Thế giới lưỡng cực, mô hình đã lỗi thời

05 Tháng Giêng 20177:00 CH(Xem: 2278)

"VĂN HÓA ONLINE-CALIFORNIA"  THỨ  SÁU  06   JAN  2017


Thế giới lưỡng cực, mô hình đã lỗi thời


image033

Donald Trump đang "viết lại" chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ ?REUTERS/Carlo Allegri/File Photo


Hai tuần lễ trước khi nước Mỹ thay đổi chính quyền, một loạt các câu hỏi được đặt ra trong quan hệ giữa Washington với phần còn lại của thế giới. Donald Trump và Vladimir Putin liệu có mở ra một chương sử mới trong trong bối cảnh Hoa Kỳ và Nga không còn độc quyền làm chủ cuộc chơi trên bàn cờ quốc tế ?


Theo phân tích của giáo sư đại học, giảng dậy tại trường Khoa Học Chính Trị Paris, Sciences Po Paris Bertrand Badie và tướng Dominique Trinquand, nguyên cố vấn quân sự Pháp bên cạnh Liên Hiệp Quốc, mô hình thế giới lưỡng cực đã thực sự lỗi thời và sẽ là một sai lầm nghiêm trọng nếu phương Tây cứ giữ nguyên lô-gíc đối đầu với Nga.


Trả lời trên đài phát thanh RFI Pháp ngữ, giáo sư Bertrand Badie, trường Sciences Po Paris giải thích vì sao 2017 là một năm đầy bất trắc trên sân khấu chính trị quốc tế :


Bertrand Badie : Khó khăn bắt nguồn từ chỗ, tại Hoa Kỳ hiện đang có ba khuynh hướng khác nhau về hiện tượng toàn cầu hóa. Quan điểm thứ nhất, cho rằng, trong một thế giới mở rộng và những đường biên giới đang được xóa bỏ, nước Mỹ cần nắm bắt thời cơ để khẳng định vai trò lãnh đạo, để Washington áp đặt quan điểm với phần còn lại của thế giới. Đây là lập trường của phe tân bảo thủ ở Mỹ mà đã từng được ứng cử viên tổng thống của đảng Dân Chủ, bà Hillary Clinton tán đồng và ủng hộ.


Bên cạnh đó tổng thống sắp mãn nhiệm Barack Obama cho rằng, chúng ta đang sống trong một thế giới đa cực, và nước Mỹ cần tôn trọng tính đa cực đó thay vì áp đặt cái « Leadership » của mình.


Khuynh hướng thứ ba bao gồm những thành phần chống toàn cầu hóa. Phe này coi hiện tượng mở rộng ra thế giới bên ngoài là mối đe dọa đối với sức mạnh siêu cường của Hoa Kỳ. Đây là lập trường của Donald Trump và ông chủ trương là đã đến lúc để nước Mỹ tìm lại vị trí hàng đầu trong thế giới toàn cầu hóa đó.


Thực ra ông Trump có cái nhìn rất thực tiễn, tức là chấp nhận toàn cầu hóa, với điều kiện phải có lợi cho Hoa Kỳ. Do vậy chính quyền ở Washington sắp tới sẵn sàng gạt bỏ bớt những gánh nặng cho nước Mỹ để chỉ giữ lại những gì hữu ích và nhất là cho phép Hoa Kỳ trở lại là siêu cường số 1 thế giới mà thôi.


Vấn đề đặt ra là ba luồng tư tưởng nói trên đã dẫn tới nhiều xung khắc trong số các lãnh đạo Hoa Kỳ và điều đó đẩy chính sách đối ngoại của Washington vào tình huống bất ổn. Chắc chắn là tổng thống tương lai, Donald Trump, sẽ có những quyết định mạnh mẽ để khẳng định vị trí, khẳng định quan điểm của ông trên hồ sơ này.


Câu hỏi đặt ra là liệu ông Donald Trump sẽ thay đổi chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ tới mức độ nào.


Chính vì chúng ta chưa biết rõ ý đồ của chủ nhân Nhà Trắng sắp tới, nên toàn cảnh thế giới trong năm 2017 có vẻ bấp bênh hơn. Chỉ cần ông Trump lấy một vài quyết định mang tính tượng trưng, cũng đủ để quan hệ quốc tế giữa Hoa Kỳ với phần còn lại của thế giới thêm căng thẳng.


RFI : Washington và Matxcơva có xích lại gần nhau với chính quyền của tổng thống Trump hay không ?


Bertrand Badie : Điều thú vị ở đây là giữa hai ông Trump và Putin có nhiều điểm tương đồng. Họ có chung quan điểm về một thế giới toàn cầu hóa, nhưng điều đó không có nghĩa là quan hệ Nga -Mỹ bớt sóng gió và cũng không có yếu tố nào tránh để Washington và Matxcơva trong tương lai tiếp tục xung khắc với nhau. Chúng ta đều biết, hai nhân vật này có cá tính rất mạnh và cả hai cùng có cách hành xử rất thẳng thắn, nếu không muốn nói là thô bạo, kém ngoại giao.


Thêm vào đó, tới nay ông Trump lại chẳng biết gì về quan hệ quốc tế và ông ta là người nóng tính thường xuyên phản ứng một cách không thích hợp. Khác với thời tổng thống Ronald Reagan xưa kia. Ông Reagan từng có những cộng tác viên và cả một dàn cố vấn rất chuyên nghiệp, như nhà ngoại giao kỳ cựu, Henry Kissinger … Ngày nay, những cố vấn thân cận nhất của Donald Trump gây nhiều lo ngại trong hàng ngũ các nhà quan sát.


RFI : Tướng Dominique Trinquand, ông có nghĩ là còn quá sớm để hy vọng Mỹ -Nga sưới ấm quan hệ ?


Dominique Trinquand : Điểm thứ nhất cần nói : thắng lợi của Donald Trump trước hết là một chiến thắng của cá nhân nhà tỷ phú này, chứ không phải là thắng lợi của một đảng phái chính trị. Thứ hai là như vừa nói, cá tính của bản thân hai ông Donald Trump và Vladimir Putin là yếu tố then chốt. Cả hai cùng quen dùng sức mạnh, nhưng họ cũng là những người biết thương lượng. Họ có đầu óc thực tiễn và có khả năng là các ông Trump và Putin tìm được một sân chơi chung. Biết đâu, đây lại là một cơ hộ.


Điều khiến chúng ta lo ngại là chẳng biết hai nhà lãnh đạo này tính toán những gì. Nhưng chắc một điều là nếu như chúng ta cứ suy nghĩ theo một lô-gic cũ xưa, có từ thời chiến tranh lạnh, về một mô hình quan hệ quốc tế mà ở đó hai khối « đông và tây » đối đầu với nhau, thì đó hoàn toàn là một sai lầm.


Donald Trump đã hiểu được điều này khi tuyên bố rằng, NATO – Liên Minh Bắc Đại Tây Dương không còn đóng một vai trò như trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Đã tới lúc Châu Âu phải tự lực về mặt quân sự, chứ không thể tiếp tục trông cậy vào Mỹ. Tuy vậy, không có nghĩa là Trump sẽ đứng về phía Putin.


RFI : Liệu quan hệ quốc tế có đang quay lại với mô hình của một thế giới lưỡng cực đặt dưới trướng của hai siêu cường là Mỹ và Nga ?


Bertrand Badie : Có nhiều yếu tố cho thấy là chúng ta như đang muốn quay trở lại với mô hình ấy, nhưng kịch bản này không thể xảy ra. Vì sao ?


Thứ nhất, ngoài Nga và Mỹ ra thì còn có vai trò của Trung Quốc. Thứ hai nước Nga ngày nay của ông Putin, không phải là Liên Bang Xô Viết xưa kia. Thứ ba là đã có thêm nhiều yếu tố mới nhập cuộc. Những cuộc xung đột trên thế giới không còn tập trung ở một vùng mà đã tản mát ra trên khắp thế giới. Trong thời kỳ chiến tranh lạnh thì Châu Âu là sân chơi để Washington và Matxcơva đọ sức qua trung gian một bên là Liên Minh Bắc Đại Tây Dương và bên kia Hiệp Ước Vacxava. Khi đó thì Liên Xô và Hoa Kỳ hoàn toàn làm chủ tình hình.


Ngày nay thì khác.


Xung đột nổ ra rải rác khắp nơi, với những « yếu tố » vuột khỏi tầm kiểm soát của cả Nga lẫn Mỹ. Tôi muốn nói tới các tổ chức khủng bố thánh chiến. Từ đầu những năm 2000 tới nay, hai nhân vật được nhắc tới nhiều là trùm Al Qaeda, Ben Laden và kẻ tự xưng là thủ lĩnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo Abou Bakr al-Baghdadi. Đây là một thách thức cho cả Nga lẫn Mỹ.


Thêm một ấn số khác đặt ra cho thế giới là như vừa nói, hai ông Donald Trump và Vladimir Putin cùng có cá tính rất mạnh, và một trong hai người này lại có tính khí thất thường, dễ đẩy cộng đồng quốc tế vào tình huống thêm nguy hiểm.


Sau cùng, ngoài Nga và Mỹ thì còn phải kể đến Trung Quốc. Bắc Kinh đã đảo lộn trật tự kinh tế, tài chính, ngoại giao và cả quân sự của thế giới. Hiện nay, Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ, là quốc gia đóng góp tài chính quan trọng thứ nhì cho các chương trình gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc, chỉ thua có Mỹ./ (theoThanh Hà 05-01-2017)

29 Tháng Giêng 2014(Xem: 5149)
Trong không khí phấn khởi của phong trào đòi dân chủ và dân sinh tại Phnom Penh vào tháng 12/2013 và tháng 01/2014, với những cuộc biểu tình rầm rộ nhất trong lịch sử Cam Bốt, một khía cạnh đen tối đã xuất hiện
13 Tháng Giêng 2014(Xem: 4783)
Hôm qua, 05/01/2014, hàng ngàn người đã biểu tình ở Rangun để đòi xóa bỏ những đạo luật mang tính trấn áp và chấm dứt các vụ bắt giữ mang tính chính trị ở Miến Điện. Nhưng những người biểu tình cũng đòi chính phủ sửa đổi bản Hiến pháp năm 2008, để lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi có thể lên làm tổng thống Miến Điện.
12 Tháng Giêng 2014(Xem: 6579)
Tám năm sau Hội Tết Liên Hội tại Fairgrounds Santa Clara San Jose đạt con số kỷ lục. Hơn 70 ngàn vé vào cửa và tiền lời gần 80 ngàn. Nhưng sau đó thì thành tích từ từ đi xuống. Năm nay San Jose có 3 hội Tết nhưng chưa biết kết quả ra sao. Hai Hội Tết đúng ngày đầu năm âm lịch. Tết của tổ chức mới làm tại Faigrounds. Tết cuả anh bạn trẻ vẫn làm tại Sài Gòn Town và Tết của ông Lại Đức Hùng lui lại một tuần. Khiêm nhượng hơn, mang vẻ anh hùng thấm mệt. Nhưng IRCC vẫn dự trù sẽ đến với anh em. Đó là chuyện Tết San Jose.
16 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 5915)
Quan hệ quốc phòng Nga-Việt đang rất khởi sắc trong thời gian ba năm gần đây, với hàng loạt hợp đồng của Việt Nam đặt mua vũ khí hiện đại của Nga trị giá hàng tỷ đô la. Dấu hiệu rõ rệt nhất về quan hệ gắn bó trở lại giữa Hà Nội và Mátxcơva là chuyến công du Việt Nam ngày 12/11/2013 vừa qua của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
11 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 9723)
Trong tuần qua Luật Sư Nelson Mandela Nguyên Tổng Thống Nam Phi đã ra người thiên cổ. Ông sinh năm 1918 khi Thế Chiến I kết thúc. Ông tốt nghiệp Trường Đại Học Luật Khoa Nam Phi năm 24 tuổi. Mười năm sau, năm 34 tuổi ông đứng ra phụ trách Đoàn Thanh Niên trong Liên Đoàn Quốc Gia Châu Phi để khởi sự đấu tranh cho độc lập tự do, nhân quyền chống chế độ Kỳ Thị Chủng Tộc.
09 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 4898)
Phó Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden nói rằng tuy mối quan hệ của Washington với Bắc Kinh là phức tạp và hai nước có những bất đồng thật sự, xung đột không phải là không thể tránh được.
01 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 5674)
Ngay khi loan báo thành lập vùng nhận dạng phòng không ADIZ của mình trên Biển Hoa Đông ngày 21/11/2013, Trung Quốc còn nói thêm là sẵn sàng thiết lập vùng phòng không của họ tại các vùng biển khác. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, đối với Trung Quốc, việc lập thêm vùng phòng không tại Biển Đông không phải là một công việc dễ dàng.
28 Tháng Mười Một 2013(Xem: 5660)
Hôm 23/11, Bộ Quốc phòng Trung Quốc tuyên bố thành lập Vùng nhận dạng phòng không trên biển Hoa Đông (ADIZ), bao gồm cả quần đảo Senkaku/Điếu Ngư mà Trung Quốc và Nhật Bản đều nhận chủ quyền. Động thái này đã làm gia tăng căng thẳng vốn có giữa hai nước, nguy cơ xung đột cũng vì thế mà tăng cao.
17 Tháng Mười Một 2013(Xem: 6027)
Vào ngày 02/11/2013 dự án cáp treo từ Sa Pa đến thung lũng Mường Hoa và lên đỉnh Fansipan, đỉnh núi cao nhất Đông Dương đã được khởi công với số vốn 4.400 tỉ đồng Việt Nam, tương đương khoảng 208 triệu đô la Mỹ.
17 Tháng Mười Một 2013(Xem: 5551)
Là sản phẩm của Chiến tranh lạnh và cũng là biểu tượng của thế giới lưỡng cực bên tự do tư bản bên độc tài Cộng sản, bức tường Berlin được phía Đông Đức xây dựng vào tháng 8 năm 1961 và sụp đổ vào ngày 9/11/1989. Vì sao bức tường chia cắt không tồn tại được trăm năm như lãnh đạo Đông Đức Honecker tuyên bố trước đó vài tháng ?
17 Tháng Mười Một 2013(Xem: 5257)
Căn cứ theo phán quyết năm 1962, trong quyết định vừa được công bố sáng nay (11/11/2013) Tòa Án Quốc Tế đặt trụ sở tại The Hague - Hà Lan, khẳng định chủ quyền của Cam Bốt đối với khu vực chung quanh đền cổ Preah Vihear. Đây là một vùng đất có diễn tích 4,6 km vuông, có tranh chấp chủ quyền giữa Cam Bốt và Thái Lan.