VĂN HÓA ONLINE - DIỄN ĐÀN 3 -VĂN HÓA-LỊCH SỬ - THỨ BA 25 NOV 2025
Đôi dòng về Ts Trinh Lưu, tranh cử Dân biểu Liên bang Hạ Viện Hoa Kỳ, đơn vị 8 tiểu bang Washington State
Lý Kiến Trúc
VĂN HÓA ONLINE
25/11/2025 (KỲ 2 sửa chữa)
Tôi là con chim đến từ núi lạ,
Ngứa cổ hát chơi,
KỲ 1: Diễn văn văn hóa chính trị của ứng viên Trinh Hà, tranh cử Dân biểu Liên bang Đơn vị 8 Washington State ‘TRÌNH LÀNG LITTLE SAIGON’
Ts Trinh Lưu. Photo: LKT 14/11/2025/Little Saigon.
Nếu bạn là người sinh ra ở miền duyên hải, bạn sẽ ngạc nhiên, rất ngạc nhiên khi bắt gặp một nàng tiên cá dạt vào bờ biển, mang theo làn nước biển màu ngọc bích chảy dài trên ngực và hai hạt ngọc thủy tinh sa lấp lánh Hoàng Sa Trường Sa.
Nếu bạn là người rừng quanh năm bầu bạn với thiên nhiên rừng sâu núi thẳm mây giăng vời vợi, khi ánh tà dương dần tối, trong hoảng hốt mơ màng hiện ra nàng sơn nữ yếm chàm màu xanh lục bí mật cùng chàng băng qua khu rừng chông gai hiểm độc. (*)
Và, nếu bạn là một thi nhân, – có thể lắm chứ, bị hớp hồn khi tiếng sét ái tình từ trên trời giáng xuống sấm sét; nhưng, – nếu bạn là một công dân Mỹ gốc Việt, bạn sẽ không ngần ngại bỏ phiếu ngay cho người ấy bất kể là Cộng Hòa hay Dân Chủ – vì đó là người con gái Việt Nam.
Song, trên đây chỉ là trí óc khéo tưởng tượng của một nhà thơ thời hạt nhân nguyên tử mà là người thật việc thật xuất hiện đúng vào thời điểm gay go của nước Mỹ, đang bước vào vòng ứng cử, tranh cử, bầu cử, – lần đầu tiên, một phụ nữ Việt Nam chính cống ra ứng cử, tranh cử chức vụ Dân biểu Liên bang Hạ Viện Hoa Kỳ, Đơn vị 8, tiểu bang Washington State và – cũng là lần đầu tiên ra mắt công chúng Quận Cam, Little Saigon, thủ phủ tinh thần và di sản văn hóa tiêu biểu của tập thể người Việt di cư trên thế giới. Đó là Tiến sĩ Trinh Hà, tên phụ mẫu đặt cho là Trinh M. Lưu, khoảng 40 tuổi, di cư sang Mỹ năm 1995. www.trinhhaforcongress.com.
Ts. Trinh Hà, ứng cử, tranh cử chức vụ Dân biểu Liên bang Hạ Viện Hoa Kỳ, Đơn vị 8, tiểu bang Washington State. Photo: LKT 14/11/2025/Little Saigon
1.
Từ miền đất trên cao: tiểu bang Washington State, Trinh Hà nhìn xuống và trở về Little Saigon
Hơn hai trăm người chứng kiến ứng viên Trinh Hà phát biểu bài diễn văn đầu tiên ra mắt cộng đồng Little Saigon bằng hai thứ tiếng Việt-Anh. Với giọng nói của người miền Bắc đã ‘mix-pha trộn’ dòng nước Đồng Nai, không những cô nói lưu loát tiếng Việt mà âm sắc sang cả tiếng Anh của một giáo sư giảng dạy tiếng Việt và tiếng Anh trong các ngôi trường đại học ở Mỹ.
Từ miền đất trên cao, nhìn xuống, trở về Little Saigon lần này, đối với cô – Little Saigon không chỉ là một địa danh – cũng không thể gọi là cái “Làng” để “Trình Làng”, mà đưa ra cái nhìn mới của một Tiến sĩ văn chương, lịch sử và triết học – khi quyết định bước vào chiến trường chính trị.
Trinh M. Lưu không những tốt nghiệp từ Đại học UC Berkeley, nghiên cứu chính về Lịch sử và Văn hóa Việt, Giảng viên Khoa Văn học So sánh Giảng dạy các hội thảo nghiên cứu về văn hóa và văn học châu Á, cô còn phụ trách công việc ở các đại học khác như: University of California Press, University of Oregon, ECS (formerly Enterprise Resource Performance, Inc.), Sprezzatura Management Consulting LLC … Tác phẩm nổi tiếng của Trinh M. Lưu viết chung với Tiến sĩ Tường Vũ: Republican Vietnam, 1963–1975: War, Society, Diaspora.
Cái nhìn của một Tiến sĩ Việt khi trở lại Little Saigon lần thứ hai mang theo bao nhiêu ký ức thời trẻ nhỏ chan chứa tình thương (khoảng 10 tuổi), dưới sự chỉ dẫn kinh nghiệm của lớp người di cư ở các đợt đầu. (Trinh Lưu là ái nữ của một gia đình tù nhân chính trị, thân phụ nguyên là một Sĩ quan Cảnh Sát Quốc gia VNCH, tù cải tạo, diện H.O. tái định cư tại Quậm Cam, Little Saigon năm 1995.)
Trong buổi dạ tiệc ra mắt cộng đồng ở nhà hàng White Palace hôm 14 tháng 11 năm 2025, Trinh Lưu bộc lộ tâm tình – gánh nặng trên hai vai người con gái Việt Nam da vàng: một đối với cộng đồng người Việt tị nạn đã hy sinh tất cả để bảo vệ tự do, và một đối với Hoa Kỳ đã mở rộng vòng tay đón nhận chúng ta.
Bài diễn văn hai thứ tiếng Việt - Anh lưu loát của Trinh Lưu là một hiện tượng hiếm có trong mấy chục năm qua ở Quận Cam, chứng minh với thủ đô Việt tị nạn Little Saigon, tiếng Việt còn, nước ta còn. Theo tôi, Trinh Lưu xứng đáng được gọi là Tiến sĩ tiếng Việt.
Tuy nhiên, hình ảnh xúc động nhất, Trinh Lưu đã âu yếm ôm từng đứa trẻ Việt xúng xính bộ áo dài truyền thống, nghe chúng múa, hát những bài ca tình tự dân tộc, qua màn lệ rưng rưng – khác, khác rất xa những phát biểu hùng hồn nặng phần trình diễn kích động chính trị thông thường của các nhà gọi là chính trị gia mỗi khi đến cái ‘Làng’ Little Saigon để kiếm phiếu.
Những trẻ em người Mỹ gốc Việt xúng xính trong cánh áo dài tuyền thống múa, hát những bài tình ca quê hương Việt. Ảnh LKT (Văn Hóa Online) hôm 14/11/2025, tại nhà hàng White Palace đường Brookhust, Tp Westminster.
Ứng cử viên Dân biểu Liên bang Trinh Lưu, Đơn vị 8 tiểu bang Washington State ngồi ôm bé trai. Ảnh LKT (Văn Hóa Online) hôm 14/11/2025, tại nhà hàng White Palace đường Brookhust, Tp Westminster.
2.
Bài phát biểu của ứng viên Trinh Lưu nói lên điều gì?
Trước hết, dưới ngòi bút Văn chương của một Tiến sĩ ngợi ca cái ‘đình làng’ Little Saigon mà cô gọi là trái tim quê hương, trong đó chất chứa những đau thương từ quá khứ điêu tàn, những chia lìa ác nghiệt, những xung đột ý hệ phi dân tộc, và, khi “bầy chim bỏ xứ” lưu vong nơi xứ người, một cuộc lưu vong thần thánh vẫn âm ỉ canh cánh trong lòng khát vọng tự do. Cô nói: “Tối nay, được gặp quý vị nơi đây, giữa lòng Little Saigon – trái tim của người Việt tự do – Trinh cảm thấy như được trở về mái nhà chung. Mỗi con đường, mỗi lá cờ, mỗi khuôn mặt nơi đây như khắc ghi ký ức quê hương – những nỗi mất mát và khát vọng tự do vẫn cháy mãi trong tim người Việt.
Vì sao ứng viên Trinh Lưu muốn nhắn nhủ Little Saigon là mái nhà chung, là dấu ấn khắc ghi ký ức quê hương, là những mất mát và khát vọng tự do, phải chăng, đó là niềm ray rứt của thế hệ thứ hai đứng giữa hai dòng chảy: tâm tình nhớ về nguồn cội quê hương và nền tự do dân chủ bình đẳng luật pháp của nước Mỹ.
Trong cuộc đua chính trị vào Hạ Viện Hoa Kỳ nói riêng, dường như dòng văn chương ở nơi các ứng cử viên chỉ là cái bóng mờ chữ nghĩa, mà thay vào đó là những khẩu hiệu kếch xù (đôi khi đả kích nhau vì phe đảng, mang sắc thái mị dân). Với Trinh Lưu, cô không đả kích ai, cô cũng không ỷ lại vào nguồn gốc chủng tộc (lấy lòng phiếu Việt), cô chỉ nói thoáng qua, đối thủ của cô là người Mỹ bản xứ, đảng Dân Chủ. Tuy nhiên, ngay từ đầu, cô đã bộc lộ một tâm hồn Việt sâu thẳm ký ức di cư, sống, làm việc cật lực, và phục vụ trong sáng cộng đồng xã hội Hoa Kỳ, – cô muốn xây dựng một chương mới, hoàn toàn mới, suy nghĩ của thế hệ thứ hai, trong đó, – hồn văn chương văn hóa Việt hòa nhịp vào dòng chảy chính trị Hoa Kỳ ở cấp quốc gia.
3.
Bản thể dân tộc, nền tảng suy nghĩ và hành động của Trinh Lưu
Chính trị và Văn chương là hai phạm trù khác biệt. Đối với Trinh Lưu, một tiến sĩ văn chương Việt-Anh, nhưng để đem văn học Việt, tư tưởng Việt vào nền chính trị Hoa Kỳ là một yếu tố hiếm, và rất khó. Người Mỹ có muốn nghe tư tưởng Việt không, hay dư âm sót lại là hội chứng Vietnam War? Bây giờ người ta hay nói đến chữ cựu thù gác bỏ quá khứ hướng về tương lai. Ảm đạm và trống rỗng.
Hậu quả của cuộc chiến nội chiến-ngoại chiến Việt Nam (1945-1954-1975), kéo theo những đợt ‘di tản chiến thuật’, vượt biên, di cư…, đến Hoa Kỳ và các quốc gia thế giới, người Việt sinh cơ lập nghiệp, sinh đẻ con cái nối dõi tông đường. Đặc biệt ở nước Mỹ, không thể phủ nhận sức đồng hóa của văn hóa, văn minh, đời sống Mỹ, – mới vài chục năm thôi, đã ăn rất sâu vào tim óc huyết quản da vàng. Thậm chí, ngay cả vấn đề tâm sinh vật lý cơ thể của thế hệ thứ hai, thứ ba đẻ ra ở Mỹ, chúng cường tráng cao lớn hẳn ra, da dẻ đẹp ra, tóc vàng ra, nhưng dường như cái lưỡi của chúng bị cứng đơ khi phát âm tiếng Việt, ngọng ngịu buồn cười và vô cùng dễ thương cười ra nước mắt.
Trinh Lưu đã khám phá ra điều ấy ở các thế hệ sau này. Sự thay da đổi thịt thật mãnh liệt. Sự thay đổi “màu cờ sắc áo” cũng mãnh liệt. Thế hệ thứ hai, thứ ba, … không cần biết về vết tích chiến tranh, về Vietnam War. Giấc mơ của người Mỹ gốc Việt sẽ tái sinh ra sao vào năm 2075?
Từ khắp thế giới, khái niệm trở về Little Saigon để “trình làng” với cộng đồng của Ts Trinh Lưu, để tri ân thế hệ cha anh và truyền lửa cho thế hệ mai sau, trở thành một câu hỏi cần lời giải đáp. Nhưng, phải chăng đó là tham vọng, là ước vọng, là viễn kiến của ứng viên Trinh Lưu khi trở thành một chính trị gia gốc Việt ở quốc gia Hoa Kỳ.
Cô nói: “Thưa quý vị,
Chúng ta là cộng đồng đã trả một cái giá rất đắt cho hai chữ “Tự Do.”
Chúng ta đã từng bị đày ải, từng mất tất cả — nhà cửa, tài sản, bạn bè, người thân, và đau đớn nhất là quê hương.
Nhưng chúng ta vẫn đứng lên, và vẫn giữ ngọn cờ vàng ba sọc đỏ tung bay giữa xứ người.
Nhờ tinh thần ấy, hôm nay con cháu người Việt đã trưởng thành — trở thành bác sĩ, kỹ sư, quân nhân, viên chức, và người phục vụ công quyền. Và ngay trong hội trường tối nay, chúng ta có những gương mặt tiêu biểu cho thành công đó.
Tinh thần của quý vị — của tự do, của can đảm, của niềm tin vào tương lai — chính là nguồn sức mạnh thúc đẩy Trinh. Và Trinh xin hứa, tinh thần ấy sẽ được thể hiện bằng những hành động cụ thể khi Trinh bước vào Quốc hội Hoa Kỳ.
Cụ thể, ứng viên Trinh Lưu đề ra 5 điểm:
• Thứ nhất, Trinh sẽ vận động để các cựu quân nhân Việt Nam Cộng Hòa – những người đã chiến đấu bên cạnh đồng minh Hoa Kỳ – được vinh danh và ghi nhận chính thức trong lịch sử nước Mỹ.
Đó không chỉ là sự tri ân, mà là bổn phận của công lý và lương tâm
• Thứ hai, Trinh sẽ mở rộng cơ hội cho thế hệ trẻ gốc Việt bước vào guồng máy chính quyền và quân đội – để tiếng nói của người Việt tự do vang lên trong chính trung tâm của nền dân chủ Hoa Kỳ.
• Thứ ba, Trinh sẽ tranh đấu cho nhân quyền tại Việt Nam – cho những người vẫn đang bị giam cầm chỉ vì nói lên sự thật.
Bởi vì tự do không có biên giới, và người Việt tự do ở khắp nơi đều có chung một bổn phận: bảo vệ quyền làm người của đồng bào mình.
• Thứ tư, quan trọng nhất, Trinh sẽ vận động Quốc Hội Hoa Kỳ đòi lại công lý cho những người miền Nam đã bị đày ải trong các trại tù Cộng sản.
Trinh sẽ yêu cầu Quốc Hội gây áp lực buộc Nhà nước Cộng sản Việt Nam phải công bố toàn bộ hồ sơ, và đưa ra một lời xin lỗi chính thức đối với các nạn nhân cùng gia đình họ.
• Thứ năm, đã đến lúc thế giới phải biết sự thật. Vì chỉ khi có sự thật mới có công lý – và chỉ khi có công lý, mới có hòa giải thật sự.
Ts Trinh Lưu. Photo: LKT 14/11/2025/Little Saigon.
4.
Những gai góc
Trinh Lưu thổ lộ đối thủ của cô ở đơn vị 8 tiểu bang Washington là đảng viên đảng Dân Chủ. Bộ tham mưu của họ đã huy động được năm triệu đôla trong cuộc chạy đua vào Hạ Viện Hoa Kỳ.
Rõ ràng, trong các cuộc tranh cử ở nước Mỹ, không thể phủ nhận được sức mạnh của đồng tiền. Có cuờng điệu chăng hay nói quá, số phiếu trên bàn cân thắng bại phần lớn là ở sức nặng của đô la.
Trong khi đó, cô gái Việt Trinh Lưu, đảng viên đảng Cộng Hòa tranh cử ở vùng địa lý Đơn vị 8 tiểu bang Washington, một địa bàn khá ít số phiếu của người Việt Nam, và sức huy động tiền bạc chưa biết được là bao nhiêu để có thể đối đầu với đối thủ; (người viết bài này thật sự chưa nắm được hết).
Song, một sự kiện bất ngờ đến với ứng viên Tiến sĩ Trinh Lưu và khá vui cho cử tọa; trong vai trò của một nhà báo được mời đến tham dự, tôi hỏi ứng viên Trinh Lưu một câu hỏi duy nhất: “Cô có nghĩ rằng, một ngày nào đó cô sẽ trở lại Quận Cam, trở lại sinh sống ở Little Saigon để ra tranh cử ở khu vực này hay không?” (Địa hạt 45 là khu vực bầu cử trọng yếu ở nam California bao gồm rất đông số phiếu Việt. Hiện nay ông Derek Trần – gốc Việt, đảng Dân Chủ, là Dân biểu Liên bang đại diện cho địa hạt 45)
Thấu cảm về tương lai về một quê hương còn đang trì trệ khắc khoải, tôi nghĩ, với tâm tư sâu đậm của người con gái Việt Nam yêu nước, với tiềm năng học vấn cũng như sự tiếp thu nền văn hóa văn minh Hiệp chủng Quốc Hoa Kỳ ba mươi năm qua – Tiến sĩ Trinh Lưu không chỉ trở về Little Saigon để “trình làng” mà sẽ làm một cuộc cách mạng “trình làng” ở SàiGòn – đầy chất thơ, đầy mơ ước, đầy sáng tạo về một vùng đất dân chủ, công bằng, thịnh vượng trong một ngày không còn bao xa.
Lý Kiến Trúc
Little Saigon, Nov 25, 2025
(*) trích từ bài thơ ‘Tuyên Ngôn 2’ trong tập thơ “Vết Tích” sắp xuất bản.
(*) Do lỗi trục trặc kỹ thuật, bài viết đăng hôm qua, tòa soạn gỡ bỏ - xin cáo lỗi cùng quý bạn đọc. (VHO)
