VĂN HÓA ONLINE - ĐIỂM NÓNG - THỨ TƯ 09 JULY 2025
Vì sao Gaza Strip ‘quyến rũ’ Netanyahu lẫn Trump? Đình chiến: Ăn sáng ở Tel Aviv, ăn trưa ở Gaza City, ăn tối ở Khan Younis-Rafha
Lý Kiến Trúc
VĂN HÓA ONLINE
09/7/2025
Một con đường cao tốc (Highway) ven biển tương lai từ Tel Aviv xuống tận Khan Younis-Rafha dài khoảng 100 dặm không còn là viễn ảnh xa xôi một khi các phe lâm chiến ở Dải Gaza chịu ngồi xuống “đình chiến ký kết hiệp ước hòa bình”.
Một khi Mỹ “nhẩy vào Gaza war” như đã nhẩy vào Iran – trận đánh 3 ngày ở Iran dù không “xóa sổ hoàn toàn” nhưng là cái búa răn đe đập xuống tơi tả các thế lực chỉ đáng là “em út” trong các khu vực quân sự mang tính phạm vi chiến thuật.
Với vũ khí tối tân và hỏa lực khủng khiếp của Hoa Kỳ, nhóm “chiến binh kháng chiến du kích Hamas” – thời gian cuối cùng chỉ là những con tốt phiến loạn quân sống sót ít ỏi cho dù đằng sau có Iran hay nhóm Hezbollah của Lebanon chống lưng.
Mối thù giữa Hamas và Israel không hẳn là mối thù với Mỹ hay của Mỹ trên bàn ngoại giao đàm phán. Đối với ông Trump và chính quyền Trump, Mỹ không thù ai cả. Trump chỉ tính toán sao có lợi cho các bên và cho chính ông ta.
Cho đến hôm nay, Hamas vẫn đồng thuận việc Hoa Kỳ làm trung gian hòa giải.
Mỹ sẽ dành một số quyền lợi cho Hamas – tất nhiên nghiêng về phía Israel nhiều hơn.
Vấn đề còn lại là – liệu bước đầu của lệnh ngừng bắn có chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến Gaza Israel-Hamas hay không.
Giả Nobel Hòa Bình năm nay quả thật đang “quyến rũ” ông Trump – và ông sẽ làm những “công việc hòa bình” từ nay cho đến ngày lãnh giải.
Ông Trump sẽ phải dứt điểm việc “Hamas nói rằng họ sẵn sàng trả tự do cho tất cả các con tin để đổi lấy việc chấm dứt chiến tranh và Israel rút quân hoàn toàn khỏi Gaza; ngược lại - Netanyahu nói rằng cuộc chiến sẽ kết thúc khi Hamas đầu hàng, giải giáp và lưu vong”.
Đáng thương và đáng khóc ở “bức tường than khóc” là hơn 17 ngàn trẻ em đã chết đau đớn trong cuộc chiến tàn bạo, số còn sống đang cầm cái lon nhôm đi xin ăn ở mảnh đất nhỏ xíu hình chữ nhật rộng có 365 km2 bên bờ Địa Trung Hải.
Một số bức ảnh về trẻ em chết và xin ăn trích từ CNN, AFP, AP, Reuters.
ĐỊA LÝ KHU VỰC:
Từ Tel Aviv tới Gaza City khoảng 71.3 km.
Từ Gaza City tới Khan Younis, Rafha khoảng 20.7 miles.
Từ Tel Aviv tới Rafha khỏng 101 km.
Đường duyên hải Dải Gaza bên bờ Địa Trung Hải dài khoảng 40 - 44 miles.
Bề rộng nhất của Dải Gaza khoảng 12 km.
Diện tích Dải Gaza khoảng 365 km2.
Có ba thực thể hiện hữu gồm lực lượng Hamas, PA và Israel.
Phong trào Kháng chiến Hồi giáo (Hamas), được thành lập ở Gaza vào năm 1987, nhóm này hiện làm chủ Dải Gaza, Hamas mở cuộc tấn công bất ngờ vào lãnh thổ Israel ngày 07/10/2023 – nổ ra cuộc chiến giũa hai phe Hamas-Israel.
Với nguồn vũ khí dồi dào từ Mỹ, Israel trả đũa mãnh liệt, mở rộng cuộc chiến trên toàn cõi Dải Gaza. Ngôi đền “Mái vòm đá” (Núi đền) linh thiêng của người Palestine bị Israel phá hủy hoàn toàn.
Ngôi đền “Mái vòm đá” (Núi đền) linh thiêng của người Palestine bị Israel phá hủy hoàn toàn.
Hàng triệu người dân Palestine sinh sống ở Dải Gaza (chủ yếu ở bốn thành phố lớn chính là: Thành phố Gaza City phía bắc, Deir al-Balah ở trung tâm và Khan Younis - Rafah ở phía nam). Hàng triệu người Palestine đã phải chạy trốn bom đạn, nhà cửa bị bom đạn san phẳng, gia đình di tản sống vất vưởng lang thang đói khổ ở các trại tạm cư.
Sau hơn 20 tháng nổ ra cuộc chiến, Theo thông tin mới nhất của Bộ Y tế Gaza, cuộc chiến của Israel ở Gaza đã giết chết ít nhất 57.338 người và làm bị thương 135.957 người Palestine, trong đó có hơn 17.000 trẻ em đã chết. Những ngôi mộ trẻ em mọc lên như nấm ở Dải Gaza.
Riêng về phía Israel, ước tính có 1.139 người đã thiệt mạng ở Israel trong các cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 năm 2023 và hơn 200 người đã bị bắt làm tù binh.
Hàng nghìn mái lều được dựng lên ở các khu vực do Israel chỉ định cho người Palestine tạm cư do UNRWA điều hành. Ảnh trên là một trong các khu tạm cư ở sát bờ biển phía nam Dải Gaza.
Nhắc lại thời điểm:
Năm 1993, Tổng thống Mỹ Bill Clinton chủ trì hội nghị thượng định ở Oslo-Na Uy tạo ra “hai nhà nước ở Israel”, Thủ tướng Israel Yitzhak Rabin và Tổng thống Palestine Yasser Arafat bắt tay nhau, nhưng chiến tranh vẫn nổ ra với những lý do ‘bí ẩn’.
Năm 2023: Thủ tướng Israel Netanyahu tuyên bố ‘thề chiến thắng hoàn toàn’ ở Dải Gaza, thề dứt điểm phiến quân Hamas. Hamas ẩn nấp ở trong các đường hầm bí mật và biến cuộc chiến trên trận địa thành chiến tranh du kích.
Năm 2025, sau gần hai năm giao tranh và loại bỏ phần lớn lãnh đạo cao cấp của Hamas, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết lực lượng của ông sẽ "chiếm toàn bộ các khu vực" của Dải Gaza, di dời cư dân Palestine và phát triển khu vực này thành “Riviera - Bờ Biển của Trung Đông”.
Thuật ngữ “Riviera của Trung Đông” có hàm ý là bờ biển Dải Gaza dài khoảng 44 km sẽ là nơi “du lịch”, “nghỉ mát”, “hóng gió” và vui chơi hòa bình đối với các nước vùng Trung Đông. Các “nhà hàng”, khách sạn 5 sao mọc lên trải dài từ bắc tới nam dọc theo bờ biển Dải Gaza.
Năm 2025: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trong chuyến công du Trung Đông gần đây 6/2025, ông nói: “Chúng ta đang nhìn vào Gaza, chúng ta phải giải quyết vấn đề đó, rất nhiều người đang chết đói. Có rất nhiều điều tồi tệ đang diễn ra”.
Trong chặng dừng chân tại vương quốc Hồi giáo Qatar, ông nói. "Nếu cần thiết, tôi nghĩ tôi sẽ tự hào khi Hoa Kỳ có nó, chiếm lấy nó, biến nó thành một khu vực tự do", ông từng đề xuất: “Hoa Kỳ kiểm soát Gaza và biến nó thành một "khu vực tự do”.
Ngày 07/7/2025, Thủ tướng Benjamin Netanyahu lần thứ ba bay đến Bạch Cung, Hoa Thịnh Đốn, hội kiến với Tổng thống Donald Trump. Tin tức quốc tế nói rằng, đó là cuộc họp mật, họp riêng giữa hai nhà lãnh đạo. Ông Trump mở tiệc thiết đãi thịnh soạn phái đoàn ông Netanyahu ở Phòng Xanh, Bạch Cung – họ gọi là mừng chiến thắng ở Iran.
Hy vọng không phải là “bữa tiệc ly của Chúa” nhìn về cuộc chiến ở Dải Gaza: Israel-Hamas War.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và bộ tham mưu (bên trái) thù tiếp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và bộ tham mưu “bữa tiệc ly” thịnh soạn tại Phòng Xanh, Bạch Cung, Washington, Hoa Kỳ, ngày 07/07/2025. Ảnh AP - Alex Brandon
Hôm 07/7/2025, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thông báo ông đã viết thư ghi danh đề cử Tổng thống Mỹ Donald Trump với Ủy ban giải Nobel Hòa bình ở Oslo-Na Uy. Ông đã đưa bức thư đề cử cho ông Trump xem trong bữa tiệc.
Thủ tướng Do Thái Benjamin Netanyahu trao thư đề cử giải Nobel Hòa Bình tận tay Tổng thống Donald Trump xem trong bữa tiệc thịnh soạn ở Phòng Xanh, Bạch Cung, Hoa Thịnh Đốn hôm 07/7/2025. Ảnh trích từ AP video.
ĐỊA LÝ & QUÂN SỰ DẢI GAZA:
Dải Gaza (Gaza Strip) giáp với biển Địa Trung Hải (Mediterranean Sea), Ai Cập (Egypt) và Israel. Gaza là một dải đất ven biển có diện tích 141 dặm vuông, khoảng 365 km2, nó có đường bờ biển dài khoảng 24 dặm (44 km).
Nhìn trên bản đồ, Dải Gaza tựa như mảnh đất hình chữ nhật nằm bên bờ biển Địa Trung Hải – Đó là một miền duyên hải đẹp mỹ miều, dài 24 dặm (khoảng 40-44 km), chỗ rộng nhất khoảng 12km, tổng diện tịch khoảng 365 km2.
Một bờ biển lý tưởng xét về quân sự. Giả sử, – nếu bờ biển này là mục tiêu cho các cuộc đổ bộ qui mô xuất phát từ biển Địa Trung Hải. Đoàn quân chiếm lĩnh khá dễ dàng toàn bộ Dải Gaza nhỏ hẹp – hiện không có tiền đồn quân sự trọng yếu nào thiết lập phòng thủ.
Từ cứ điểm Gaza, các lực lượng quân đội tỏa ra hướng đông phong tỏa khu vực Trung Đông; hướng bắc kềm tỏa Lebanon, hướng tây nam khống chế cửa khẩu kinh đào Suez.
Nếu có xa lộ (highway) hòa bình chạy từ Tel Aviv tới Gaza City, thành phố phía bắc của Dải Gaza, tới Khan Yuounis và Rafha, thành phố tận cùng phía nam của Dải Gaza, người ta có thể ăn sáng ở thủ đô Tel Aviv, ăn trưa ở thành phố Dier el-Balah (giữa Gaza), và ăn tối ở thành phố Khan Yuounis hoặc Rafah.
Nếu có đường cao tốc chạy thẳng từ Tel Aviv xuống thành phố cực nam của Dải Gaza Khan Uounis, Rafha, chỉ khoảng hơn tiếng xe, người ta có thể ăn sáng ở thủ đô Tel Aviv, ăn trưa ở thành phố Dier el-Balah (giữa Gaza), và ăn tối ở thành phố Khan Yuounis hoặc Rafah. Mịnh họa của VHO.
Từ Tel Aviv, thủ đô của Israel từ năm 1948 đến thánh địa Jerusalem khoảng 65.3 km.
Nhìn trên bản đồ, Dải Gaza tựa như mảnh đất hình chữ nhật nằm bên bờ biển Địa Trung Hải. Gaza có bờ biển đẹp mỹ miều dài 24 dặm (khoảng 40-44 km), chỗ rộng nhất khoảng 12km, tổng diện tích khoảng 365 km2 – một bờ biển lý tưởng xét về quân sự – nếu dùng nó cho các cuộc đổ bộ qui mô xuất phát từ biển Địa Trung Hải, đoàn quân sẽ chiếm lĩnh toàn bộ Dải Gaza không khó lắm – từ Gaza, quân đội tỏa ra hướng đông phong tỏa khu vực Trung Đông; hướng bắc kềm tỏa Lebanon; hướng tây nam khống chế cửa khẩu kinh đào Suez.
Biển Đại Tây Dương (Atlantic) nối liền biển Địa Trung Hải (Mediterranean Sea) phải đi qua eo bể Spain – Morocco. Nước nào hiện đang làm chủ eo bể này?
Vị trí chiến lược trung tâm Dải Gaza đối với các nước ở Trung Đông.
Đối với Israrel, Jerusalem là thủ đô không thể chia tách, trong lúc người Palestine tuyên bố Đông Jerusalem là thủ đô của họ. Reuters Image.
Từ phía đông Jerusalem nhìn qua phía tây Jerusalem là ‘đất Thánh” và cũng là thủ đô của Israel từ năm 1948. Ông Trump muốn chuyển tòa Đại sứ Mỹ ở Tel Aviv về ‘đất Thánh’tức là tây Jerusalem. Reuters.
3 ảnh trên là bức tường phía tây Jerusalem – đất Thánh của người Do Thái còn gọi là “Bức tường than khóc”. Chào đón năm mới, người Do Thái thường truyền đi lời chúc: "Năm sau, tại Jerusalem", với hy vọng sâu sắc rằng Đấng Cứu Thế sẽ đưa chúng ta trở về với quê hương thân thương, Jerusalem.
Bức Tường Than Khóc - Nơi Gửi Lời Cầu Nguyện Cho Nghìn Năm Gia Cảnh Bất An tại Jerusalem: Đối với người Do Thái, Bức Tường phía Tây, hay còn gọi là Bức Tường Than Khóc (Western Wall), là điểm đến Linh Thiêng nhất tại vùng đất thánh Jerusalem. Hàng năm, nơi này thu hút hàng triệu tín đồ và du khách đến thăm hành hương. Họ thường đứng trước Bức Tường, cầu nguyện với lòng kính trọng. Mọi người viết những điều ước lên tờ giấy nhỏ, nhét vào những kẽ hở của Bức Tường. Những người sùng đạo tin rằng, nếu thực hiện điều này tại Bức Tường, lời cầu nguyện của họ sẽ được Thượng Đế lắng nghe và đáp ứng.
Ngày 22/5/2017, Tổng thống Donald Trump đến thăm “Bức tường than khóc” ở phía tây Jerusalem, “thánh địa” của người Do Thái theo đạo Do Thái giáo. Jerusalem nằm giữa Địa Trung Hải và Biển Chết, ở phía đông của Tel Aviv, phía nam của Ramallah, phía tây của Jericho và phía bắc của Bethlehem. Tổng thống Trump chính thức công nhận Jerusalem là Thủ đô của Israel và sẽ chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về thành phố này.
CHÍNH TRỊ:
Liệu mô hình hai nhà nước ở Israel có lập lại hay không? Và quyền lợi của Hamas sẽ như thế nào khi các bên “đình chiến” vĩnh viễn?
Năm 1993, Tổng thống Mỹ Bill Clinton chủ trì hội nghị thượng định ở Oslo-Na Uy tạo ra “hai nhà nước ở Israel”, Thủ tướng Israel Yitzhak Rabin và Tổng thống Palestine Yasser Arafat bắt tay nhau, nhưng chiến tranh vẫn nổ ra với những lý do ‘bí ẩn’.
Lý Kiến Trúc
09/7/2025 – California
THAM KHẢO:
https://www.cnn.com/2025/07/02/middleeast/israel-gaza-ceasefire-deal-explained-intl
https://www.nhatbaovanhoa.com/a12129/giai-phap-hai-nha-nuoc-co-cham-dut-xung-dot-israel-palestine-
https://www.thenewhumanitarian.org/news-feature/2023/11/07/gaza-how-do-we-escape-slow-death-starvation
