VĂN HÓA ONLINE - SPECIAL SECTION - THỨ BA 03 MAR 2026
PHÂN TÍCH
Đằng sau chiến lược Mỹ và Israel nhằm lật đổ giới lãnh đạo Iran là gì?
Tác giả, Gordon Corera
Vai trò, Chuyên gia phân tích an ninh
https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c33j8p188v6
BBC 03/3/2026
Getty Images. Tổng thống Donald Trump, Tổng Tư lệnh Quận đội Hoa Kỳ.
Mỹ và Israel tuyên bố họ có ưu thế trên không ở một số khu vực của Iran, cho phép máy bay chiến đấu tấn công các mục tiêu tùy ý.
Hai quốc gia này cũng thể hiện năng lực vượt trội về tình báo, giúp xác định vị trí và tiêu diệt nhiều lãnh đạo Iran.
Nhưng chiến lược đằng sau điều này là gì?
Một câu trả lời: là nhằm gây hỗn loạn.
Bước đi đầu tiên của chiến dịch không phải là cuộc tấn công nhằm vào khu nhà của lãnh tụ tối cao Iran, mà là hành động do bộ phận hacker thuộc Bộ Tư lệnh Không gian mạng của Mỹ và các đối tác Israel thực hiện.
Theo các quan chức quân sự Mỹ, các hacker đã làm tê liệt khả năng của Iran trong việc nắm bắt được những gì đang diễn ra, ngăn chặn nước này liên lạc và phản ứng.
Tận dụng lợi thế đó, Mỹ đã tấn công các lãnh đạo cấp cao của Iran ở nhiều địa điểm.
Những quan chức này đã bị Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), Cơ quan Tình báo và Hoạt động đặc biệt của Israel (Mossad) và các cơ quan khác theo dõi trong nhiều tháng.
Các cuộc tấn công này thành công có thể là do phía Mỹ và Isreal đã có thời gian dài xâm nhập về mặt kỹ thuật vào hệ thống thông tin liên lạc của Iran, cùng đội ngũ các điệp viên ngầm trong nước - thường do Mossad điều hành.
Kết quả thật đáng kinh ngạc.
Tổng tham mưu trưởng quân đội, bộ trưởng quốc phòng và tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran nằm trong số những người thiệt mạng.
Israel được cho là giữ vai trò dẫn dắt trong các cuộc tấn công này.
Mỹ cho biết họ cũng đã tấn công các trung tâm chỉ huy và kiểm soát, các địa điểm tên lửa đạn đạo và cả cơ sở hạ tầng tình báo của Iran trong các đợt tấn công mở màn.
Mục tiêu rõ ràng của các cuộc tấn công này là làm cho phía Iran "choáng váng và rối loạn", Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, cho biết trong một cuộc họp báo hôm thứ Hai (2/3/2026).
* (VHO) MORE:
(Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ thông báo rằng Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Không quân Dan Caine, sẽ tổ chức một cuộc họp báo về Chiến dịch Epic Fury. Thông báo này được đưa ra vài ngày sau khi Hoa Kỳ phát động chiến dịch quân sự, với các cuộc tấn công nhắm vào các địa điểm quân sự trọng yếu của Iran, bao gồm các cơ sở tên lửa, căn cứ hải quân và các địa điểm gần văn phòng của Khamenei.)
Bộ trưởng Hegseth khẳng định cuộc xung đột Iran "không phải là hồi kết" đồng thời cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm thương vong.
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth bác bỏ những câu hỏi về thời gian leo thang xung đột ở Iran, nói rằng: “Tổng thống Trump có toàn quyền quyết định việc cuộc xung đột này có thể kéo dài bao lâu. Bốn tuần, hai tuần, sáu tuần.”
By MICHELLE L. PRICE and KONSTANTIN TOROPIN
Updated 1:15 PM PST, March 2, 2026
(WASHINGTON (AP) — Bộ trưởng Chiến tranh (Quốc phòng) Pete Hegseth hôm thứ Hai 02/3/2026đã lên tiếng về những lo ngại ngày càng gia tăng rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran có thể leo thang thành một cuộc xung đột khu vực kéo dài, tuyên bố: “Đây không phải là Iraq. Điều này không phải là vô tận”, ngay cả khi ông cảnh báo rằng nhiều thương vong của người Mỹ có thể sẽ xảy ra trong những tuần tới. Trong khi chính quyền Trump viện dẫn tham vọng hạt nhân của Iran là mối quan ngại chính cần được giải quyết, các quan chức ngày càng chỉ ra mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo của Iran là lý do chính để phát động các cuộc tấn công cũng như là cơ hội để loại bỏ giới lãnh đạo chính phủ và cảm giác rằng các cuộc đàm phán xung quanh chương trình hạt nhân đã bị đình trệ.
TT Trump nói hôm thứ Hai rằng chương trình tên lửa thông thường của Iran “đang phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ, và điều này đặt ra một mối đe dọa rất rõ ràng, khổng lồ đối với nước Mỹ và các lực lượng của chúng ta đóng quân ở nước ngoài”.) https://apnews.com/article/trump-iran-caine-hegseth-85f4139b11e5191d880a6e114e1b5a62
Tham vọng của Mỹ và Israel là làm tê liệt Iran
Tuy nhiên, Tehran được biết là đã chuẩn bị cho kịch bản giới lãnh đạo của họ bị nhắm mục tiêu, khi các quan chức được yêu cầu chỉ định nhiều người kế nhiệm trong trường hợp họ thiệt mạng (và giữ bí mật danh tính của họ).
Chính việc Iran nhận thức được rủi ro đó càng khiến người ta ngạc nhiên hơn khi một số nhân vật cấp cao nhất trong chế độ Iran lại họp mặt vào sáng thứ Bảy (28/2/2026) - dẫn đến việc nhiều người thiệt mạng.
Nguồn hình ảnh, Reuters. Chụp lại hình ảnh, Ông Ahmad Vahidi được bổ nhiệm làm lãnh đạo mới của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran sau khi các lãnh đạo chủ chốt của lực lượng này thiệt mạng trong các cuộc không kích.
Vậy những vụ ám sát này có ý nghĩa gì đối với diễn biến của cuộc chiến?
Trong ngắn hạn, điều đó có thể khiến Iran khó huy động phản ứng đáp trả hơn.
Sự hỗn loạn do việc tấn công có chủ đích gây ra có lợi thế về mặt quân sự nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro.
Hiện chưa rõ liệu các loạt tên lửa và drone được phóng đi khắp Trung Đông có phải là kết quả của một chính sách đã được định trước và hiện đang được vận hành tự động, hay các chỉ huy địa phương đang hành động theo sáng kiến riêng, hoặc liệu có ai đó ở chính quyền trung ương đang ban hành mệnh lệnh thông qua một hệ thống chỉ huy còn hoạt động hiệu quả.
Câu hỏi tiếp theo là liệu việc quá nhiều lãnh đạo bị loại bỏ có làm thay đổi căn bản tính toán của Iran về việc tiếp tục chiến đấu hay tìm lối thoát.
Một đánh giá tình báo của CIA được hoàn tất ngay trước khi chiến tranh bắt đầu dự đoán rằng việc loại bỏ lãnh tụ tối cao có thể dẫn đến việc những người theo đường lối cứng rắn trong lực lượng Vệ binh Cách mạng nắm quyền kiểm soát nhiều hơn.
Bất kỳ nhà lãnh đạo mới nào cũng sẽ phải tính toán xem liệu sự tồn tại của chế độ có được đảm bảo bằng cách tiếp tục chiến đấu hay không - hoặc, thay vào đó, đàm phán và trên thực tế nhượng bộ các yêu cầu của Mỹ.
Nhưng nếu họ tiếp tục bị tiêu diệt, việc đưa ra bất kỳ quyết định hoặc đàm phán nào có thể sẽ khó khăn hơn.
Mỹ có thể muốn thấy một nhân vật như bà Delcy Rodríguez - người tiếp quản vị trí từ ông Nicolas Maduro tại Venezuela và được cho là đang hợp tác với Mỹ - nhưng không rõ liệu một nhân vật như thế có tồn tại hay có thể lãnh đạo đất nước hay không.
Và câu hỏi cuối cùng - thậm chí còn quan trọng hơn - là liệu các vụ ám sát này có làm tăng khả năng thay đổi chế độ hay không?
Lịch sử cho thấy chỉ riêng sức mạnh không quân hiếm khi là đủ, và Mỹ không hề có ý định triển khai bộ binh.
Có thể Washington hy vọng rằng việc loại bỏ lực lượng an ninh và tình báo có thể giúp một cuộc nổi dậy của người dân thành công lần này, sau khi những người biểu tình bị đàn áp vào tháng Giêng.
Tổng thống Trump đã kêu gọi một cuộc nổi dậy như vậy và thậm chí hứa sẽ miễn truy cứu các thành viên lực lượng an ninh nếu họ hạ vũ khí.
Nhưng chế độ này đã ăn sâu bám rễ và sẽ làm mọi cách để duy trì quyền lực.
Trong khi tương lai ban lãnh đạo của Iran vẫn còn bất định, ưu tiên của Israel và Mỹ dường như là gây thiệt hại tối đa cho chính quyền hiện tại.
Nếu điều đó dẫn đến sự thay đổi, người dân Iran sẽ hoan nghênh - nhưng rủi ro cũng sẽ đổ lên vai họ.
Nguồn hình ảnh, EPA. Chụp lại hình ảnh, Khói lửa bốc lên sau một vụ nổ trong ngày thứ hai liên tiếp của các cuộc không kích do Mỹ và Israel thực hiện tại Tehran, Iran vào 1/3/2026
Nguồn hình ảnh, Reuters. Chụp lại hình ảnh, Hàng ngàn người đã đổ ra đường để tưởng niệm Lãnh tụ tối cao
