Cuộc chiến Việt Nam nhìn từ ba phía

14 Tháng Chín 20177:12 CH(Xem: 796)




September 12 at 8:24pm ·

Một bài viết hay của Harvard về các nhà làm phim và nhà làm phim tài liệu tuyệt vời đang làm việc để thừa nhận quá khứ nhằm xây dựng một tương lai tươi sáng hơn ...

Here’s a great article from Harvard about amazing filmmakers and documentarians working to acknowledge the past in order build a brighter future…


“Vietnam” on PBS: The Crimson Connection

Harvard experts provide access to Vietnamese sources on the war.

“Vietnam” on PBS: The Crimson Connection

by John S. Rosenberg



Courtesy of PBS

When audiences nationwide encounter The Vietnam War, the new documentary series directed by Ken Burns and Lynn Novick debuting on PBS on September 17, they will likely find the experience plunging them into a deep, raw fissure in American history. It is those living memories that have a more immediate impact than the other great conflicts covered in Burns’s prior documentary, The Civil War, and the previous Burns-Novick collaboration, The War (on World War II).

Few U.S. viewers are likely to be aware that much of the film’s emotional power and new (for them) information about Vietnam reflect the essential contributions of Harvard affiliates who have worked in that country for decades. The doors they opened, according to Burns and Novick, transformed The Vietnam War.

Part of its impact, inevitably, reflects the fierce divisions the Vietnam conflict opened on the American home front. The film probes the passionate differences between those who supported the war and those who opposed, or came to oppose, it. In part by mining tape recordings of presidential conversations, it documents, painfully, citizens’ widening mistrust of a succession of administrations in Washington that the public came to feel had lied about the aims and status of the war. It is sobering to hear, unfiltered, soldiers’ accounts of their experiences in Vietnam followed by, in one instance, an end-of-duty return to raw racism upon arriving at Boston’s Logan Airport, and, in another, conversion to advocacy with Vietnam Veterans Against the War.

Another element is the obvious outcome: an outright military failure for the United States, at the cost of more than 58,000 soldiers’ lives and the ordeals of prisoners of war. The Vietnam War gives voice to a family shattered by the death in combat of a young son and brother. It also narrates the arc of a captured American who was forced to march hundreds of miles through the jungle, as his young family, long unaware of his fate, came to public prominence speaking out against the war.

But many viewers will encounter new, and perhaps unsettling, revelations of the many perspectives unveiled in interviews conducted with the Vietnamese participants. That aspect of the film is reflected in the title art for the series (shown above): a U.S. soldier on patrol, mirrored in effect by a peasant bearing a load on his shoulder. Viewers will see and hear, in their own telling:

  • the South Vietnamese who feared the Communist North, but also loathed their own corrupt, brutal government;
  • Viet Cong guerillas; and
  • North Vietnamese regulars, officials, and other observers, who recount their combat stories, the killing they did during the war, their grievous losses of colleagues, and their own government and party’s often costly divisions on strategy and tactics. Americans, familiar with the division between U.S. draftees and those who avoided service, may be surprised to learn that North Vietnamese leaders managed to shelter their children at school in the Soviet Union and elsewhere, while sending the rural populace to do the fighting.

(North and south, Vietnamese military and civilian deaths during the American phase of the war totaled 50 to 60 times U.S. military losses: perhaps three million or more lives, about 10 percent of the population then. And devastating as that period was, Vietnam’s continuous wars really extended across four decades, from the Japanese occupation in World War II, through the fierce fight against the French colonial government and the Americans, before finally ending in the second half of the 1970s, after the U.S. defeat, with a bloody invasion of Cambodia and an incursion by China.)

“He opened our eyes to what we could do.”

The Vietnamese perspective—how the North and South framed what they were fighting for, at what cost, and their views of the Americans—appears here, powerfully, thanks to two Harvard affiliates. Thomas Vallely, now senior advisor on mainland southeast Asia at Harvard Kennedy School’s (HKS) Ash Center, long directed its Vietnam program overall. Ben Wilkinson ’98 (who learned Vietnamese during his undergraduate studies) was, as program director, based for a decade at the Fulbright Economics Teaching Program, in Ho Chi Minh City—a school, modeled on HKS’s public-policy master’s degree, that is transitioning into Vietnam’s first academically independent university. (Wilkinson now works on behalf of that new university full time.) Their work developing the Fulbright school, and building ties to and providing education for many of Vietnam’s leaders, is reported in depth in “A Nation, Building” (May-June 2014, with updates on the progress of the nascent university, to which President Barack Obama, Secretary of State John Kerry, and Harvard president Drew Faust, earlier this year, have since paid visits).

At the Metropole Hotel, in Hanoi, following a screening of excerpts from the film for interviewees who appear in it. Left to right: Lieutenant General (ret.) Lo Khac Tam, associate producer Ho Dang Hoa, co-director Lynn Novick, Le Minh Khue (writer and former youth volunteer on the Ho Chi Minh Trail and combat correspondent), senior advisor Thomas Vallely, Bao Ninh (veteran and author of The Sorrow of War), consulting producer Ben Wilkinson, and Pham Luc (military painter). 
Courtesy of Hien Le

Vallely is identified as senior advisor to The Vietnam War, and appears in several episodes: recounting his decorated service as a U.S. Marine in 1969; expressing his revulsion at war crimes; returning to the country in 1985 as its leaders sought an alternative to the failure of its Stalinist economy during the prior decade; and speaking about the challenges of reengaging Vietnam with the United States and the world after the war. Wilkinson, a consulting producer, is also credited as a translator—roles that encompass his myriad engagements, spanning six-plus years, on the series.

Vallely and Wilkinson drew on their wide and deep contacts in Vietnam, and the trust they have won throughout the government and society, to gain permission for the moviemakers to interview and film (Lynn Novick did the majority of the interviews for the entire series); to identify subjects; and to manage the formidable logistics of doing this kind of documentary work, on this scale, in what remains a Communist country—albeit one with which the United States now enjoys mutually supportive relations that would have been inconceivable a few decades ago.

Ho Dang Hoa, one of the students who came to the United States to study as a Fulbright scholar (and work for a while at the Harvard Institute for International Development) when Vallely and colleagues were responsible for running the program, came aboard as the Vietnamese producer for the film. As a veteran of North Vietnam’s military, he was trusted locally and had informal contacts that no outside figure could hope to assemble, making him an invaluable source for tracking down participants in the events covered in the series.

“The Making of The Vietnam War,” in the September-October 2017 Yankee, quotes Burns as saying, “No one was more important to this movie than Tom Vallely. He was a persistent guiding force. He opened our eyes to what we could do.”

Making it possible “to tell a human story about a war.” 

Reflecting these many contributions, Florentine Films—the production company Burns founded in 1976—has returned the favor. Wilkinson noted that the moviemakers screened episodes for Faust before her visit to Vietnam last March. She then visited a battle site in the Mekong Delta featured in the movie, meeting with veterans involved in the filming, and had a separate visit with one of the Vietnamese principals in Hanoi.

On April 13, Burns, Novick, and producer Sarah Botstein previewed the series for a larger audience at Harvard. In a preceding conversation, Novick observed that through Vallely and Wilkinson, the filmmakers had been able to connect “with the other,” much as many of the earlier PBS documentaries had delved into race in America (a theme in the Vietnam film as well, of course). “Americans so often think of people not from here as not a person,” Novick continued. Working in Vietnam thanks to Vallely and Wilkinson’s contacts made it possible, Botstein said, “to tell a human story about a war.”

Measured by mortality, of course, the American phase of the war in Vietnam pales in comparison to World War II, “the worst war ever,” Burns said. And measured by American casualties, the Civil War far outranked Vietnam (some 750,000 killed, versus 58,000). But compared to the “unambiguity” of those earlier wars, “You don’t have that story line in Vietnam,” Burns said: from the American perspective, there was no redeeming outcome.

“I cannot imagine at all what we would have done” absent the Harvard experts’ help, Novick said. And their role was not merely informational or instrumental: Botstein recalled a high-school paper Wilkinson had written on the battle for Hill 875, one in a series of brutal and bloody Central Highlands engagements in late 1967 preceding the Tet Offensive. During the filming, she said, a Vietnamese participant in the battle was interviewed—with overwhelming effect on the moviemakers, listening in on headsets, as Wilkinson provided a translation and commentary. That is one example from many, Novick said, of Wilkinson “challenging us to ask the right questions about the war and what it means for us,” in ways that changed the course of the series.

From an August screening of excerpts from the film at the American Center of the U.S. Consulate General in Ho Chi Minh City: on the stage, left to right, are Tom Vallely (senior advisor to the film), Ho Dang Hoa (associate producer), Lynn Novick (co-director), and Ben Wilkinson (consulting producer).
Courtesy of the American Center of the US Consulate General in Ho Chi Minh City

In the panel discussion following the preview screening, Burns singled out Vallely (a fellow panelist) and Wilkinson for their crucial, decade-long role in making the movie “we wanted to make.” Vallely noted that doing so “was easily the most important experience of my professional life,” as “Ben and I had to introduce Ken, Lynn, and Sarah to the people who won.” During the course of the research and filming, he said, he too learned things about the history in which he had been a participant: “I didn’t know about the viciousness of the war.”  

Another obligation has been fulfilled as well. Reflecting the spirit of their decades-long effort to reengage the United States and Vietnam with each other, Vallely and Wilkinson accompanied Novick to Hanoi and Ho Chi Minh City in late August to screen excerpts from the series for Vietnamese interviewees and public audiences there. And in a continuing commitment to respect all the perspectives captured in the full episodes, Florentine Films insisted that the entire series be translated into Vietnamese—months of work involving language experts from Vietnam and the West Coast who came to the WGBH studios in Boston. Vallely, Wilkinson, and Hoa were again involved. On September 17, as U.S. viewers begin seeing the first episode, PBS will begin streaming The Vietnam War, fully subtitled, to that country.

Follow John Rosenberg @JohnSRosenberg.


Harvard Law School unveils monument to slaves

Andrew Lam phỏng vấn Đạo diễn Ken Burns và Lynn Novick phim The Vietnam War

Andrew Lam

(Việt Báo)

Biên tập viên: THE VIETNAM WAR, phim tài liệu dài 18 tiếng của Ken Burns và Lynn Novick sẽ ra mắt vào ngày 17 tháng 9 năm 2017 trên đài truyền hình PBS. Nó kể về câu chuyện sử thi của một trong những sự kiện gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử nước Mỹ. Burns và Novick đã trải qua 10 năm làm phim.

Câu chuyện bao gồm lời tường thuật của gần 80 nhân chứng từ mọi phía - những người Mỹ chiến đấu trong chiến tranh và những người chống lại chiến tranh, cũng như các chiến binh và thường dân từ Bắc và Nam, Việt Nam.

Biên tập viên của hãng New America Media, Andrew Lam, người Việt Nam đã đến Mỹ lúc 11 tuổi vào cuối cuộc chiến, đã phỏng vấn hai nhà làm phim. Cha của Andrew Lâm, Trung Tướng Lâm Quang Thị, cũng được phỏng vấn trong bộ phim.

Translated from  English version: The Vietnam War: An Interview with Ken Burns and Lynn Novick

Hỏi: Tại sao ông quyết định làm phim về đề tài chiến tranh Việt Nam?

Ken Burns: Lynn Novick và tôi đã hoàn thành bộ phim tài liệu năm 2007 mang tên “Chiến Tranh" về Chiến Tranh Thế Giới thứ hai và tôi đã nhìn cô ấy và nói rằng "chúng ta phải làm phim về Việt Nam."

Việt Nam là sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử nước Mỹ kể từ Chiến Tranh Thế Giới thứ hai.

Ngày nay chúng ta là hạt nhân của tình trạng chia rẽ và phân biệt đối xử và phân biệt đối xử có tính cách đầu tiên trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Ngày nay, đa số những vấn đề về sự chia rẽ xã hội, sự chia rẽ giữa các đảng phái chính trị, và sự xa lánh xã hội đều bắt nguồn từ chiến tranh Việt Nam. Nhưng hầu hết người Mỹ không biết nhiều về điều đó. Vì nó không có kết quả tích cực nên họ đã cố gắng lờ đi, và do đó họ không đón nhận những dữ kiện nghiên cứu lịch sử được thực hiện trong 42 năm qua từ nhiều phía khác nhau về chiến tranh Việt Nam kể từ khi Sài Gòn thất thủ.

Hỏi: Cô rút ra được điều gì sâu sắc sau những cuộc phỏng vấn, đặc biệt với những người Việt Nam ở cả hai phía của cuộc chiến?

Lynn Novick: Khi chúng tôi bắt đầu dự án, tôi không biết gì. Tôi là người Mỹ điển hình, người không biết nhiều về cuộc chiến tranh ngoài nền văn hóa nhạc Pop, và chắc chắn không biết những gì đã xảy ra ở cả hai phía Bắc và Nam Việt Nam. Điều thực sự đáng ngạc nhiên là chiến tranh vẫn dường như đang diễn ra trong thâm tâm những người mà chúng tôi phỏng vấn rất lâu sau khi chiến tranh kết thúc.

Đó vẫn là vấn đề gây tranh cãi, chưa được giải quyết và đất nước vẫn chưa hòa hợp. Họ vẫn phải vật lộn với câu hỏi về cái giá của chiến tranh, và cái giá mà người Việt Nam đã trả và vẫn đang tiếp tục trả. Câu chuyện đó vẫn đang xảy ra giữa các cựu chiến binh và thường dân ở tất cả các bên.

Chúng tôi đã không lường trước đầy đủ về sự xung đột đã diễn ra trong thâm tâm của những người mà chúng tôi phỏng vấn. Tôi đã dành rất nhiều thời gian để nói chuyện với những người Mỹ gốc Việt đã trốn khỏi Việt Nam sau chiến tranh. Quá trình làm phim đã thực sự cho tôi một sự hiểu biết sâu sắc về chiến tranh là như thế nào đối với người Việt Nam, cả từ phía thắng cuộc lẫn bên thua cuộc. 

Ken Burns: Bộ phim này là một sự cố gắng để tôn vinh tất cả các quan điểm của người Mỹ, từ những người đã phản đối chiến tranh cho đến những anh hùng phi thường trên trận chiến. 

Hỏi: Quan điểm của ông về cuộc chiến tranh Việt Nam như thế nào trước khi bắt đầu thực hiện bộ phim? Và điều gì khác biệt khi bộ phim được hoàn thành?

Ken Burns: Thật sự khác biệt. Tôi không thể nhận ra tôi đã như thế nào trước khi bắt đầu dự án. Tôi lớn lên trong khuôn viên đại học trong những năm 1960 với tinh thần phổ biến thời đó là chống chiến tranh. Tôi đã rất sợ bị bắt đi nghĩa vụ quân sự. Vì vậy, đó là một khoảng thời gian rất rối bời với tôi. Do kinh nghiệm đó tôi đã nghĩ “Tôi nên làm một dự án mà tôi biết nhiều,” nhưng tôi nhanh chóng phải chấp nhận rằng tôi không biết gì về chiến tranh Việt Nam. Do đó, cuối cùng tôi đã suy nghĩ rằng "Tôi sẽ làm một sự án mà tôi biết một chút gì đó" Và tôi phải buông bỏ tất cả những quan niệm và kiến thức bề ngoài đó và chấp nhận sự phức tạp của cuộc chiến này, học tất cả những điều mới. Giống như về chuyện những người lãnh đạo Bắc Việt Nam thực sự là những ai, và thực sự những gì đã xảy ra với sự kiện Vịnh Bắc Bộ, và những cuốn băng cassette của tổng thống tiết lộ ai là Lyndon Johnson, ai là Richard Nixon.

Hỏi: Có rất nhiều yếu tố trong thời hiện tại của chúng ta có vẻ như là một tiếng vang của thời kỳ Chiến tranh Việt Nam.

Ken Burns: Tất cả lịch sử vang vọng vào hiện tại vì bản chất con người không bao giờ thay đổi. Không bao giờ. Và vì vậy chúng ta không nhận ra lịch sử lặp lại chính nó. Chúng ta không bị lên án lặp lại những gì chúng ta không nhớ. Chúng ta chỉ nhìn thấy mình trong những sự kiện trong quá khứ. Đáng lẽ tôi có thể bắt đầu cuộc trò chuyện này bằng cách nói “ Andrew, tôi đã trải qua 10 năm của cuộc đời mình để làm câu chuyện về một cuộc biểu tình tập thể diễn ra trên khắp đất nước chống lại chính quyền hiện tại. Đó là về Nhà Trắng trong tình trạng hỗn loạn, bị ám ảnh bởi sự rò rỉ thông tin. Về một vị tổng thống cáo buộc giới truyền thông 'nói láo', nơi mà đã bịa đặt thông tin không chính xác và buộc tội một chiến dịch tranh cử tổng thống về việc sử dụng sức mạnh bên ngoài quốc gia để can thiệp làm ảnh hưởng đến cuộc bầu cử. Và bạn nói : "Trời ơi đó là những gì đang xảy ra tại thời điểm này! “ Và câu trả lời của tôi: “Không, đây chỉ là một số ít trong số rất nhiều điều có thể đã xảy ra trong thời kỳ chiến tranh Vietnam mà vẫn còn vang vọng đến ngày hôm nay."

Hỏi: Cô so sánh bộ phim của bạn như thế nào với phiên bản của Stanley Karnow, "Việt Nam: Lịch Sử Truyền Hình," bộ phim được xem nhiều nhất trên PBS vào thời điểm phát sóng?

 Lynn Novick:
 Tôi đã không xem nó trong một thời gian dài. Nó là một sự khơi mào trong lĩnh vực báo chí theo nhiều cách. Nhưng nó miêu tả câu chuyện như là một cuộc chiến tranh hai mặt giữa Mỹ và Bắc Việt Nam. Nó đã được thực hiện trong những năm đầu sau chiến tranh. Và miền Nam Việt Nam đã bị loại ra khỏi cuộc chiến, không xứng đáng để được đề cập nhiều.

Trong phim chúng tôi đã cố gắng bao gồm những người bình thường, những người bị bắt trong chiến tranh, những người ở nhiều phía của cuộc chiến. Chúng tôi đã cố gắng bao gồm câu chuyện từ nhiều phía của cuộc chiến, để cho tất cả các bên sự tôn trọng như một phần của câu chuyện lớn về những gì đất nước chúng ta đã trải qua cũng như ý nghĩa của nó đối với người Việt Nam.

Tôi đã cho một số người Việt Nam đã trải qua cuộc chiến xem phim và họ rất ngạc nhiên. Một trong số họ nói với tôi, "Tôi đã sống ở Sài Gòn và chưa bao giờ biết về khía cạnh này của cuộc chiến" Tôi nghĩ rằng ngay cả khi họ sống qua nó, có một số câu chuyện đã xảy ra có thể làm họ ngạc nhiên./

* tựa VH


Phim tài liệu Chiến tranh Việt Nam- Phỏng vấn Đạo diễn Lynn Novick


Hoài Hương-VOA


Đạo diễn Ken Burns, bên trái, Trent Reznor, Atticus Ross và đạo diễn Lynn Novick, bên phải, nói về phim tài liệu "Chiến tranh Việt Nam" trên đài PBS trước Hội các nhà phê bình phim truyền hình ở Pasadena, California. Ảnh chụp ngày 15/1/2017.

Hơn 42 năm sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, nhiều người vẫn bị giằng xé vì cuộc chiến không dứt gây tranh cãi này. Nhiều người bình thường thuộc tất cả các bên tham chiến, bị hoàn cảnh đẩy đưa vào cuộc chiến, vẫn bị dằn vặt bởi những dấu hỏi lớn về những nguyên do dẫn tới chiến tranh và kết cuộc bi thảm của nó, với hàng triệu người chết, nhiều triệu người khác mang thương tật hoặc chấn động tâm lý vĩnh viễn. Ngoảnh nhìn quá khứ, họ tự hỏi liệu cái giá mà tất cả các bên – kể cả bên thắng cuộc, phải trả, có quá đắt? Liệu có hay không một giải pháp không đổ máu cũng có cơ may mang lại hòa bình, độc lập, tự quyết cho Việt Nam? Và, nên rút ra bài học nào để tránh lặp lại lịch sử?

Phim tài liệu 10 tập, dài 18 tiếng “The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam” của đạo diễn Ken Burns và Lynn Novick sắp ra mắt khán giả trên kênh truyền hình PBS, khởi sự từ ngày 17/9/2017. Đạo diễn Lynn Novick đã dành cho VOA-Việt ngữ một cuộc phỏng vấn sau khi trở về từ Việt Nam, nơi nhiều trích đoạn của tập phim tài liệu được trình chiếu trước một số cử tọa chọn lọc, kể cả một số người xuất hiện trong phim. Mời quý vị theo dõi cuộc trao đổi giữa Hoài Hương và đạo diễn Lynn Novick sau đây.

VOA: Tập phim tài liệu này đã mất tới 10 năm mới hoàn tất. Đây là một câu chuyện bi tráng đòi hỏi một nỗ lực làm việc phi thường. Xin bà cho biết kết quả của những nỗ lực đó, bộ phim tài liệu này đã có những đóng góp nào mới để kể lại câu chuyện về chiến tranh Việt Nam?

Lynn Novick: “Đạo diễn Ken Burns và tôi tin rằng chúng tôi đã kể lại câu chuyện về chiến tranh Việt Nam theo cách chưa từng được kể trước dây, bởi vì phim tài liệu của chúng tôi trình bày quan điểm của những chứng nhân đã trải qua cuộc chiến từ cả 3 bên tham gia: người Mỹ, và người Việt, thuộc cả bên thắng cuộc lẫn bên thua cuộc. Cho tới nay, chưa ai làm điều đó. Về phương diện đó, chúng tôi đã đưa ra những góc nhìn mới về chiến tranh Việt Nam, một câu chuyện cực kỳ phức tạp và bi tráng.”

VOA: Thưa như bà nói, phim tài liệu này kể lại chiến tranh Việt Nam theo một cách mới khác với các phim tài liệu trước đây. Bà so sánh như thế nào phim tài liệu này với phim tài liệu “Vietnam: A Television History” của Stanley Karnow?

Lynn Novick: “Tôi nghĩ rằng chúng tôi không ở trong vị thế để nêu lên những khác biệt hay tương đồng giữa hai phim tài liệu đó. Tôi chỉ có thể nói rằng nhiều năm đã trôi qua từ khi bộ phim tài liệu có tính dấu mốc của Karnow ra đời tiếp theo sau cuộc chiến. Thời ấy, bộ phim của Karnow đã đẩy xa biên cương của truyền thông báo chí, nhưng những nhà làm phim không thể có cái nhìn lịch sử như chúng ta bây giờ khi ngoái nhìn lại quá khứ. Nhiều năm đã trôi qua, bao nhiêu điều đã xảy ra, và đối với những người sống qua cuộc chiến, cái nhìn của họ đã biến đổi, lịch sử Hoa Kỳ và lịch sử Việt Nam cũng có những chuyển biến, quan hệ hai nước đã đổi cũng như trải nghiệm của những người Mỹ gốc Việt, mố tương quan giữa họ với Việt Nam bây giờ và Việt Nam ngày trước cũng khác đi nhiều. Bây giờ chúng ta được tiếp cận nhiều nguồn tài liệu hơn nhờ những trao đổi học thuật giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Một khác biệt nữa là phim của Karnow phần lớn nhìn lại lịch sử theo cách nhìn từ trên xuống, nghĩa là qua quan điểm của những nhân vật đã từng làm những quyết định quan trọng về cuộc chiến. Ngược lại, phim tài liệu của chúng tôi nhìn lịch sử từ dưới lên, qua lăng kính của những người bình thường đã trải qua cuộc chiến, mang ra đối chiếu với những gì diễn ra trong Toà Bạch Ốc, trong Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam, và trong Dinh Tổng thống ở Sàigòn.”


Ảnh tư liệu.

VOA: Về mặt tài liệu, trong quá trình nghiên cứu, các nhà làm phim lần này có được tạo điều kiện để tra cứu những hồ sơ, tài liệu đặc biệt mà trước đây chưa hề được phổ biến?

Lynn Novick: “Tôi có thể nói là lần này, chúng tôi được tiếp cận nhiều tài liệu từ các kho lưu trữ tài liệu về chiến tranh Việt Nam. Các trung tâm lưu trữ trên khắp thế giới đều mở cửa cho phép chúng tôi tiếp cận các tài liệu trên mạng của họ, trong đó có các hãng tin đã gửi các đoàn quay phim sang Việt Nam để tường trình về cuộc chiến. Chúng tôi đã lục lọi kho lưu trữ của họ để tìm ra những thước phim bị lãng quên từ lâu, chúng tôi cũng được nhiều cá nhân cho phép sử dụng hình ảnh, âm thanh và video riêng tư của gia đình họ. Mạng internet cho phép chúng tôi tìm tài liệu hữu hiệu, thế cho nên chúng tôi có thể tìm ra những tài liệu mà thế hệ đi trước không sao tìm được, vì chưa có internet. Quan trọng hơn, chúng tôi có thể tra cứu các băng ghi âm các mẫu đối thoại mà nhiều Tổng thống Mỹ cho ghi lại, từ Tổng thống Kennedy, Tổng thống Johnson, nhất là Tổng thống Nixon. Chúng ta được nghe các nhà lãnh đạo này thảo luận những gì diễn ra ở Việt Nam thời đó, và nghe họ cân nhắc nên làm gì. Trong khi một số tài liệu đó đã được công bố trong độ 10, 15 năm trở lại đây, rất khó khai thác để gạn lọc thông tin và tìm ra một khoảnh khắc thực sự gây ấn tượng, một khoảnh khắc mà khi xem qua, khán giả không thể nào quên được. Chúng tôi có sự hướng dẫn của các chuyên gia để làm việc này.”

VOA: Thưa bà, trong chiến tranh những hành động tàn bạo thường xảy ra, và cả hai bên đều phạm những tội ác. Truyền thông quốc tế tốn rất nhiều giấy mực để nói về vụ thảm sát ở Mỹ Lai do một đơn vị quân đội Mỹ thực hiện, nhưng dường như giới truyền thông về phần lớn, đã bỏ qua, hoặc tường trình qua loa và một cách không trung thực về vụ thảm sát Tết Mậu Thân năm 1968 do người cộng sản miền Bắc thực hiện. Phim tài liệu của bà và đạo diễn Ken Burns nhắc đến vụ thảm sát ở Huế, mà có người tố cáo là một hành động diệt chủng. Mặc dù Hà nội chưa bao giờ công nhận vụ thảm sát này, trong phim tài liệu này, lần đầu tiên có người bên thắng cuộc thừa nhận vụ thảm sát khi hàng ngàn người, cả thường dân vô tội, bị hành quyết và chôn tập thể. Theo một số nguồn tin, một số người có thể đã bị chôn sống. Xin bà cho biết bà và đạo diễn Burns đã cân nhắc như thế nào và quyết định đưa vụ thảm sát ở Huế vào bộ phim tài liệu này?

Lynn Novick: “Vâng, chiến tranh là một hoạt động đáng ghê sợ, đã xảy ra từ khi có loài người. Và trong chiến tranh, có khả năng xảy ra những hành động nhân bản cũng như phi nhân bản. Không một bên nào trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào giữ độc quyền về tội ác. Điều đó cũng đúng ở Việt Nam như trong Đệ nhị, Đệ nhất Thế chiến, hay bất cứ cuộc chiến tranh nào khác. Chúng tôi muốn làm một phim tài liệu nói lên sự thật, tường trình một cách trung thực những gì đã xảy ra. Thật không đúng nếu chúng ta chỉ đề cập đến hành động tội ác của một bên, trong khi bỏ qua hành động tội ác của phía bên kia trong cuộc chiến. Chúng tôi muốn tìm hiểu chiến tranh và những tình huống trong đó những hành động tội ác xảy ra, có thể xảy ra, và đã xảy ra. Đó là lý do vì sao chúng tôi không thể nhắm mắt làm ngơ trước những gì đã xảy ra ở Huế, cũng như không thể làm ngơ những gì đã xảy ra ở Mỹ Lai. Chúng tôi không so sánh hành động nào ác độc hơn hành động nào, mà chỉ muốn khán giả xem phim hiểu rõ những gì đã thật sự xảy ra và vì sao.”


Ảnh tư liệu.

VOA: Bà vừa sang Việt Nam để trình chiếu và thảo luận về phim tài liệu Chiến tranh Việt Nam cho một số cử tọa. Xin được hỏi nói chung bộ phim đã được đón nhận ra sao?

Lynn Novick: “Vâng, tôi vừa trở về cách đây vài ngày, ở Việt Nam chúng tôi trình chiếu một số đoạn đáng chú ý nhất cho những người đã xuất hiện trong phim, khoảng 20 nhân chứng đã chia sẻ quan điểm với chúng tôi. Chúng tôi cũng có 7 buổi chiếu phim cho công chúng, và ngoài ra tổ chức một số buổi chiếu phim riêng dành cho các nhà văn, các sử gia và giới quan tâm. Có thể nói, phản ứng của mọi người nói chung hết sức tích cực, bộ phim gây rất nhiều chú ý, nhất là họ muốn biết chúng tôi kể lại chiến tranh Việt Nam như thế nào.”

VOA: Vâng, đối với những người đã sống qua chiến tranh, chứng kiến những gì xảy ra trong chiến tranh, họ có những nhận xét gì?

Lynn Novick: “Tôi có ghi lại ý kiến của một số người trên máy tính. Xem nào, để tôi coi lại vì muốn dẫn lời họ một cách thật chính xác. Họ nói họ chưa bao giờ được xem một bộ phim nào trình bày cuộc chiến như phim tài liệu của chúng tôi. Chúng tôi nhận được rất nhiều lời khen về sức mạnh của bộ phim, cách biên tập, tính trung thực và sự thành thực, sẵn sàng và thẳng thắn trình bày chiến tranh nó tàn bạo đến mức nào, với bạo lực và những tàn phá, những đau thương và gian khổ của con người ở mọi bên cuộc chiến. Họ nói được lắng nghe quan điểm của tất cả các bên là một điều mới. Nhiều người bình luận rằng đây không phải là cách mà chiến tranh Việt Nam được kể lại ở Việt Nam, họ nói chiến tranh thường được kể như một cái gì trừu tượng, và cái giá phải trả không được đề cập. Chính vì vậy mà một số cảnh trong phim đã gây sốc và bất an cho nhiều người. Một số người tiếp xúc với chúng tôi, nói rằng rất quan trọng là người Việt Nam ở trong nước phải xem những gì thực sự xảy ra. Một điều mà tôi cảm nhận một cách là sâu sắc là khi được nghe nhiều người nói câu chuyện của chúng tôi đã giúp bên thắng cuộc hiểu hơn về những gì xảy ra ở bên thua cuộc, và nhận ra kích thước nội chiến của chiến tranh Việt Nam. Nhiều gia đình đã bị chia rẽ vì chiến tranh, họ hiểu được qua trải nghiệm của chính mình, rằng còn phải làm rất nhiều mới có thể đi đến hòa giải, và có thể phim tài liệu của chúng tôi có thể đóng góp phần nào khi trình bày cho cả hai bên phía bên kia đã gian khổ đau thương như thế nào.”

VOA: Câu hỏi cuối, 10 năm để thực hiện phim là một thời gian khá dài trong đời. So sánh chính mình khi khởi sự dự án, và Lynn Novick của 10 năm sau? Nói cách khác, dự án này đã thay đổi bà như thế nào?

Lynn Novick: “Ken và tôi bàn luận với nhau rất nhiều về điều này, bởi vì cả hai chúng tôi đều cảm nhận những thay đổi sâu sắc nơi chính mình sau trải nghiệm này, một phần là do phải làm việc những tài liệu đen tối, phải đối diện với những đau đớn tột cùng của con người, với sự dã man và tàn bạo của chiến tranh, và tính phi nhân của một số hành động xảy ra trong chiến tranh, nhưng điều mà tất cả những ai cộng tác với chúng tôi thực hiện phim tài liệu này đều chia sẻ, là sự cảm kích đối với những người đã sẵn lòng chia sẻ câu chuyện của họ với chúng tôi. Thấu hiểu trải nghiệm của họ một cách sâu sắc, biết họ đã trải qua những gì, và chứng kiến sức chịu đựng của họ trước một thảm họa ở tầm mức này, mà vẫn phấn đấu để tiếp tục sống và đóng góp, thật đáng ngưỡng mộ, không có lời để diễn tả cho hết.”

The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam sẽ được trình chiếu lần đầu tiên vào ngày 17/9/2017 trên kênh truyền hình PBS. Bộ phim hoàn tất sau 10 năm dài là phần kết của bộ ba phim tài liệu của đạo diễn Ken Burns về các cuộc chiến tranh mang tính dấu mốc trong lịch sử Hoa Kỳ, thứ nhất là phim tài liệu về cuộc nội chiến Mỹ, thứ hai là phim tài liệu về Đệ nhị Thế Chiến, và thứ 3 là Phim Chiến tranh Việt Nam. Hai bộ phim sau có sự cộng tác của đạo diễn Lynn Novick./

13 Tháng Hai 2015(Xem: 9947)
Vào lúc 6 giờ 30 tối thứ Ba, ngày 10 tháng Hai, 2014, Hội Đồng Thành Phố Garden Grove đã họp phiên thường lệ để giải quyết một số vấn đề xảy ra trong thành phố, trong đó có việc Hội Đồng Thành Phố (HĐTP) ký hay không ký tên trong bản lên tiếng phản đối thành phố Riverside (Nam California) kết nghĩa với thành phố Cần Thơ, và vì vấn đề này, Thị Trưởng Bảo Nguyễn đã bị đồng hương phản đối kịch liệt, hô đả đảo và bỏ phòng họp ra về.