Biển Azov, "ao nhà" của Nga ?

27 Tháng Mười Một 20186:57 CH(Xem: 2378)

VĂN HÓA ONLINE - THẾ GIỚI HÔM NAY - THỨ TƯ 28 NOV 2018


image008image007image006


Biển Azov, "ao nhà" của Nga ?


Cộng đồng quốc tế lo ngại biển Azov là một mặt trận mới trong cuộc đọ sức giữa Nga và Ukraina.


Tại sao căng thẳng giữa Matxcơva và Kiev lại đột ngột dấy lên vào thời điểm này ? Ukraina có thể làm được những gì để cưỡng lại sức mạnh quân sự của nước láng giềng to lớn là Nga ? Để trả lời những câu hỏi này cần hình dung được bản đồ và vị trí của vùng biển "nông nhất thế giới này", với diện tích chưa đầy 38.000 cây số vuông.


Một vùng biển chiến lược "kẹt" trong xung đột


Chính xác hơn là với 37.600 km vuông, Azov mở ra Hắc Hải bằng cánh cổng duy nhất là eo biển Kertch. Vùng biển này bị "chia năm sẻ bảy" giữa những bên thù nghịch với nhau : gồm Nga, Ukraina và phe nổi dậy ở miền đông Ukraina thân Nga.


Phía đông Azov là nước Nga với ba cảng nước nông (Azov, Ieisk và Primorsko). Phía bắc vùng biển gần như khép kín này là Ukraina, với hai cảng mang tính chiến lược trong các hoạt động kinh tế của Ukraina là Mariupol và Berdyansk. Ở phía tây nam biển Azov là bán đảo Crimée từng thuộc về Ukraina nhưng đã bị Nga thôn tính từ năm 2014. Cũng từ năm 2014 xung đột bùng lên giữa Kiev với phe đòi ly khai ở miền đông Ukraina, làm hơn 10.000 người thiệt mạng. Với sự yểm trợ của Nga, phe nổi dậy ở miền đông Ukraina tuyên bố độc lập tại vùng Donetsk, kiểm soát một đoạn bờ biển Azov.


Về phía Nga, từ khi chiếm lại bán đảo Crimée tháng 5/2014, Matxcơva tự cho mình toàn quyền kiểm soát vùng biển ngoài khơi Crimée. Kiev và phương Tây lên án Nga "cản trở tự do lưu thông hàng hải" và kiểm soát eo biển Kertch nối liền Azov với Hắc Hải.


Nga, Gruzia Thổ Nhĩ Kỳ, Bulgari, Rumani, Moldavia và Ukraina là những quốc gia bao quanh Biển Đen, với cánh cổng là eo biển Bosphore mở ra Địa Trung Hải.


Điều đó cho thấy, tuy nhỏ và có độ sâu tối đa là 14 mét, nhưng biển Azov nằm trên một trục huyết mạch của các hoạt động giao thương giữa đông và tây Âu. Chưa kể là vùng biển này lại được coi là có nhiều tài nguyên, với không dưới 80 loại hải sản và cũng là một mỏ khí đốt còn chưa được khai thác.


Nước cờ của Nga ?


Kể từ khi nổ ra xung đột tại miền Đông Ukraina và Matxcơva xâm chiếm bán đảo Crimée, Hải Quân Nga tăng cường các hoạt động trong vùng biển Azov và điện Kremlin dùng lá bài kinh tế để bóp nghẹt đối phương.


Vùng công nghiệp trù phú Donbass của Ukraina bị chia đôi giữa một bên là chính quyền trung ương Kiev và bên kia là phe nổi dậy thân Nga. Hải cảng Mariupol là nạn nhân kinh tế đầu tiên : Cách thủ đô Kiev hơn 8.000 cây số về phía đông, với nửa triệu dân, trước khi nổ ra chiến tranh, Mariupol là một địa điểm du lịch lý tưởng, là một hải cảng lớn, nơi trung chuyển của 15 triệu tấn hàng mỗi năm. Sắt thép, từ các lò luyện kim trong vùng Donbass đều phải đi qua cửa khẩu này trước khi ra được đến Hắc Hải và có thể là còn đi xa hơn ra đến tận Địa Trung Hải. 20 % hàng xuất khẩu của Ukraina phải đi qua biển Azov.


Ngay cả đối với Nga, Azov cũng là một con đường hàng hải quan trọng, đưa dầu khí và nhất là 43 % lúa mì của Nga đến thị trường Tây Âu.


Nhưng từ năm 2014, các hoạt động trong vùng thưa thớt hẳn. Dự án xây cầu Kertch 19 cây số, dài nhất tại châu Âu cũng đã được tính toán kỹ lưỡng để gây trở ngại tối đa cho tàu bè của Ukraina.


Đời sống của nửa triệu dân phụ thuộc vào các hoạt động của cảng Mariupol và cả vùng Donbass sa sút từ khi nổ ra sung đột. Một số nhà quan sát lo ngại tình trạng này dẫn tới những làn sóng phẫn uất trong công luận và đây có thể là điểm khởi đầu để dân cư trong vùng từng bước ngả về phía Nga.


Trên biển, mật độ tàu quân sự của Nga ngày càng dầy đặc và càng trụ lâu hơn tại Azov để "quan sát" những hoạt động tại một vùng biển có một quy chế khá đặc biệt này.


Từ năm 2003 khi quan hệ giữa Matxcơva và Kiev còn hữu hảo, tổng thống Putin và đồng nhiệm Kouchma đã ký kết một hiệp định cho phép đôi bên "cùng quản lý" biển Azov và eo biển Kertch.


Văn bản nói trên quy định biển Azov là thuộc chủ quyền của Nga và Ukraina, chứ không là một vùng biển quốc tế. Có điều văn bản này không quy định một đường biên giới trên biển. Chỉ ba năm sau, chính Matxcơva đã tố cáo Kiev đòi "rút lại" thỏa thuận nói trên.


Tình hình càng thêm phức tạp từ khi Matxcơva thôn tính Crimée và nhất là từ khi Nga khởi động dự án xây cầu Kertch dài 19 cây số vừa được tổng thống Vladimir Putin khánh thành hồi tháng 5/2018. Cũng vì công trình xây cầu này, Matxcơva viện cớ "đề phòng khủng bố" để điều các tàu quân sự đến biển Azov đều đặn hơn.


Thời điểm căng thẳng Nga – Ukraina bùng nổ trên biển Azov


Đụng độ đêm Chủ Nhật 25/11/2018 khi Hải Quân Nga nổ súng cưỡng chế đối phương, bắt giữ thủy thủ trên ba chiếc tàu quân sự của Ukraina thực ra là diễn biến mới nhất trong một chuỗi dài những căng thẳng song phương trên biển Azov.


Nhật báo Pháp, Le Monde số ra ngày 14/10/2018 thuật lại những sự cố liên tiếp kể từ tháng 5/2018, nhân viên tuần duyên của cả hai nước bị đối phương bắt giữ và bị cáo buộc "hoạt động trái phép" trong các vùng biển bị cấm.


Xét về tương quan lực lượng, một cố vấn thân cận với bộ trưởng Nội Vụ Ukraina được Le Monde trích dẫn đã nhìn nhận rằng, chỉ cần nhìn vào số lượng tàu bè và phương tiện trên biển, khi có va chạm, Ukraina trong thế "trứng chọi với đá".


Biển Azov, cái cớ để Nga và Ukraina khai thác


Về câu hỏi tại sao căng thẳng giữa Kiev và Matxcơva lại đột ngột dấy lên vào thời điểm này, giới quan sát cho rằng, Ukraina đang chuẩn bị bầu lại tổng thống. Hiện nay điểm tín nhiệm không cho phép ông Petro Porochenko hy vọng tái đắc cử. Vì vậy tổng thống Porochenko dùng lá bài an ninh và chủ quyền quốc gia để chiêu dụ cử tri. Việc ban hành thiết quân luật trong vòng 60 ngày bắt buộc Kiev phải hoãn lại cuộc bầu cử tổng thống được dự trù diễn ra vào tháng 3/2018.


Còn về phía tổng thống Vladimir Putin, uy tín của ông luôn tăng cao mỗi khi điện Kremlin phô trương sức mạnh quân sự và đó cũng là một đòn để đánh lạc hướng công luận Nga đang bất bình vì tình trạng kinh tế kém cỏi của nước Nga, vì dự án cải tổ chế độ hưu bổng.


Một nhà bình luận Pháp cho rằng khơi dậy hiềm kích trong vùng biển Azov là một bài toán "có lợi cho cả Vladimir Putin lẫn Petro Porochenko".


Tác giả bài xã luận trên báo Mỹ Washington Post, Anne Applebaum còn đi xa hơn nữa khi cho rằng, Nga đã tính kỹ khi dùng tới lá bài Ukraina lần này, bởi ông Putin biết rằng, phương Tây đang vướng bận vào nhiều hồ sơ gai góc (như Brexit, hay nội bộ chính trị của Hoa Kỳ) không thể tập trung hỏa lực vào nước Ng !/(Thanh Hà 27-11-2018)
02 Tháng Mười 2014(Xem: 10302)
“Gần 20 năm trước, chúng tôi bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ, và năm 2013, chúng tôi thiết lập quan hệ đối tác toàn diện với Hoa Kỳ. Mối quan hệ trở lại bình thường, nhưng [duy trì] lệnh cấm vũ khí sát thương của Mỹ [với Việt Nam] là điều bất thường. Nếu dỡ bỏ lệnh cấm thì mối bang giao mới bình thường, dù hai bên đã bình thường hóa quan hệ 20 năm trước.”
30 Tháng Chín 2014(Xem: 9664)
ông Đặng Xương Hùng, cựu Phó Vụ trưởng Bộ Ngoại giao và Lãnh sự Việt Nam tại Thụy Sỹ, cho biết thêm thông tin về con số thương vong: “Qua tài liệu của Bộ Ngoại giao, chắc cũng của và thông qua Bộ Quốc phòng (Việt Nam), đây là những tài liệu mật mà tôi cũng chỉ tham khảo, đọc qua một vài lần gì đó … thì con số đó là 100.000, mười vạn, quân tình nguyện Việt Nam đã hy sinh tại Campuchia đã hy sinh trong 13 năm có mặt “
29 Tháng Chín 2014(Xem: 10794)
Tròn 25 năm Việt Nam rút quân khỏi Campuchia, hiện vẫn chưa có con số thống kê thống nhất về số lượng binh lính Việt Nam thiệt mạng và thương vong ở đất nước Chùa Tháp. Trao đổi với BBC trong cuộc tọa đàm hôm 25/9/2014, Đại tá Phạm Hữu Thắng, chuyên gia về Campuchia thuộc Viện Lịch sử Quân sự, Bộ Quốc phòng Việt Nam đưa ra con số binh sỹ Việt Nam thiệt mạng là gần bốn chục ngàn người.
25 Tháng Chín 2014(Xem: 10253)
Tổng thống Obama luôn nhận thức rõ vào những thời điểm nào sức mạnh quân sự là cần thiết. Thậm chí khi nhận giải Nobel Hòa bình ở Thụy Điển năm 2009, ông cũng nói rằng có những trường hợp chiến tranh là "hợp lý về mặt đạo đức".
23 Tháng Chín 2014(Xem: 13230)
Từ trung tuần tháng Chín, 2014 trở đi, trang web Văn Hóa Magazine có tên miền là www.nhatbaovanhoa.com đang trong giai đoạn đổi mới giao diện, hình thức trình bày (design) và nội dung (editor staff) mới tăng lên thành Nhật báo Văn Hóa.
21 Tháng Chín 2014(Xem: 10592)
Vài giờ sau khi rút khỏi khu vực tranh chấp ở khu vực Chumar, vùng Ladakh, miền Đông Bắc Ấn Độ, lính Trung Quốc vào hôm qua, 19/09/2014 đã quay trở lại nơi này. Hành động tái xâm nhập của Trung Quốc đã buộc quân đội Ấn phải đình chỉ kế hoạch rút ra khỏi khu vực đã dự kiến sau cuộc gặp cấp cao tại New Delhi giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
18 Tháng Chín 2014(Xem: 10749)
- Giới phân tích cho rằng thông tin giàn khoan nước sâu Hải Dương-981phát hiện được một mỏ khí lớn trên Biển Đông là minh chứng nữa cho tham vọng khoan nước sâu của Trung Quốc và nó cũng phục vụ 2 lợi ích chiến lược của Bắc Kinh: độc chiếm Biển Đông và thỏa mãn cơn khát năng lượng.
16 Tháng Chín 2014(Xem: 10664)
Tổng thống Poroshenko và bản thỏa thuận đã được ký kết với châu Âu Quốc hội Ukraine đã giao quyền tự trị ở một phần miền Đông hiện do phe nổi dậy thân Nga kiểm soát, đồng thời ân xá cho nhiều chiến binh. Biện pháp được đưa ra phù hợp với thỏa thuận ngừng bắn từ hôm 05/09 do Tổng thống Petro Poroshenko k‎ý.
09 Tháng Chín 2014(Xem: 14299)
Ông Thach Setha nói ông muốn chính phủ Việt Nam phải "tôn trọng chủ quyền" của Campuchia Gần đây, công đồng người Khmer Krom, tức xuất xứ từ Nam Bộ, Việt Nam, đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình phản đối chính sách đất đai của Việt Nam, nhất là sau phát biểu của quan chức sứ quán Việt Nam tại Phnom Penh rằng miền đất này thuộc về Việt Nam từ lâu đời.
07 Tháng Chín 2014(Xem: 13376)
Trước đây do công việc tôi có dịp đi Nhật nhiều lần cũng như đi nhiều nước khác trên thế giới. Nước Nhật không phải là nước mà tôi thích đến nhất (có thể vì đắt đỏ quá) nhưng đó là đất nước mà tôi nể phục nhất – không chỉ phục ở những thành tựu của sự văn minh, những công trình kiến trúc tuyệt mỹ mà còn ở yếu tố con người.
02 Tháng Chín 2014(Xem: 10931)
Ông Lê Hồng Anh đi “Sứ” Bắc Kinh từ ngày 26 đến 27/8/2014 trong tư cách Đặc phái viên của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, tức là thay mặt đảng CSVN đến thảo luận với đảng CSTQ về các vấn đề Việt Nam và đặc biệt Biển Đông.
31 Tháng Tám 2014(Xem: 10878)
Ông Lê Hồng Anh, Ủy viên Bộ chính trị đảng Cộng sản Việt Nam, vừa nhận một nhiệm vụ nặng nề của Tổng bí thư đảng Nguyễn Phú Trọng giao cho. Ông Trọng đã một lần bị Bắc Kinh từ chối tiếp! Vai trò của ông Anh không thuần túy là “đặc phái viên” của TBT Trọng, mà là đại diện cho đảng CSVN ở cấp cao đi “sứ” Trung Quốc.
28 Tháng Tám 2014(Xem: 13239)
Cú bắt tay “tóe lửa” của Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh với Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì.
26 Tháng Tám 2014(Xem: 17237)
(VNTB) - Vào khoảng trung tuần tháng 8/2014, boxun China - một trang tin điện tử đã mau mắn đưa tin tuyệt mật về sự kiện sẽ có một “đặc phái viên tổng bí thư đảng CSVN đến Bắc Kinh”. Theo boxun China, chuyến đi này được giữ bí mật tuyệt đối.
24 Tháng Tám 2014(Xem: 10015)
Các quan sát viên Tây phương cho biết đoàn xe cứu trợ Nga vượt biên giới vào Ukraine hôm thứ Sáu đã trở về Nga, làm giảm bớt căng thẳng quốc tế, giữa lúc Thủ tướng Đức Angela Merkel đến thủ đô Ukraine lên tiếng bày tỏ hy vọng mới về hòa bình tại nước này.
19 Tháng Tám 2014(Xem: 11350)
Bộ Nội vụ Campuchia vừa có phản hồi với BBC về vụ người biểu tình Khmer Krom đốt cờ đỏ sao vàng trước đại sứ quán Việt Nam tại Phnom Penh hồi tuần trước, nói việc này "không hợp đạo lý" (unethical) nhưng không phải chuyện lạ.
17 Tháng Tám 2014(Xem: 11111)
Lực lượng Nhà nước Hồi giáo (IS) đã bị buộc tội thảm sát hàm trăm người ở những khu vực do họ kiểm soát miền bắc Iraq và miền đông Syria.
15 Tháng Tám 2014(Xem: 15342)
Báo chí Campuchia cho hay hàng trăm người Khmer Krom (người xuất xứ từ khu vực Nam Bộ, Việt Nam) đã tổ chức tuần hành tới sứ quán Việt Nam hôm thứ Hai 11/8 với nội dung giống các cuộc biểu tình trong tháng Bảy trước đó là phản đối và đòi quan chức sứ quán, tham tán Trần Văn Thông, phải xin lỗi vì phát biểu rằng vùng đất mà họ gọi là Kampuchea Krom, từ lâu đã thuộc về Việt Nam.
12 Tháng Tám 2014(Xem: 10730)
Không đầy 24 tiếng đồng hồ sau khi loạt hội nghị ngoại trưởng của khối ASEAN tại Miến Điện kết thúc, Bắc Kinh vào hôm nay 11/08/2014, đã cực lực bác bỏ đề nghị của Washington yêu cầu các bên tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông đình chỉ mọi hoạt động khiêu khích. Trung Quốc còn đồng thời tố cáo Mỹ cố tình kích động căng thẳng trong khu vực.
10 Tháng Tám 2014(Xem: 10252)
Ngoại trưởng Mỹ sẽ thúc đẩy một thỏa thuận chấm dứt mọi hành động có thể gây căng thẳng trong quan hệ giữa Bắc Kinh và các nước láng giềng đông nam Á tại hội nghị an ninh khu vực đang diễn ra ở thủ đô Nay Pi Taw của Miến Điện, hãng tin AFP cho biết.