VĂN HÓA ONLINE - SPECIAL SECTION - THỨ SÁU 26 DEC 2025
Báo chí Pháp viết gì về mùa Giáng Sinh?
Giáng Sinh: Thông điệp hòa bình của Giáo Hoàng không được hưởng ứng
Lần đầu tiên giáo hoàng Lêô XIV cử hành thánh lễ Giáng Sinh và lời kêu gọi hòa bình của ngài, đàm phán về hòa bình cho Ukraina, hồ sơ Epstein tại Hoa Kỳ, đó là ba trong số những chủ đề khiến báo chí Pháp tốn nhiều giấy mực hôm nay, 26/12/2025.
RFI 26/12/2025
Giáo hoàng Lêô XIV sau khi ban phước lành Urbi và Orbi nhân ngày Giáng Sinh từ ban công chính của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô tại Vatican, ngày 25/12/2025. © AP - Gregorio Borgia
Trang nhất và bài xã luận của tờ Le Figaro nhấn mạnh Giáng Sinh là một thời khắc thiêng liêng và vào năm 1914, các bên tham chiến, tất cả đều là những quốc gia Kitô giáo lâu đời ở châu Âu, đã tự quyết định ngưng bắn trong vài giờ trong Đệ Nhất Thế Chiến.
Hôm qua, khi lần đầu tiên cử hành thánh lễ Giáng Sinh, từ ban công của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, giáo hoàng Lêô XIV đã tái khẳng định lời kêu gọi hòa bình trên toàn thế giới. Bài phát biểu của ngài bao quát nhiều nơi, từ Ukraina, dải Gaza, châu Phi cho đến cả "lục địa châu Âu". Ngài kêu gọi châu Âu "giữ vững niềm tin vào những giá trị Kitô giáo và lịch sử của mình", điều cần thiết để duy trì truyền thống đoàn kết và cởi mở.
Vậy lời kêu gọi của ngài có được hưởng ứng? Theo nhật báo thiên hữu, lời kêu gọi của Lêô XIV dường như không có đủ trọng lượng, vì các bên hầu như không chịu buông súng, tính hiếu chiến dường như vẫn còn rất gay gắt.
Le Figaro nhận định giáo hoàng Lêô XIV không hành động như một nhà lãnh đạo chính trị muốn tranh giải Nobel hòa bình. Ngài phát biểu dựa vào sứ mệnh tinh thần của mình, như người đứng đầu một tổ chức "chuyên môn về nhân đạo". Ngài liên tục kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới hành động sáng suốt và có trách nhiệm.
Nhưng ngài cũng tìm cách làm nhiều hơn thế, nhắc lại rằng giữa những hiểm nguy, thông điệp Kitô giáo là hình ảnh của một đứa trẻ không vũ khí, sinh ra dưới sự chiếm đóng của La Mã, nhưng đã thay đổi "diễn biến của lịch sử". Vì vậy, dù chiến tranh vẫn đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới, lo âu vẫn hiện hữu ở các quốc gia giàu có, giáo hoàng muốn thuyết phục nhân loại trong thời đại này rằng không có gì là không thể đối với Thiên Chúa.
Syria: Giáng Sinh ảm đạm tại Homs
Nhìn sang Syria, nhật báo Công giáo La Croix dành trang nhất cho lễ Giáng Sinh ảm đạm ở thành phố Homs. Một năm sau khi Bachar al-Assad sụp đổ và sau lời kêu gọi hòa bình của giáo hoàng Lêô XIV trong thánh lễ Giáng Sinh đầu tiên của ngài tại Roma, cộng đồng Kitô giáo tại Homs tổ chức lễ Giáng Sinh một cách giản dị, giữa nỗi sợ hãi dai dẳng và mong muốn được đoàn kết.
Tình hình ở Homs khác với Damas hay Aleppo, những nơi mà Giáng Sinh được coi là minh chứng cho sự khoan dung của các nhà cầm quyền mới. Tại Homs, tín đồ Kitô giáo đã mất thói quen tổ chức lễ Giáng Sinh. Không có chợ Giáng Sinh, không có cây thông Noel ở quảng trường chính, thậm chí thánh lễ nửa đêm cũng bị dời lại vào đầu buổi tối vì vấn đề an ninh. Thành phố đã bị tác động nặng nề bởi chiến tranh kéo dài.
Sau khi Bachar al-Assad sụp đổ vào năm 2024, các căng thẳng tôn giáo đã bùng phát. Người Kitô giáo giữ thái độ trung lập trong chiến tranh, nhưng bây giờ nỗi sợ hãi hiện diện khắp nơi. Các hành động bạo lực như vụ đốt cây thông Noel nhắc nhở mọi người rằng tình hình tại đây vẫn rất nguy hiểm. Nhiều người cho rằng không khí ở thành phố đang bị "Hồi giáo hóa" một cách rõ rệt.
Dù vậy, ở các khu phố Kitô giáo, Giáng Sinh được tổ chức với đèn nháy, cây thông và các bài hát vui nhộn. Marcel, một huấn luyện viên thể thao, nói rằng lễ hội năm nay sôi động hơn và không khí Giáng Sinh là niềm vui cho tất cả mọi người. Nhiều hoạt động đã được tổ chức trong dịp lễ : giải bóng rổ, hòa nhạc và hội chợ cho trẻ em. Marcel chia sẻ rằng mọi người "cần những khoảnh khắc này để đoàn tụ".
Vẫn tại Homs, một tu viện Dòng Tên mở cửa đón các phụ nữ đến chia sẻ về bạo lực gia đình và những ký ức chiến tranh trong đêm Giáng Sinh. Cha Antranik, một linh mục người Liban, giải thích vai trò của họ là làm cầu nối giữa mọi người và chào đón tất cả mà không phân biệt, theo tấm gương của linh mục Frans van der Lugt, bị giết tại Homs vào năm 2014.
Nhà máy Zaporijjia: Điểm nóng trong đàm phán hòa bình giữa Ukraina, Nga và Mỹ
Về chiến tranh Ukraina, nhật báo kinh tế Les Echos có bài nói về việc nhà máy điện hạt nhân Zaporijjia của Ukraina, bị quân đội Nga chiếm đóng từ năm 2022, là một trong những vấn đề trọng tâm trong các cuộc đàm phán hòa bình giữa Ukraina, Nga và Mỹ. Đối với Kiev, đây là biểu tượng của cuộc tấn công của Matxcơva nhắm vào các cơ sở hạ tầng quan trọng của Ukraina và cũng là một mối nguy có thể ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực ngoài cuộc xung đột hiện tại.
Đây là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất ở châu Âu với sáu lò phản ứng. Kể từ khi bị quân đội Nga chiếm đóng vào tháng 03/2022, nhà máy Zaporijjia hoạt động với công suất thấp. Các lò phản ứng đã ngừng hoạt động, nhưng nhà máy vẫn cần một nguồn điện ổn định để làm mát nhiên liệu và bảo đảm an toàn. Các đường dây điện đã bị hư hỏng nhiều lần và nhà máy phải sử dụng máy phát điện dự phòng. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã nhiều lần cảnh báo về tình trạng thiếu an toàn của nhà máy.
Mỹ đã đề xuất một mô hình quản lý ba bên cho nhà máy, với Ukraina, Nga và Mỹ chia sẻ quyền kiểm soát, và Hoa Kỳ đóng vai trò giám sát chính. Tuy nhiên, Ukraina từ chối bất kỳ sự tham gia nào của Nga và Kiev đề xuất một mô hình quản lý hợp tác giữa Ukraina và Mỹ. Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky cũng tái khẳng định yêu cầu không thể thương lượng là phải phi quân sự hóa toàn bộ khu vực Zaporijjia, bao gồm cả nhà máy, để bảo đảm an toàn và cho phép nhà máy hoạt động bình thường.
Mỹ: Hồ sơ Epstein, chất độc ngấm dần đối với Trump
Về thời sự nước Mỹ, trang nhất của nhật báo Le Monde tiếp tục quan tâm đến vụ án Jeffrey Epstein, nhà tài phiệt và kẻ lạm dụng tình dục đã qua đời trong tù vào năm 2019. Sau khi những tài liệu mật liên quan đến ông được bộ Tư Pháp công bố nhỏ giọt, vụ án đã gây chấn động Hoa Kỳ và không ít tên tuổi đình đám bối rối.
Tổng thống Donald Trump là một trong những nhân vật xuất hiện nhiều trong các tài liệu này. Donald Trump và Jeffrey Epstein từng là bạn, nhưng chủ nhân Nhà Trắng luôn khẳng định không biết về những trọng tội của Epstein. Dù vậy, các tài liệu cho thấy tổng thống Trump đã nhiều lần lên chuyên cơ của nhà tài phiệt này và quen biết Ghislaine Maxwell, người bạn đời của Epstein, hiện đang thi hành án tù vì vai trò trong việc tuyển mộ nạn nhân. Tuy Donald Trump khẳng định không biết gì, các tài liệu mới đã làm dấy lên nghi ngờ về sự tham gia của ông trong những vụ việc này.
Bộ Tư Pháp Mỹ đã bảo vệ tổng thống Trump, cho rằng những cáo buộc chống lại ông là sai sự thật. Tuy nhiên, việc các tài liệu không được công bố đầy đủ và bị kiểm duyệt quá mức đã gây hoang mang đi kèm với những thuyết âm mưu.
Trong khi các nạn nhân của Epstein tiếp tục tìm kiếm công lý, vụ án này vẫn là một ẩn số chưa có hồi kết. Việc công khai tài liệu chỉ làm gia tăng sự phức tạp và không cung cấp câu trả lời rõ ràng về vai trò của các nhân vật nổi tiếng liên quan.
Đan Mạch: Những bà mẹ gốc Groenland bị phân biệt đối xử
Tờ Libération hôm nay dành trang nhất và hồ sơ lớn quan tâm đến những bà mẹ gốc Groenland bị chính quyền Đan Mạch phân biệt đối xử. Pilunnguaq Olsen, một người mẹ gốc Groenland, sống ở ngoại ô Aalborg, Đan Mạch, đã đấu tranh gần 5 năm để giành lại quyền nuôi con. Sau rất nhiều thử thách và trải qua các bài kiểm tra tâm lý gây tranh cãi, cô đã giành lại quyền nuôi ba đứa con của mình.
Cuộc chiến này đã làm sáng tỏ một vấn đề mang tính hệ thống, trong đó các cha mẹ gốc Groenland thường có nguy cơ mất quyền nuôi con cao gấp năm lần so với người Đan Mạch, do thành kiến văn hóa và sự sai lệch trong các đánh giá tâm lý, như các bài kiểm tra tâm lý (FKU).
Các bài kiểm tra này đã được sử dụng để đánh giá năng lực làm cha mẹ, nhưng bao gồm các câu hỏi không phù hợp về văn hóa và kỳ vọng không phù hợp đối với người Groenland. Hệ thống này đã dẫn đến nhiều vụ chia cách trẻ em với gia đình gốc một cách không công bằng. Vào tháng 5, chính quyền Copenhagen đã bãi bỏ việc sử dụng các bài kiểm tra này đối với các gia đình gốc Groenland, nhưng điều này không giải quyết triệt để vấn đề. Thay vào đó, một đội ngũ chuyên gia mới đã được thành lập, nhưng nhiều người cho rằng các thay đổi này quá hời hợt và không chấm dứt được sự phân biệt.
Trường hợp của Pilunnguaq không phải là duy nhất. Hàng nghìn gia đình gốc Groenland đã bị ly tán, thường dựa trên những định kiến liên quan đến nguồn gốc của họ. Nhiều bậc phụ huynh cảm thấy bị hiểu lầm và bị xét xử một cách không công bằng. Các nhân viên xã hội thường xuyên gán cho các bậc phụ huynh Groenland những hành vi tiêu cực, coi họ là những người nghiện rượu hoặc không đủ năng lực nuôi dạy con cái, mà không đưa ra bằng chứng cụ thể. Các gia đình, đối mặt với cái nhìn thiên lệch này, thường gặp khó khăn về mặt cảm xúc và xã hội. Trong một số trường hợp, việc trẻ em bị đưa đi đồng nghĩa với việc bị tách khỏi văn hóa của mình, như trường hợp của Aviula, cô con gái út của Pilunnguaq, đã mất đi ngôn ngữ mẹ đẻ khi sống trong gia đình nhận nuôi em.
Quá trình pháp lý vẫn là một thách thức đối với nhiều gia đình, nhưng sự kiên định của các bậc phụ huynh, như Pilunnguaq Olsen, cho thấy rằng họ hoàn toàn có thể đấu tranh vì quyền lợi. Bằng cách kể câu chuyện của mình, cô đã thu hút sự chú ý của các phương tiện truyền thông và bắt đầu được các cơ quan chức năng tôn trọng hơn. Mặc dù đã có những cải cách được thực hiện, chúng vẫn chưa đủ và các gia đình gốc Groenland vẫn phải tiếp tục đấu tranh để bảo vệ bản sắc và quyền lợi của mình.
Các hiệp hội bảo vệ quyền lợi của người Inuit (nhóm dân tộc bản địa tại Groenland), như Sila360, lên án những định kiến và yêu cầu phải sửa đổi hoàn toàn hệ thống. Đối với họ, các quyết định tách trẻ em khỏi cha mẹ không chỉ là những sai lầm hành chính, mà còn phản ánh sự phân biệt một cách hệ thống đối với người Groenland tại Đan Mạch.
Tóm lại, trường hợp của Pilunnguaq Olsen là minh chứng cho một vấn đề sâu xa: nỗi khổ của các gia đình Groenland sống ở Đan Mạch mà bị kỳ thị và bị đánh giá thông qua những tiêu chuẩn văn hóa không phù hợp. Nhật báo thiên tả kết luận, mặc dù đã có những cải cách, vẫn còn rất nhiều việc phải làm để bảo đảm sự công bằng và bảo vệ bản sắc văn hóa của trẻ em Groenland.
