Mỹ tuyên bố Colombia không hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy

VĂN HÓA ONLINE - SPECIAL SECTION - THỨ TƯ 28 JAN 2026

Lần đầu tiên sau gần 30 năm, Mỹ tuyên bố Colombia không hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy

Tổng thống Petro phản ứng trước việc Mỹ xếp Colombia vào danh sách các quốc gia không hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy.

By  JOSHUA GOODMAN and ASTRID SUAREZ

Updated 9:54 PM PST, September 15, 2025

https://apnews.com/article/trump-colombia-drug-war-cooperation-14493c8f7a9af102a8a29cc368ac1e03

Tổng thống Colombia Gustavo Petro Petro phản ứng trước việc Mỹ xếp Colombia vào danh sách các quốc gia không hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy. Ông Petro phát biểu trong cuộc họp của các nhà lãnh đạo Tổ chức Hiệp ước Hợp tác Amazon tại Bogota, Colombia, ngày 22 tháng 8 năm 2025. (Ảnh: AP Photo/Fernando Vergara, File)

MIAMI (AP) — Chính quyền Trump hôm thứ Hai đã lần đầu tiên sau gần 30 năm đưa Colombia vào danh sách các quốc gia không hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy, một lời chỉ trích gay gắt đối với một đồng minh truyền thống của Mỹ, phản ánh sự gia tăng mạnh mẽ sản lượng cocaine gần đây và mối quan hệ rạn nứt giữa Tòa Bạch Ốc và tổng thống cánh tả của nước này.

Mặc dù xác định rằng Colombia đã không tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế về chống ma túy, chính quyền Trump vẫn ban hành lệnh miễn trừ trừng phạt, vốn sẽ dẫn đến việc cắt giảm viện trợ lớn, với lý do lợi ích quốc gia quan trọng của Mỹ. Tuy nhiên, đây là một bước đi lớn chống lại một trong những đồng minh kiên định nhất của Hoa Kỳ ở Mỹ Latinh, mà các nhà phân tích cho rằng có thể gây tổn hại cho nền kinh tế và cản trở thêm những nỗ lực khôi phục an ninh ở vùng nông thôn.

Tổng thống Columbia Gustavo Petro, người đã nhiều lần nói rằng rượu whisky giết chết nhiều người hơn cocaine, đã bày tỏ sự tiếc nuối về quyết định của Trump trong cuộc họp nội các được truyền hình trực tiếp hôm thứ Hai, nói rằng Colombia bị trừng phạt sau khi hy sinh mạng sống của "hàng chục cảnh sát, binh lính và thường dân, cố gắng ngăn chặn cocaine" đến Hoa Kỳ. "Những gì chúng ta đang làm thực sự không liên quan đến người dân Colombia," ông nói về những nỗ lực chống ma túy của quốc gia này. "Đó là để ngăn chặn xã hội Bắc Mỹ không bị vấy bẩn mũi" bởi cocaine.

Mỹ lần cuối cùng đưa Colombia vào danh sách này

thông qua một quy trình được gọi là "tước bỏ chứng nhận", vào năm 1997 khi các băng đảng ma túy của nước này – thông qua các mối đe dọa bạo lực và tiền bạc – đã làm suy yếu nhiều thể chế của quốc gia. “Việc tước bỏ chứng nhận là một công cụ thô thiển và là một yếu tố gây khó chịu lớn trong quan hệ song phương, vượt ra ngoài vấn đề ma túy và khiến việc hợp tác trở nên khó khăn hơn nhiều trong bất kỳ lĩnh vực nào,” Adam Isacson, một nhà nghiên cứu an ninh tại Văn phòng Washington về Mỹ Latinh, cho biết. “Đó là lý do tại sao nó rất hiếm khi được sử dụng.”

Tổng thống lúc bấy giờ, Ernesto Samper, đang phải đối mặt với những cáo buộc đáng tin cậy về việc nhận tiền đóng góp bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử từ băng đảng Cali hiện đã tan rã, và một chiếc máy bay mà ông dự định sử dụng cho chuyến đi đến New York để tham dự phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã bị phát hiện chở 4 kg heroin.

Một sự thay đổi đáng kể bắt đầu diễn ra sau khi Samper rời nhiệm sở. Các chính quyền Mỹ kế tiếp – cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ – đã gửi hàng tỷ đô la viện trợ nước ngoài cho Colombia để xóa bỏ các cánh đồng trồng cây coca bất hợp pháp, tăng cường lực lượng vũ trang trong cuộc chiến chống lại quân nổi dậy được tài trợ bằng ma túy và cung cấp các giải pháp kinh tế thay thế cho những nông dân nghèo ở tầng lớp thấp nhất của ngành công nghiệp cocaine.

Quần áo phơi khô trên dây phơi giữa cánh đồng trồng cây coca trên sườn đồi thuộc hẻm núi Micay, tây nam Colombia, ngày 13 tháng 8 năm 2024. (Ảnh AP/Fernando Vergara, tư liệu)

Sản lượng cocaine tăng vọt

Sự hợp tác đó, một thành công hiếm hoi trong chính sách đối ngoại của Mỹ ở Mỹ Latinh, bắt đầu tan rã sau khi chương trình phun thuốc diệt cỏ bằng máy bay xuống các cánh đồng coca bằng glyphosate bị đình chỉ cách đây một thập kỷ.

Điều này diễn ra sau phán quyết của tòa án tối cao Colombia, xác định rằng chương trình do Mỹ tài trợ có khả năng gây hại cho môi trường và nông dân.

Một thỏa thuận hòa bình năm 2016 với Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia, nhóm phiến quân lớn nhất quốc gia này được gọi là FARC, cũng cam kết Colombia sẽ giảm bớt các chính sách trừng phạt tương tự như việc Mỹ phun chất độc da cam trong Chiến tranh Việt Nam, thay vào đó tập trung vào xây dựng nhà nước, phát triển nông thôn và thay thế cây trồng tự nguyện. Kể từ đó, sản lượng cocaine đã tăng vọt. Diện tích đất dành cho trồng cây coca, nguyên liệu cơ bản của cocaine, đã tăng gần gấp ba lần trong thập kỷ qua, đạt mức kỷ lục 253.000 ha vào năm 2023, theo báo cáo mới nhất của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm. Con số này gần gấp ba lần diện tích thành phố New York.

Cùng với sản lượng, số lượng ma túy bị thu giữ cũng tăng vọt lên 654 tấn trong năm nay. Colombia đã thu giữ kỷ lục 884 tấn vào năm ngoái. Nhưng không giống như các chính phủ trước đây, việc tiêu diệt cây coca bằng phương pháp thủ công dưới thời lãnh đạo của Petro đã chậm lại, chỉ còn 5.048 ha trong năm nay - ít hơn nhiều so với 68.000 ha bị nhổ bỏ trong năm cuối nhiệm kỳ của người tiền nhiệm bảo thủ và thấp hơn nhiều so với mục tiêu 30.000 ha của chính phủ.

Một người chỉ trích chính sách của Mỹ

TT Petro, bản thân từng là một cựu phiến quân, cũng đã khiến các quan chức cấp cao của Mỹ tức giận khi từ chối các yêu cầu dẫn độ của Mỹ, cũng như chỉ trích chính sách trấn áp nhập cư của chính quyền Trump và những nỗ lực chống buôn bán ma túy ở nước láng giềng Venezuela.

Dưới chính quyền của tôi, Colombia không hợp tác trong các vụ ám sát,” Petro nói vào ngày 5 tháng 9, 2025 sau khi quân đội Mỹ thực hiện một cuộc tấn công chết người vào một tàu nhỏ của Venezuela ở vùng biển Caribe mà chính quyền Trump cho rằng đang vận chuyển cocaine đến Mỹ.

Việc Colombia không đáp ứng các nghĩa vụ kiểm soát ma túy trong năm qua hoàn toàn thuộc về giới lãnh đạo chính trị của nước này,” Trump nói trong một bản ghi nhớ tổng thống gửi Quốc hội. “Tôi sẽ xem xét thay đổi quyết định này nếu chính phủ Colombia có hành động quyết liệt hơn để xóa bỏ cây coca và giảm sản xuất và buôn bán cocaine, cũng như buộc những người sản xuất, buôn bán và hưởng lợi từ việc sản xuất cocaine phải chịu trách nhiệm, bao gồm cả việc tăng cường hợp tác với Hoa Kỳ để đưa các thủ lĩnh của các tổ chức tội phạm Colombia ra trước công lý.”

Theo luật pháp Hoa Kỳ, tổng thống hàng năm phải xác định các quốc gia đã không đáp ứng các nghĩa vụ của họ theo các thỏa thuận chống ma túy quốc tế trong 12 tháng trước đó.

Ngoài Colombia, chính quyền Trump đã liệt kê bốn quốc gia khác – Afghanistan, Bolivia, Myanmar và Venezuela – trong số 23 quốc gia trung chuyển ma túy hoặc sản xuất ma túy lớn đã không đáp ứng các nghĩa vụ quốc tế của họ. Ngoại trừ Afghanistan, Tòa Bạch Ốc xác định rằng viện trợ của Hoa Kỳ cho các quốc gia đó là rất quan trọng đối với lợi ích quốc gia và do đó họ sẽ được miễn trừ bất kỳ lệnh trừng phạt tiềm năng nào.

Việc tái chỉ định Venezuela là một quốc gia đã không chống lại đầy đủ việc buôn lậu ma túy từ nước láng giềng Colombia diễn ra trong bối cảnh quân đội Mỹ tăng cường hiện diện ở vùng biển Caribe, dẫn đến hai cuộc tấn công chết người vào các tàu nhỏ của Venezuela mà chính quyền Trump cho rằng đang vận chuyển cocaine đến Mỹ.

Tại Venezuela, chế độ tội phạm của kẻ buôn bán ma túy bị truy tố. Nicolás Maduro đứng đầu một trong những mạng lưới buôn bán cocaine lớn nhất thế giới, và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tìm cách đưa Maduro và các thành viên khác của chế độ đồng lõa của ông ta ra trước công lý vì tội ác của họ,” tuyên bố của Trump cho biết. “Chúng tôi cũng sẽ nhắm mục tiêu vào các tổ chức khủng bố nước ngoài của Venezuela như Tren de Aragua và loại bỏ chúng khỏi đất nước chúng tôi.”

___ Suarez đưa tin từ Bogota, Colombia. Nhà báo Manuel Rueda của AP đã đóng góp vào báo cáo này từ Bogota.