VĂN HÓA ONLINE - SPECIAL SECTION 2 – THỨ HAI 09 FEB 2026
Hiệp định Mỹ-Nga New Start hết hiệu lực: Nguy cơ bùng phát chạy đua hạt nhân? TQ có kho dự trữ 600 đầu đạn nguyên tử
Trung Quốc là cường quốc hạt nhân phát triển nhanh nhất trên hành tinh. Họ đang chế tạo 100 đầu đạn mới mỗi năm và hiện có nhiều hầm chứa tên lửa đạn đạo ICBM nhiều hơn số hầm chứa các tên lửa ICBM của Hoa Kỳ.
Không phải ngẫu nhiên mà Đồng hồ Tận thế do các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists - BAS) Mỹ lập ra, theo sáng kiến của nhà bác học Albert Einstein.
China is constructing 320 new silos for its intercontinental ballistic missiles, including the liquid-fueled DF-5B equipped with multiple independently targeted reentry vehicle (MIRV) technology. (China Military) Trung Quốc đang xây dựng 320 hầm chứa tên lửa mới cho các tên lửa đạn đạo liên lục địa của mình, bao gồm cả tên lửa DF-5B sử dụng nhiên liệu lỏng được trang bị công nghệ đầu đạn đa mục tiêu độc lập (MIRV). (Quân đội Trung Quốc)
https://thebulletin.org/premium/2025-03/chinese-nuclear-weapons-2025/
Diễn hành tên lửa và đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc ở Bắc Kinh.
Trung Quốc có kho dự trữ 600 đầu đạn hạt nhân đang hoạt động
Các cơ sở hạt nhân của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. https://www.atomicarchive.com/img/map-background.svg
Bản đồ hiển thị các căn cứ lực lượng hạt nhân chiến lược và các cơ sở khác sẽ được đưa vào báo cáo trao đổi dữ liệu kiểu Hiệp ước START mới của Trung Quốc. Bạn có thể tải xuống tệp kmz của Google Earth dành cho Trung Quốc. Để biết thêm chi tiết, hãy xem phần thảo luận và tài liệu mẫu về trao đổi dữ liệu trong "Mô hình START mới về tính minh bạch trong giải trừ vũ khí hạt nhân: Báo cáo từng quốc gia".
https://nuclearforces.org/country-profiles/china
Căn cứ hạt nhân chiến lược của Trung Quốc ở tr6en đảo Hải Nam. https://nuclearforces.org/country-profiles/china
Ngày 05/02/2026, hiệp định kiểm soát vũ khí hạt nhân chiến lược Mỹ - Nga New Start hết hiệu lực. Washington và Matxcơva không triển hạn hiệp ước được coi là thỏa thuận cuối cùng về vũ khí hạt nhân giữa hai đại cường. Nhiều người lo ngại về nguy cơ chạy đua hạt nhân bùng phát.
Tên lửa liên lục địa (ICBM) có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Nga tại lễ diễu binh kỷ niệm 71 năm chiến thắng phát xít trên Quảng trường Đỏ, Matxcơva, ngày 09/05/2016. ICBM là loại tên lửa được đặt dưới sự kiểm soát của Hiệp định New Start, hết hiệu lực ngày 05/02/2026. AP - Alexander Zemlianichenko
Hiệp định hạt nhân New Start, được ký kết tại Praha năm 2010 dưới thời tổng thống Mỹ Barack Obama và tổng thống Nga Dmitri Medvedev, liên quan đến việc kiểm soát các vũ khí hạt nhân tấn công chiến lược. Cụ thể là giới hạn số đầu đạn hạt nhân của mỗi nước là 1.550, và tổng số phương tiện dàn phóng và oanh tạc cơ, triển khai và chưa triển khai là 800. Hiệp ước New Start không bao gồm các vũ khí hạt nhân chiến thuật, tên lửa hành trình, tên lửa siêu thanh, cùng các vũ khí không gian, các phương tiện tấn công tin học.
New Start: « Thế cân bằng chiến lược » mong manh thời hậu Chiến tranh Lạnh
Hiệp định New Start được triển hạn thêm 5 năm kể từ 2021 và hết hạn hôm nay. Bất chấp các áp lực quốc tế, Nga và Mỹ rút cục đã không gia hạn hiệp ước quan trọng này. Tối hôm 04/02/2026, tại trụ sở Liên Hiệp Quốc, tổng thư ký Antonio Guterres cảnh báo đây là « một thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế », khi hai cường quốc sở hữu phần lớn kho vũ khí hạt nhân thế giới chấm dứt thỏa thuận pháp lý duy nhất ràng buộc hai bên, cho phép kiểm soát thế cân bằng về loại vũ khí răn đe mang tính hủy diệt này.
Tình thế này vô cùng nguy hiểm, trong bối cảnh vũ khí hạt nhân ngày càng có nguy cơ bị sử dụng trong các xung đột. « Từ thời điểm sự cân bằng chiến lược này bị phá vỡ và nếu một cường quốc hạt nhân quyết định leo thang như điều chúng ta lo ngại với Nga trong bối cảnh chiến tranh ở Ukraina, sẽ có nguy cơ các sự kiện vượt khỏi tầm kiểm soát », theo Alain De Neve, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng Bỉ (IRSD) (bài « Đê vỡ »: nguy cơ xung đột hạt nhân gia tăng khi hiệp ước New START hết hiệu lực ngày 5/2, RTBF, ngày 02/02/2026). Cuộc chiến bốn ngày Ấn Độ - Pakistan hồi năm 2025 cho thấy vũ khí hạt nhân không hề bảo đảm là quốc gia sở hữu không bị tấn công.
Cũng hôm qua, giáo hoàng Lêô XIV đưa ra cùng cảnh báo: « Ngày mai, Hiệp ước New START hết hạn. Hiệp ước, được ký kết năm 2010 bởi hai tổng thống Mỹ, Nga, đại diện cho một bước tiến quan trọng trong việc hạn chế sự phổ biến vũ khí hạt nhân. Tôi khẩn thiết kêu gọi tìm cách đảm bảo một sự tiếp nối cụ thể và hiệu quả. »
Những hệ quả khi New Start chấm dứt: Lá chắn Golden Dome của Mỹ, Nga phát triển vũ khí tối tân mới…
Việc Nga và Mỹ không triển hạn Hiệp định New Start có tác động ra sao đối với nguy cơ bùng phát chạy đua vũ trang, ông Daryl Kimball, giám đốc điều hành Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí (Arms Control Association - ACA), trụ sở tại Washington D.C, thành lập từ năm 1971, giải thích:
« Chúng ta đã đến tình trạng là, với việc hiệp ước này hết hạn, cả hai bên có thể, lần đầu tiên sau khoảng 35 năm, gia tăng tăng đáng kể số lượng vũ khí hạt nhân hiện có. Và điều này sẽ mở ra cánh cửa cho một cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm và không kiểm soát, không chỉ giữa Hoa Kỳ và Nga, mà còn liên quan đến Trung Quốc, quốc gia cũng đang tăng cường kho vũ khí hạt nhân, ít hơn nhưng vẫn rất nguy hiểm, để đáp trả hệ thống lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ, bằng cách phát triển vũ khí tấn công đến mức làm bão hòa hệ thống, và tự tin có thể trả đũa bằng vũ khí hạt nhân.
Điều này sẽ không giúp giảm bớt hoặc làm chậm lại cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân. Trên thực tế, nó sẽ làm tăng tốc. Đây là điều chúng ta thực sự cần tập trung trong năm nay và những năm tiếp theo. Thời điểm này thực sự đánh dấu một bước ngoặt rất quan trọng, đưa chúng ta vào một thời kỳ cạnh tranh hạt nhân toàn cầu nguy hiểm và khó lường gấp bội, một thời kỳ mà chúng ta hoàn toàn chưa từng chứng kiến. »
Số lượng vũ khí hạt nhân hiện có, chưa cần tăng thêm, đã đủ hủy hiệt nền văn minh nhân loại, theo nhiều chuyên gia. Với việc Nga, Mỹ không triển hạn New Start, nhân loại gần đại thảm họa hơn bao giờ hết. Không phải ngẫu nhiên mà với Đồng hồ Tận thế do các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists - BAS) Mỹ lập ra, theo sáng kiến của nhà bác học Albert Einstein, để báo động nhân loại trước đe dọa sống còn (như bom nguyên tử, biến đổi khí hậu…), kim đồng hồ chỉ còn cách nửa đêm (tức giờ Tận Thế) có 85 giây, gần hơn 4 giây so với năm ngoái, gần nhất từ trước đến nay, hơn cả khi Mỹ và Liên Xô bên bờ vực chiến tranh hạt nhân.
Vì sao Nga, Mỹ không đạt thỏa thuận triển khai tiếp New Start ?
Vì sao Nga, Mỹ không đạt thỏa thuận triển khai tiếp New Start ? Về vấn đề này, phía Nga và Mỹ đưa ra những giải thích khác nhau. Phát ngôn viên điện Kremlin, Dmitri Peskov, một mặt thừa nhận mối nguy hiểm của việc không triển hạn Hiệp định New Start, mặt khác đổ lỗi cho phía Washington không đáp ứng sáng kiến của Matxcơva :
« Quý vị đều biết rằng sáng kiến của Nga, được tổng thống Putin nêu rõ, vẫn đang được xem xét. Chúng tôi vẫn chưa nhận được bất kỳ phản hồi nào từ phía Mỹ về sáng kiến này. Thật vậy, thời gian đang trôi qua nhanh như chớp, và chỉ trong vài ngày nữa, thế giới có thể sẽ rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn nhiều so với hiện tại. Trên thực tế, lần đầu tiên, Mỹ và Liên bang Nga, hai quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, sẽ không có một văn kiện nền tảng nào để hạn chế và kiểm soát các kho vũ khí này. Chúng tôi hiểu rằng tình hình này là rất tồi tệ, rất tồi tệ đối với an ninh toàn cầu, đối với an ninh chiến lược. »
Về phía Mỹ, ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng nguyên nhân chính của việc New Start không được triển hạn là do Trung Quốc, một cường quốc hạt nhân đang lên, không chấp nhận tham gia đàm phán về một hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân mới : « Bạn biết đấy, tổng thống Donald Trump đã từng nói rõ rằng, để có được sự kiểm soát vũ khí thực sự trong thế kỷ 21, không thể làm bất cứ điều gì mà không bao gồm Trung Quốc, bởi vì nước này có một kho vũ khí hạt nhân khổng lồ và đang phát triển nhanh chóng.»
Đối đầu hạt nhân: Từ lưỡng cực đang chuyển thành thế « tam cực »
Đòi hỏi Trung Quốc tham gia vào một hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân là quan điểm của nhiều đời tổng thống Mỹ. Ông Robert Peters, nghiên cứu viên cao cấp về Răn đe chiến lược tại Trung tâm Allison, thuộc Heritage Foundation, trong một cuộc tọa đàm của Viện tư vấn The International Institute for Strategic Studies IISS, Luân Đôn, giải thích rõ hơn về ý nghĩa của việc Mỹ không muốn gia hạn New Start trong tình trạng hiện nay :
« Quan điểm của tôi là việc để New START hết hạn có lợi cho Hoa Kỳ. Trong khi việc gia hạn New START chỉ là một thỏa thuận chính trị để tiếp tục các giới hạn hiện tại về đầu đạn hạt nhân chiến lược đã triển khai, mà không có cơ chế thanh tra vũ khí. Việc gia hạn mà không bao gồm các biện pháp thanh tra và xác minh mới, sẽ có lợi cho Nga và Trung Quốc, nhưng gần như chắc chắn không có lợi cho Hoa Kỳ, cũng như các đồng minh của chúng ta ở Ấn Độ-Thái Bình Dương, hoặc châu Âu.
Trung Quốc là cường quốc hạt nhân phát triển nhanh nhất trên hành tinh. Họ đang chế tạo 100 đầu đạn mới mỗi năm và hiện có nhiều hầm chứa tên lửa đạn đạo ICBM nhiều hơn số hầm chứa các tên lửa ICBM của Hoa Kỳ. New START không giải quyết được điều này. New START cũng không giải quyết được 2.000 vũ khí hạt nhân phi chiến lược của Nga. Nhưng việc để New START hết hạn sẽ mang lại cho Hoa Kỳ một số lựa chọn.
Nếu Hoa Kỳ tăng số đầu đạn hạt nhân trên mỗi ICBM từ một lên hai, điều này sẽ cho phép chúng ta đặt cả mục tiêu hạt nhân chiến lược của Trung Quốc và Nga vào tình trạng nguy hiểm mà không cần phải triển khai thêm tên lửa… ».
1.500 đầu đạn hạt nhân : Ám ảnh Mỹ, Nga về hiểm họa Trung Quốc
Hiệp định New Start là hệ quả của thế « ổn định chiến lược », đã được hai đại cường hạt nhân Mỹ và Nga (kế thừa Liên Xô) đúc kết trong bối cảnh thế đối đầu lưỡng cực. Tuy nhiên, từ gần hai thập niên trở lại đây, Trung Quốc đang trên đường khẳng định như một cường quốc hạt nhân có tiềm lực lớn, không che giấu ý định sánh vai với Mỹ.
Bruno Tertrais (Quỹ Nghiên cứu Chiến lược Pháp), chuyên gia hàng đầu về răn đe chiến lược, trong một nhận định hồi 2010, khi Mỹ - Nga đúc kết hiệp định New Start, đã nhấn mạnh « một trong các tiêu chuẩn để hiệp định này chọn con số 1.550 đầu đạn là do nỗi sợ của cả Nga và Mỹ rằng một ngày nào đó Trung Quốc có thể sánh vai với hai đại cường ».
Theo một số dự đoán của giới chuyên gia, vào khoảng 2035, với tốc độ phát triển hiện nay, Trung Quốc có thể sở hữu đến 1.500 đầu đạn hạt nhân các loại (The Economist, ngày 29/08/2023, trích thông tin bộ Quốc Phòng Mỹ).
Nhiều chuyên gia Mỹ nhấn mạnh đến việc thế giới đang chuyển từ thế lưỡng cực sang thế « tam cực ». Theo nhiều nhà quan sát, Washington hiện chưa tìm được cách thức để xác lập một quan hệ nhằm hướng tới một « thế ổn định chiến lược » về hạt nhân với Bắc Kinh.
Báo cáo của Ủy ban Quốc hội về Tư thế Chiến lược của Hoa Kỳ (tháng 10/2023), báo cáo gần nhất của Quốc hội về chiến lược hạt nhân của Mỹ, khuyến nghị rằng « một chiến lược để giải quyết mối đe dọa từ hai đối thủ hạt nhân ngang tầm (two-nuclear-peer) là điều kiện tiên quyết để xây dựng các giới hạn kiểm soát vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ trong giai đoạn 2027-2035 ». Ủy ban kết luận : « Kể từ năm 2009, môi trường an ninh đã xấu đi đáng kể và các mối đe dọa hiện hữu mới đã xuất hiện », « Hoa Kỳ hiện đang đối mặt với một thách thức có tính rủi ro cao, đòi hỏi hành động khẩn cấp. Tuy nhiên, Ủy ban chưa thấy chính phủ Hoa Kỳ thể hiện sự khẩn cấp và sáng tạo cần thiết để đáp ứng thách thức ».
THẾ GIỚI « TAM CỰC »: TRÁNH CHẠY ĐUA HẠT NHÂN « TỐN KÉM », « PHẢN TÁC DỤNG »
(ĐIỀU CHỈNH HỌC THUYẾT HẠT NHÂN: THẢO LUẬN TRONG GIỚI CHUYÊN GIA MỸ)
«Những động lực chiến lược của một thế giới hạt nhân ba cực đang gây lo ngại. Nếu việc mở rộng và hiện đại hóa hạt nhân của Trung Quốc tiếp tục theo kế hoạch, kho vũ khí hạt nhân của Mỹ cũng cần phải tăng lên để đáp ứng nhu cầu của các nhiệm vụ hiện tại. Điều này, đến lượt nó, sẽ khiến Trung Quốc và Nga lo ngại về tính dễ bị tổn thương của kho vũ khí của chính họ, có khả năng dẫn đến việc tăng cường vũ khí hơn nữa. Hiểu theo khía cạnh này, Hoa Kỳ phải tìm ra sự cân bằng để giải quyết những thách thức thực sự của các nhiệm vụ răn đe hạt nhân quan trọng trong khi tránh (nếu có thể) các hành động có thể gây ra một cuộc chạy đua vũ trang tốn kém và phản tác dụng.
Một con đường hứa hẹn là xem xét lại và điều chỉnh các nguyên tắc cơ bản của việc lập kế hoạch hạt nhân để đáp ứng những ràng buộc của một kỷ nguyên mới. Cụ thể hơn, Hoa Kỳ nên xây dựng một cách tiếp cận răn đe hỗn hợp, duy trì nguyên tắc tấn công vào các mục tiêu quân sự (« counterforce ») trong một số trường hợp nhất định (ví dụ: để ngăn chặn leo thang hạt nhân trong các cuộc chiến tranh khu vực) trong khi thừa nhận rằng học thuyết « chỉ phản công vào các mục tiêu quân sự » (« counterforce ») là không phù hợp để răn đe các cuộc tấn công hạt nhân lớn trên lãnh thổ Hoa Kỳ. »
(Keir Lieber, giáo sư, trung tâm Nghiên cứu An ninh, Đại học Georgetown, trường Ngoại giao Edmund A. Walsh và Daryl G. Press, giáo sư Chính trị học, đại học Dartmouth, bài « Chiến lược và thế trận lực lượng (force posture) của Mỹ trong kỷ nguyên tam cường hạt nhân », Atlantic Council, 1/5/2023).
Đối thoại khó khăn Mỹ - Nga và cánh cửa để ngỏ của Matxcơva
Riêng về quan hệ Mỹ - Nga trong lĩnh vực đối thoại về răn đe chiến lược, bất chấp việc New Start hết hiệu lực, một số chuyên gia như tiến sĩ Nikolai Sokolov, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Giải trừ Quân bị và Phòng chống Phổ biến Vũ khí ở Vienna, không quá lo ngại. Trong cuộc tọa đàm với Viện tư vấn chiến lược International Institute for Strategic Studies IISS, Luân Đôn, ông nhấn mạnh đến vấn đề căn bản là hai bên cần nối lại các đối thoại thiện chí, đã cho phép đạt được các thỏa thuận về vũ khí răn đe chiến lược trước đây :
« Thực sự, đó không phải là một quyết định lớn lắm. Thế cân bằng chiến lược rất khó bị thay đổi. Tôi thực sự không tin rằng trong một năm quý vị có thể triển khai thêm 400 đầu đạn hạt nhân hoặc thứ gì đó tương tự. Việc New Start hết hiệu lực không ảnh hưởng đến thế cân bằng chiến lược trong ngắn hạn. Tôi nhấn mạnh là trong ngắn hạn thôi.
Điều quan trọng hơn không phải là gia hạn thêm một năm, mà là cần bắt đầu các cuộc tham vấn và đàm phán nghiêm túc về một hiệp ước mới, trong ba năm tới. Đó phải là các cuộc đàm phán thực sự. Về cơ bản, cần có các nhóm làm việc hàng ngày. Chúng ta đã có hai ví dụ về quy trình đó. Một là vào nửa cuối năm 2020, dưới thời Trump và hai là vào tháng 12/2021 dưới thời Biden, khá tích cực, nhưng quá ngắn để có thể thực sự mang lại kết quả nghiêm túc.
Tôi cũng muốn lưu ý ở đây rằng vào mùa thu năm 2020, Matxcơva lần đầu tiên trong lịch sử kiểm soát vũ khí đã đồng ý đưa kho vũ khí hạt nhân của mình ra bàn đàm phán. Nhượng bộ đã bị rút lại kể từ năm 2021. Tuy nhiên, tất cả chúng ta thực sự biết rằng sẽ không bao giờ có thể hoàn toàn rút lại bất kỳ nhượng bộ nào đã đưa ra . »
Tiến sĩ Nikolai Sokolov từng làm việc tại bộ Ngoại giao Liên Xô, và sau đó là Liên bang Nga, và đã tham gia vào các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí giữa Mỹ với Liên Xô trước đây và Nga sau nay (về các hiệp định tên lửa tầm trung INF, START 1, START 2…).
Cân bằng về « Răn đe hạt nhân » thế giới: Để thoát hỗn loạn cần Trung Quốc tham gia
Việc Nga, Mỹ không đạt thỏa thuận gia hạn Hiệp định New Start được đông đảo giới chuyên gia gắn liền với bối cảnh Trung Quốc đang trỗi dậy như một đại cường hạt nhân tương lai, chưa kể đến các căng thẳng địa chính trị toàn cầu đang thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm hoặc gia tăng sức mạnh hạt nhân. Trong thế giới « tam cực » mới này, vấn đề không chỉ là Mỹ và Nga phải hướng đến một thỏa thuận mới về cân bằng vũ khí chiến lược, mà một thỏa thuận về vấn đề này chỉ có thể được đúc kết với sự tham gia của các bên khác, đặc biệt là Trung Quốc.
Để làm được điều này, điều kiện tiên quyết là các bên, trước hết là các đại cường, phải chấp nhận đối thoại, lắng nghe những lo ngại của nhau, điều không hề dễ dàng trong bối cảnh thế đối đầu địa chính trị, hoài nghi ngờ vực đang ngày một gia tăng. Bà Malorie Stewart*, phó chủ tịch điều hành của tổ chức phi chính phủ Hội đồng về Rủi ro về chiến lược răn đe hạt nhân, nhấn mạnh :
« Các vũ khí tối tân mới mà tổng thống Nga Putin công bố vào năm 2018 xuất hiện từ lâu trước dự án lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ. Nhưng chúng ta thấy có mối quan hệ giữa lo ngại của Nga, và ở một mức độ nào đó là của Trung Quốc, về hệ thống phòng thủ tên lửa của Hoa Kỳ và Hoa Kỳ hiểu điều đó. Nga đang nâng cấp các vũ khí tối tân mới của mình để tự cảm thấy mạnh hơn, Hoa Kỳ cần phải phản ứng về lo ngại này của Nga. Nga đang rung chuông cảnh báo khi họ tiếp tục thử nghiệm chúng, ông Putin tuyên bố đây là các siêu vũ khí để ngăn chặn tất cả các cuộc tấn công hoặc duy trì thế « ổn định chiến lược ». Tôi nghĩ thực sự cần bàn về điều này trong bối cảnh Nga và Trung Quốc mong muốn thảo luận về hệ thống lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ. »
* Chuyên gia Malorie Stewart từng giữ nhiều chức vụ cấp cao trong chính phủ Mỹ, gần đây nhất là trợ lý cục trưởng Cục Kiểm soát Vũ khí, Răn đe và Ổn định tại bộ Ngoại Giao Mỹ (2022-2025).
KỶ NGUYÊN «HẬU NEW START» : HƯỚNG ĐẾN MỘT « KIẾN TRÚC AN NINH MỚI » ?
Việc sáng chế ra bom nguyên tử đã làm đảo lộn mọi quy tắc truyền thống. Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cho đến gần đây, vũ khí hạt nhân trở thành loại vũ khí « để ngăn cản chiến tranh, chứ không sử dụng để giành chiến thắng », như nhận định của chiến lược gia Mỹ Bernard Brodie (năm 1947). « Balance of terror », cân bằng của đe dọa hủy diệt giữa các cường quốc hạt nhân, đã được coi là một trụ cột giúp duy trì hòa bình trên một không gian rộng lớn, và trong một thời gian dài. Nền hòa bình dựa trên « răn đe hủy diệt » (Cinquante ans d' « équilibre de la terreur », Le Monde, 25/07/2005).
Gần 80 năm sau, tình tình thay đổi. Nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân hiện nay được coi là cao nhất kể từ Thế chiến Hai.
Việc Hiệp định New Start Mỹ - Nga không được triển hạn, Trung Quốc nhanh chóng hiện đại hóa kho vũ khí là những biểu hiện rõ rệt nhất cho thấy sự suy giảm của « trật tự hạt nhân toàn cầu », hay « ổn định chiến lược » dựa trên cân bằng của đe dọa hủy diệt.
Trong nhiều thập kỷ, « trật tự hạt nhân toàn cầu » đã được thiết lập dựa trên « nền tảng ổn định của các chuẩn mực, thỏa thuận và hiểu biết chung được thiết kế để ngăn chặn việc sử dụng và/hoặc phổ biến vũ khí hạt nhân ». Cấu trúc này, kết hợp với sự phán đoán thận trọng cùng may mắn, đã giúp tránh được thảm họa. Tuy nhiên, thế giới ngày nay rất nhiều điểm khác. Nhiều nhà quan sát nói đến kỷ nguyên « hậu New Start ». Liệu thế giới có đi đến được một thế « ổn định chiến lược mới »? Trong bối cảnh này, nhiều chuyên gia tìm đến các tiếp cận mới, như kiểm soát vũ khí hạt nhân theo một cách khác, hoặc hướng đến giảm thiểu rủi ro hạt nhân, một hệ thống an ninh ít dựa hơn vào vũ khí hạt nhân...
Mời tham khảo:
* « Hệ quả: Việc hết hạn Hiệp ước New START và ý nghĩa của nó đối với tất cả chúng ta » ( The Aftermath: The Expiration of New START and What It Means For Us All ) của Federation of American Scientists, hiệp hội các nhà khoa học Mỹ, do các nhà khoa học dự án nguyên tử Manhattan lập ra năm 1945, có mục tiêu hàng đầu là kiểm soát vũ khí hạt nhân.
* « Từ rủi ro đến khả năng phục hồi: Hình dung một trật tự hạt nhân toàn cầu bền vững » ( From Risk to Resilience: Imagining a Sustainable Global Nuclear Order ), của hiệp hội ngăn ngừa vũ khí hủy hiệt hàng loạt - Nuclear Threat Initiative.
Trọng Thành RFI 05/02/2026
**
Thông tin tóm tắt: Kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc
Cập nhật tháng 6 năm 2025
https://armscontrolcenter.org/fact-sheet-chinas-nuclear-arsenal/
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) bắt đầu chương trình vũ khí hạt nhân của mình vào những năm 1950 với sự giúp đỡ đáng kể từ Liên Xô, quốc gia đã cung cấp các cố vấn và thiết bị kỹ thuật.
Khi quan hệ Trung-Xô xấu đi vào cuối thập kỷ đó, Trung Quốc tự mình tiếp tục phát triển và đã thử nghiệm thành công vũ khí hạt nhân đầu tiên vào tháng 10 năm 1964.
Trung Quốc là quốc gia cuối cùng trong số năm quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân được công nhận theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) phát triển chương trình hạt nhân.
Chiến lược hạt nhân của Bắc Kinh tập trung vào răn đe thông qua "trả đũa chắc chắn".
Điều này có nghĩa là Trung Quốc tin rằng họ có thể sống sót sau một cuộc tấn công hạt nhân ban đầu và trả đũa tương xứng hoặc ở mức độ đủ để gây ra thiệt hại không thể chấp nhận được cho bất kỳ kẻ tấn công nào.
Trung Quốc giữ vũ khí hạt nhân của mình ở trạng thái cảnh báo thấp, nghĩa là đầu đạn, tên lửa và bệ phóng được lưu trữ riêng biệt cho đến khi chúng được ghép nối để chuẩn bị cho một cuộc tấn công. Tuy nhiên, Lực lượng tên lửa của Bắc Kinh tiến hành các cuộc diễn tập sẵn sàng chiến đấu và trực chiến hàng tháng, luân chuyển các tiểu đoàn tên lửa từ trạng thái sẵn sàng chờ lệnh sang trạng thái sẵn sàng phóng.
Trung Quốc chính thức duy trì chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước (NFU), nghĩa là họ sẽ không phải là người đầu tiên sử dụng vũ khí hạt nhân trong một cuộc xung đột; thay vào đó, họ sẽ chỉ sử dụng vũ khí hạt nhân để trả đũa một cuộc tấn công hạt nhân vào lãnh thổ hoặc quân đội của mình. Trung Quốc cũng cam kết không sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại các quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân hoặc trong các khu vực phi hạt nhân.
Tuy nhiên, trước những tuyên bố gần đây của Trung Quốc, một số chuyên gia đã bắt đầu đặt câu hỏi về cam kết của Trung Quốc đối với chính sách này.
Số lượng bao nhiêu?
Ngũ Giác Đài ước tính rằng Trung Quốc có kho dự trữ 600 đầu đạn hạt nhân đang hoạt động. Trung Quốc đang nâng cấp và có thể triển khai các loại vũ khí này bằng đường không, đường biển và đường bộ – hoàn thiện một bộ ba hạt nhân đầy đủ nhưng vẫn còn non trẻ. Mặc dù Bắc Kinh từ lâu đã tập trung vào việc duy trì khả năng răn đe tối thiểu, nhưng kho vũ khí hạt nhân của họ đã tăng lên vượt quá mức này và có thể đạt 1.500 đầu đạn vào năm 2035 nếu tiếp tục với tốc độ phổ biến hiện tại.
Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm cũng ước tính rằng Trung Quốc sở hữu khoảng 600 đầu đạn hạt nhân đang hoạt động.
Trên không
Quân đội Giải phóng Nhân dân hỗ trợ thành phần trên không của bộ ba hạt nhân Trung Quốc thông qua oanh tạc cơ chiến lược H-6N. Máy bay ném bom này có cơ chế tiếp nhiên liệu trên không để mở rộng tầm hoạt động lên 1.800 km, cũng như các sửa đổi thân máy bay được thiết kế lõm vào để cho phép nó mang tên lửa hạt nhân phóng từ trên không.
Trung Quốc cũng dự kiến sẽ phát triển một loại máy bay ném bom chiến lược mới và tên lửa đạn đạo phóng từ trên không. Điều này bao gồm việc phát triển máy bay ném bom chiến lược tàng hình cận âm có khả năng mang vũ khí hạt nhân, Xian H-20, có thể đi vào hoạt động sớm nhất là năm 2025. Loại máy bay này sẽ rất giống với máy bay ném bom B-2 của Mỹ và sẽ có tầm hoạt động toàn cầu hơn 10.000 km với khả năng tiếp nhiên liệu trên không.
Trên biển
Trung Quốc tiến hành các cuộc tuần tra răn đe trên biển gần như liên tục với sáu tàu ngầm tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Jin (SSBN). Mỗi tàu ngầm SSBN có thể mang tới 12 tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) được gọi là tên lửa JL-2 và JL-3. Giới hạn tầm bắn của JL-2 sẽ yêu cầu PLA phải hoạt động gần Hawaii để nhắm mục tiêu vào bờ biển phía đông của Hoa Kỳ, nhưng tên lửa JL-3 có thể bắn trúng bờ biển phía đông từ vùng biển ven bờ của Trung Quốc.
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cũng đang phát triển tàu ngầm SSBN Type 096 với khả năng phóng SLBM có nhiều đầu đạn tái nhập khí quyển độc lập (MIRV).
Trên đất liền
Nhiều loại tên lửa này là DF-5A và DF-5B đặt trong hầm phóng cũng như các loại tên lửa hiện đại hơn và có khả năng di chuyển trên đường bộ như DF-31 và DF-41. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đang thành lập thêm các đơn vị hạt nhân và tăng số lượng bệ phóng trong các đơn vị tên lửa đạn đạo liên lục địa di động từ 6 lên 12. Tên lửa lớp DF-5 có tầm bắn 13.000 km trong khi tên lửa DF-31 và DF-41 có tầm bắn từ 7.000 đến 15.000 km.
Được đăng trong: Châu Á, Trung Quốc
Bài đăng gần đây
• Khi ngày tận thế đang đến gần, đã đến lúc bắt đầu một khởi đầu mới? Ngày 5 tháng 2 năm 2026
• Tuyên bố về việc hết hạn Hiệp ước cuối cùng hạn chế hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới (New START) Ngày 4 tháng 2 năm 2026
• Biện pháp bảo vệ hạt nhân cuối cùng của thế giới hết hạn HÔM NAY. Không có kế hoạch dự phòng nào được chuẩn bị… và các chuyên gia đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng cho nhân loại ngày 4 tháng 2 năm 2026
• Canada không có vũ khí hạt nhân. Sau những lời đe dọa của Trump về Greenland, liệu Canada có nên sở hữu vũ khí hạt nhân? Ngày 4 tháng 2 năm 2026
• Nga tuyên bố Mỹ đã "phớt lờ" các đề nghị gia hạn thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân khi hiệp ước quan trọng hết hạn ngày 05 tháng 2 năm 2026.
https://armscontrolcenter.org/fact-sheet-chinas-nuclear-arsenal/
