tranh chấp gần Preah Vihear. "Đối với chúng tôi thì không có vấn đề gì cả. Vấn đề hiện nay là tùy thuộc vào thái độ của Thái Lan. Chúng tôi sẵn sàng rút quân bất cứ lúc nào. Vấn đề hiện nay là thời gian và khi nào phía chính phủ Thái Lan mới đạt được một quyết định chính trị," Hun Sen nói tại Phnom Penh. Lời tuyên bố của Hun Sen được đưa ra trong lúc một viên chức Bộ Ngoại giao Thái Lan nói chính quyền Bangkok có thể sẽ yêu cầu quốc hội chấp thuận cho việc rút quân, một điều có thể làm trì trệ tiến trình chung thêm vài tuần lễ. "Cả hai nước cần phải đi qua những tiến trình theo đúng luật lệ của mình," phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Thái Lan Tharit Charunvat cho báo chí hay. Tư lệnh lục quân Thái Lan xác nhận rằng mọi cuộc rút quân khỏi vùng biên giới đều sẽ cần thời gian. "Thỏa thuận đạt được sau cuộc họp giữa phía Cam Bốt và Thái Lan ngày 28/7 sẽ giúp giảm thiểu sự căng thẳng và cải thiện tình hình. Tuy nhiên, việc giảm quân ở biên giới trước hết phải được lệnh của chính phủ," Tướng Anupong Paojinda nói. Tuy nhiên Thủ tướng Thái Lan Samak Sundaravej tìm cách trấn an dư luận, tuyên bố với báo chí rằng: "Bộ Ngoại giao đang nói chuyện với phía quân đội. Mọi sự đều tốt đẹp."
• 31 tháng 7: Theo Thiếu tá Sim Sokha, chỉ huy phó một đơn vị biên phòng Campuchia, khoảng 70 lính Thái chiếm đền Ta Moan Thom, được xây từ thế kỷ thứ 13, ở vùng biên giới phía Tây Bắc của Campuchia, trong một hành động gia tăng cuộc đối đầu quân sự. Thiếu tá Tayeesak Boonrakchart, phát ngôn viên của quân đội Thái trong vùng tranh chấp, bác bỏ lời cáo buộc về việc xâm phạm biên giới và nói rằng lính của hai bên đã ở trong khu vực này từ nhiều năm qua. Ngôi đền này nằm cách ngôi đền xây từ thế kỷ 11 Preah Vihear chừng vài trăm dặm về phía Tây, nơi lính Cam Bốt và lính Thái đang đối đầu với nhau từ ba tuần này. Thiếu tá Sim Sokha nói rằng lính Thái đóng trong một khu vực bán kính 80 thước quanh chùa và ngăn không cho lính Cam Bốt tiến vào. Có khoảng 40 lính Cam Bốt tại khu vực này. Lính Thái chỉ rút lui khi nào vấn đề gần đền Preah Vihear được giải quyết. Lính Cam Bốt được lệnh phải kềm chế và chờ đợi chính phủ giải quyết vấn đề với phía Thái Lan. Dù rằng không nổi tiếng như Angkor hay đền Preah Vihear, đền Ta Moan Thom được coi là những kỳ quan của triều đại Khmer cổ xưa. Đền này được xây vào thế kỷ 13 như một trạm nghỉ dọc theo con đường nối Angkor với khu vực nay là vùng Đông Bắc Thái Lan. Lính Thái đã trấn đóng tại đây từ năm 1998, nhưng cả hai đều cho rằng khu đất có di tích ngôi đền Khmer cổ này là của mình.
• 3 tháng 8: Có khoảng 800 lính Campuchia và 400 lính Thái đối đầu nhau ở ngôi chùa gần đền Preah Vihear.
• 4 tháng 8: Tham mưu trưởng Boonsrang NBiumpradit của quân đội Thái Lan yêu cầu Campuchia rút quân khỏi đền Ta Muen Thom nằm trong khu vực biên giới chung, tạo nên sự lo ngại là sẽ có thêm một cuộc tranh chấp lãnh thổ mới. Lên tiếng với báo chí ở Phnom Penh, Tea Banh nói lính Campuchia và thường dân thường được phép ra vào khu vực di tích Ta Muen Thom cho những hoạt động tôn giáo, nhưng trong thời gian cuối thng 7/2008 lính Thái đã ngăn cản họ.
• 5 tháng 8: Nội các Thái Lan đồng ý trên nguyên tắc là sẽ rút bớt quân khỏi vùng tranh chấp, nhưng không nói rõ là sẽ rút bao nhiêu quân hay bao giờ rút. Việc điều chỉnh quân số sẽ được thi hành nhằm giảm thiểu sự căng thẳng.
• 6 tháng 8: Thủ tướng Campuchia lập lại lời kêu gọi có một giải pháp hòa bình trong cuộc tranh chấp lãnh thổ với Thái Lan, đưa ra lời cảnh cáo rằng nền kinh tế của cả hai nước sẽ bị ảnh hưởng nếu cuộc tranh chấp này bùng nổ thành một cuộc chiến. Trong bài diễn văn đầu tiên kể từ khi thắng cử hồi tháng 7, Thủ tướng Hun Sen tuyên bố cả hai nước "phải giới hạn cuộc tranh chấp và mở rộng tình hữu nghị cũng như sự hợp tác." Lời phát biểu của Hun Sen được đưa ra trong lúc cuộc đối đầu ở Ta Moan Thom có vẻ đã giảm bớt. "Chúng ta không thể nào cắt đất của Thái Lan hay đưa đất của chúng ta đi nơi khác. Chúng ta sẽ sống chung với nhau trong hàng chục ngàn năm nữa. Một cuộc tranh chấp biên giới không nên để biến hai quốc gia thành kẻ thù trên mọi mặt," ông nói. "Điều đó thật nguy hiểm," Hun Sen tuyên bố trong bài diễn văn dài hai tiếng đồng hồ. Ông cũng chỉ trích sự kiện một số truyền đơn được rải thời gian qua với nội dung kêu gọi tẩy chay hàng Thái Lan để phản đối việc Thái Lan lấn đất Campuchia gần Preah Vihear. Ông không "yếu mềm" nhưng cảnh cáo rằng nếu có chiến tranh thì "cả hai nước sẽ đều bị thua thiệt" trong lãnh vực hợp tác thương mại và kinh tế.
• 13 tháng 8: Campuchia và Thái Lan đồng ý sẽ rút hầu hết 1.000 binh sĩ, sẽ chỉ để lại 10 người võ trang cho mỗi bên. Các lực lượng khác sẽ được rút về các căn cứ quân sự. Việc tái bố trí, được thương lượng tại một cuộc họp giữa các sĩ quan quân đội, được dự trù sẽ diễn ra vào ngày 16/8, hai ngày trước khi các ngoại trưởng của hai nước gặp gỡ tại Thái Lan để thảo luận về cuộc tranh chấp.
• 3 tháng 10 năm 2008: Lính Campuchia và Thái Lan nổ súng bắn nhau tại khu vực biên giới có tranh chấp, gần đền Preah Vihear. Vụ nổ súng xảy ra lúc 3 giờ 45 chiều, kéo dài gần ba phút đồng hồ, khiến hai binh sĩ Thái Lan và một binh sĩ Campuchia bị thương. Cuộc chạm súng xảy ra khi khoảng một chục lính Thái tiến vào khu vực tranh chấp gần đền Preah Vihear. Lính Thái bị lính Campuchia chặn lại và sau đó buộc phải quay trở về phần đất của mình. Lính Thái khai hỏa sau khi trở về vị trí cũ, thoạt đầu bắn súng phóng lựu M-79 rồi sau đó bằng M-16. Phía lính Campuchia bắn trả một quả B-40 và sau đó bằng AK-47.

2009

• 6 tháng 2 năm 2009: Thái Lan và Campuchia đồng ý rút các đơn vị còn lại trong khu vực tranh chấp biên giới để tránh xảy ra một cuộc chạm súng như đã có hồi năm 2008. Thủ tướng Hun Sen nói với báo chí sau cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan Prawit Wongsuwan, rằng hai bên đồng ý cùng rút quân khỏi khu vực rừng già.

Phản ứng

Vào giữa tháng 7/2008, Tòa Đại sứ Hoa Kỳ trong một điện thư gửi kiều dân sinh sống và du lịch ở Thái Lan, đề nghị là họ không nên đến vùng này cho đến khi vấn đề được giải quyết xong.