Xuân Quỳnh, tình yêu thơ và những câu chuyện đời chưa kể

30 Tháng Mười Hai 201811:47 CH(Xem: 179)

VĂN HÓA ONLINE - VĂN HỌC NGHỆ THUẬT  - THỨ HAI 31 DEC 2018


Xuân Quỳnh, tình yêu thơ và những câu chuyện đời chưa kể


29/12/2018


Từ giây phút có mặt trên thế gian, đến thời khắc lìa xa nhân thế, dường như số mệnh đã sắp đặt cho người phụ nữ ấy hai sứ mệnh cao cả. Đó là yêu thương người khác và làm thơ.


Cách đây 30 năm, nữ thi sĩ Xuân Quỳnh và người bạn đời - bạn thơ Lưu Quang Vũ đã bắt đầu một cuộc hành trình mới. Đó là chuyến đi của vô ưu, lánh xa nhân thế lắm muộn phiền.


Thế nhưng, những thi phẩm đầy tình cảm và giàu nữ tính của Xuân Quỳnh vẫn sống mãi trong lòng bạn đọc. Với người yêu thơ, hình bóng của tác giả Thơ tình cuối mùa thu vẫn còn vương vấn mãi.


Cứ đến ngày mất của Xuân Quỳnh, Lưu Quang Vũ cùng con trai, những kỉ niệm đẹp về người phụ nữ tài hoa ấy lại được mọi người hàn huyên và tưởng nhớ. Ai cũng tiếc thương cho “đóa quỳnh của làng văn”.


Nhưng người nhớ nhung, day dứt về nữ sĩ nhiều nhất, chắc chắn không ai khác ngoài nhà giáo Đông Mai, chị gái của Xuân Quỳnh. Những kỉ niệm không thể nào quên về cô em gái được bà ghi chép lại một cách đầy tình cảm trong cuốn sách Xuân Quỳnh một nửa cuộc đời tôi.


Câu chuyện có thật về cô bé Lọ Lem


Đọc những trang viết của nhà giáo Đông Mai về tuổi thơ của bà và cô em gái Xuân Quỳnh mà ta ngỡ như đang đọc lại câu chuyện cổ tích về cô Tấm, hay nàng Lọ Lem tội nghiệp. Sớm đã phải gánh chịu những thiệt thòi, cô bé ấy lớn lên với một trái tim nhạy cảm và luôn khát khao yêu thương.


image063

Cuốn sách Xuân Quỳnh một nửa cuộc đời tôi  của nhà giáo Đông Mai


Sau khi sinh cô con gái thứ hai được một một thời gian ngắn, bà Nguyễn Thị Trích, mẹ của nữ thi sĩ, phát hiện mình bị mắt bệnh lao. Không muốn con thơ bị lây bệnh hiểm nghèo, bà đành cách ly với hai con.


Xuân Quỳnh khi ấy còn ẵm ngửa đã phải rời bầu sữa mẹ. Cô bé tội nghiệp được giao cho người cụ trẻ trong họ nuôi dưỡng. Người mẹ cầm cự thêm được một thời gian ngắn rồi qua đời.


Ngày mẹ mất, trời mưa như trút nước, Xuân Quỳnh còn bé quá chẳng thể đeo nổi khăn tang. Đông Mai cầm gậy lủng lẳng được họ hàng bế trên tay. Mưa to quá, hai chị em được bế ra đến ngõ lại phải trở ngược vào trong.


Người vợ đầu mất được nửa năm thì cụ Nguyễn Quang Thường - bố của hai chị em Xuân Quỳnh, Đông Mai - tục huyền. Tuy thương vợ, nhưng ông cũng thương mẹ già còn canh cánh cho con và mong tìm được người phụ nữ tần tảo giúp ông chăm lo cho hai cô con gái mồ côi.


Nhưng cuộc hôn nhân sau này của ông không thuận lợi. Chưa hết mâu thuẫn giữa mẹ chồng và nàng dâu lại đến những xung đột giữa mẹ ghẻ, con chồng. Tuổi thơ của Xuân Quỳnh và chị gái trở nên u ám hơn.


Do hoàn cảnh ngày một túng thiếu, gia đình lại đông con, cụ Nguyễn Quang Thường quyết định dẫn người vợ sau cùng 4 con và bà vào Nam làm ăn. Xuân Quỳnh và Đông Mai ở lại quê với bà nội. Đã mất mẹ từ khi ẵm ngửa, cô bé Xuân Quỳnh nay lại phải xa cha, bên cạnh chỉ còn bà nội đã già và người chị gái.


Từ khi còn nhỏ, Xuân Quỳnh đã là một cô bé sống rất tình cảm. Chỉ cần chị gái thích cái gì là nhường cho chị. Bố để hai chị em lại sống cùng bà nội nhưng Xuân Quỳnh không bao giờ giận bố.


Lần nào bố về thăm cô bé cũng khóc. Xuân Quỳnh thường thủ thỉ với chị gái rằng cô bé mơ thấy mợ (mẹ) hay mơ thấy bố. Hễ cứ nhắc tới mẹ là Xuân Quỳnh tủi thân đến rơi nước mắt.


Sau này khi chị gái Đông Mai lên Hà Nội học trường Trưng Vương, ngôi nhà nhỏ ở làng La Khê còn mỗi Xuân Quỳnh và bà nội. Cô gái bé nhỏ rất quấn quýt với bà.


Khi trúng tuyển diễn viên múa, Xuân Quỳnh vì thương bà nên cứ chần chừ mãi, đợi bà gật đầu đồng ý mới ra đi. Trước khi đi cô cháu gái còn hứa sẽ kiếm tiền gửi về cho bà.


Cuộc hôn nhân không nhận được sự ủng hộ của chị gái


Thời trẻ, Xuân Quỳnh nổi tiếng là một cô diễn viên múa duyên dáng, có tài, được nhiều chàng trai si mê. Cô chị Đông Mai vì thế cũng được "thơm lây".


Nhiều người bạn học của Đông Mai đã ra sức lấy lòng cô chị để dễ dàng lọt vào "mắt xanh" của cô em. Là người sống trọng tình cảm nên Xuân Quỳnh cũng rất kín đáo và thận trọng trong tình yêu.


image062

Dường như Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ sinh ra là để dành cho nhau.


Sau nhiều đắn đo, cuối cùng Xuân Quỳnh cũng đã tìm được bến đỗ bên nghệ sĩ violon Lưu Tuấn. Tình yêu với Tuấn đã giúp Quỳnh có thêm nhiều xúc cảm đẹp để làm thơ. Bài thơ tình nổi tiếng Thuyền và biển được Xuân Quỳnh sáng tác trong những năm tháng ngập tràn tình yêu.


Trước khi kết hôn, Xuân Quỳnh đã tâm sự rất nhiều với chị gái về nghệ sĩ violon Lưu Tuấn. Nữ thi sĩ cảm thấy giữa họ dường như vẫn có một khoảng cách nào đó.


Xuân Quỳnh bộc bạch cùng chị: “Anh ấy là những động tác cơ bản đẹp chứ chưa thành điệu múa, là một bát phở ngon không có gia vị, chỉ là một cốt truyện hay chưa viết thành văn…”.


Xuân Quỳnh tin tình yêu của mình có thể xóa mờ những ranh giới ấy. Nhưng sống trên đời đâu phải việc gì cũng có thể như ý. Những khác biệt trong tâm hồn kéo Xuân Quỳnh và Lưu Tuấn về những khoảng trời riêng. Quyết định li hôn đến như một điều tất yếu dù trước đó, chị gái Đông Mai đã khuyên can Xuân Quỳnh rất nhiều.


Khi Xuân Quỳnh đến với Lưu Quang Vũ, chị gái của bà một mực phản đối. Nhưng người em gái quyết đi theo “tiếng gọi của con tim” bởi họ sinh ra là để dành cho nhau. Họ cảm nhận được sự đồng điệu trong tâm hồn đối phương. Cuộc sống thiếu vắng người kia chắc chắn sẽ trở thành khiếm khuyết.


Mười lăm năm tình nghĩa vợ chồng của Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ cũng là khoảng thời gian tâm hồn nghệ thuật của họ thăng hoa đến đỉnh cao. Nhiều vở kịch nổi tiếng của Lưu Quang Vũ được viết trong thời gian này. Sự thành công của ông có đóng góp không nhỏ của Xuân Quỳnh, người bạn thơ, người bạn đời tần tảo.


image064

Được làm mẹ và sống trong mái ấm gia đình trọn vẹn luôn là khát khao của Xuân Quỳnh.


Tình yêu đã giúp Xuân Quỳnh vượt qua mọi trở ngại. Một mái nhà có cả “con anh”, “con tôi”, “con chúng ta” nhưng lúc nào cũng rộn rã tiếng cười. Xuân Quỳnh lớn lên thiếu hơi ấm của mẹ, nên được làm mẹ với nữ thi sĩ là một hạnh phúc thiêng liêng.


Sống trong cảnh thiếu thốn của thời bao cấp, Xuân Quỳnh đã phải chắt chiu rất nhiều để đàn con được đủ đầy. Với tư cách một người phụ nữ, nhà giáo Đông Mai thêm cảm phục em gái vì điều này.


Xuân Quỳnh một nửa cuộc đời tôi không chỉ là tình cảm của người chị dành cho cô em gái bạc mệnh. Trong từng trang sách, người đọc sẽ thấy ánh lên sự thấu hiểu của những người bạn tri kỉ.


Tác phẩm giống như “chiếc chìa khóa” để người yêu thơ Xuân Quỳnh tiến thêm một bước nhằm hiểu rõ hơn tâm hồn của người nữ sĩ tài hoa ấy. Thụy Oanh
24 Tháng Mười Hai 2014(Xem: 5398)
Văn học miền Nam, từ 1954 đến 1975, là một đóng góp và một thành tựu của văn học Việt Nam, trong một giai đoạn thuộc nửa sau thế kỷ XX. Nó chỉ tồn tại trong vòng 20 năm, nhưng nó đã là một tồn tại quan trọng và không thể thiếu của giai đoạn này.
30 Tháng Mười Một 2014(Xem: 3800)
Có tiếng điện thoại reo, từ phòng ngoài cô thư ký cho hay là có hai người cảnh sát muốn găp. Liền sau đó có tiếng gõ cửa. Vừa ngẫng mặt lên, Trọng thấy Thạch Hùng đứng chóang ngay trước cửa. Mặt anh ta hầm hầm, miệng lẩm bẩm hình như anh ta đang chửi thề với ai. Sau lưng Thạch Hùng là hai người cảnh sát Mỹ:
24 Tháng Mười Một 2014(Xem: 5032)
Trong giai đoạn sau 1963, một sự kiện nữa cũng không thể bỏ qua: là vai trò của Phật giáo bỗng nổi bật hẳn lên trong đời sống của xã hội Miền Nam.
20 Tháng Mười Một 2014(Xem: 3907)
Nguyễn Hưng Quốc VOA 17.11.2014 Trong một cuộc tán gẫu về văn học quanh một bàn nhậu ở Việt Nam, dịp tôi về thăm nhà vào cuối năm 2000, một người nghe đâu cũng làm thơ hỏi tôi: "Nghe nói hình như anh có viết một cuốn sách về Võ Phiến?"
16 Tháng Mười Một 2014(Xem: 3579)
Sau hơn ba mươi năm nghề thầy thuốc ông ta về hưu ở tuổi 69. Ông ở nhà lo cơm nước cho vợ. Chiều, vợ đi làm về, có sẵn một bữa cơm sốt canh nóng cho hai vợ chồng là tình nghĩa biết chừng nào. Đó là ước mơ và cũng là triết lý sống cuối đời của ông. Với ông, cái khó không phải là kỹ thuật nấu nướng, mà là ‘chất liệu’.
09 Tháng Mười Một 2014(Xem: 4005)
Lời Phi Lộ: Trong hơn 1 tháng nay kênh truyền thông CNN hằng ngày làm sống lại nước Mỹ trong “Những Năm Sáu Mươi”của thế kỷ trước qua cuốn phim“The Sixties”. Những biến động của xã hội Mỹ vào thời khoản này đều được lồng trong khung cảnh của“Chiến Tranh Việt Nam”-VietNam War
06 Tháng Mười Một 2014(Xem: 4538)
Sau bốn mươi năm lưu vong ở hải ngoại, bây giờ cũng chưa phải là muộn để tập thể người Việt tỵ nạn chúng ta ngỏ lời tri ân sâu sắc đến các quốc gia đã và đang bao dung người Việt tỵ nạn trong suốt hơn 4 thập niên qua: Úc, Mỹ, Pháp, Canada, Đức
30 Tháng Mười 2014(Xem: 4938)
02 Tháng Mười 2014(Xem: 5821)
E.E - Emprunt Empreinte - Mượn Dấu Thời Gian Nếu như những ánh sao băng có xẹt ngang bầu trời và để lại chút dấu thời gian....
23 Tháng Chín 2014(Xem: 4093)
Trải qua một thời gian khá dài sống ở vùng rừng núi thâm u này, tuy rằng năm nào đều có bão tuyết ùa tới trắng xóa rừng núi, nhưng chưa bao giờ tệ hại tàn bạo khủng khiếp như năm nay.
18 Tháng Chín 2014(Xem: 3691)
Nơi O ở là nơi ta chưa đến O bảo rằng có tuyết trắng mùa đông Và mùa hạ nắng vàng hôn hoa lá
08 Tháng Chín 2014(Xem: 4010)
Nữ đạo diễn trẻ Hoàng Điệp của Việt Nam chia sẻ niềm vui và cả những gian nan sau khi bộ phim đầu tay của chị "Đập cánh giữa không trung" đoạt được giải thưởng Phim hay nhất ở Liên hoan Phim quốc tế Venice.
26 Tháng Tám 2014(Xem: 3678)
DUYÊN QUAN HỌ TRONG CÂU HÁT HỘI LIM
21 Tháng Tám 2014(Xem: 4060)
Ở tuổi 89, tác giả của ca khúc nổi tiếng "Dư âm" sống nghèo túng, bệnh tật và cô đơn trong căn nhà nhỏ giữa lòng Sài Gòn.
13 Tháng Tám 2014(Xem: 4053)
Vì sao văn học Việt Nam vẫn không có những tác phẩm lớn? Đó là câu hỏi đã nhiều lần được đưa ra thảo luận trong những năm gần đây. Chưa nói đến những tác phẩm có tác động mạnh đến thế giới hoặc được thế giới biết đến nhiều, . . .
29 Tháng Bảy 2014(Xem: 3935)
Năm em lên ba, bố tôi bỏ lại người vợ trẻ và hai đứa con thơ lên đường tập kết. Tôi hơn em sáu tuổi. Chín tuổi con nhà nghèo khôn lắm, tôi đủ khôn để thấy khuôn mặt mẹ buồn hiu hắt, những tiếng thở dài và những giọt nước mắt âm thầm của mẹ trong đêm. Chín tuổi, tôi đã biết mình là người nam độc nhất trong gia đình, đã biết ẩm bồng đút cơm cho em và vỗ về em mỗi khi em khóc.
23 Tháng Bảy 2014(Xem: 3430)
Kính thưa anh chị em bằng hữu bốn phương. Sáu mươi năm về trước, đêm Genève cắt đôi nước Việt ở sông Bến Hải, ngoại trưởng quốc gia Việt Nam đã từ chối ký kết hiệp định và ngồi khóc cho một Việt Nam phân chia Nam Bắc. Tại miền Bắc tiểu bang California, chúng tôi đã trải qua một đêm chan chưa ân tình.
06 Tháng Bảy 2014(Xem: 3621)
Anh Nguyễn-Xuân Hoàng bệnh từ hơn một năm qua. Tôi quen anh Hoàng không qua văn học mà qua làng báo hải ngoại. Tuy nhiên giáo sư Nguyễn-Xuân Hoàng đã là một cái tên quen thuộc từ những năm tôi học trung học đệ nhị cấp, tức cấp ba ngày nay, ở Sài Gòn vào đầu thập niên 1970.