Dấu hiệu của chiến tranh

20 Tháng Chín 20186:08 CH(Xem: 3475)

VĂN HÓA ONLINE - ĐIỂM NÓNG 1 A - THỨ SÁU 21 SEP 2018


Kỳ 4 - Các bên muốn gì?


Dấu hiệu của chiến tranh


image002

Tập Cận Bình, Vladimir Putin và Nguyễn Phú Trọng. Ảnh có tính minh họa.


image003

Lý Kiến Trúc


VĂN HÓA

21/9/2018 (Kỳ 4)


Ngày 10 tháng 11, 2017, Tổng thống Donald Trump lần đầu tiên thân chinh đến "chiến trường" Đông Nam Á (APEC Đà Nẵng 2017), tuyên bố chính thức chính sách và chiến lược của Ngũ Giác Đài đối với khu vực Đông Nam Châu Á: Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Mở và Tự do (FOIP)


Chiến lược của TT Trump tung ra nghe có vẻ mới, nhưng quan sát qua chiến thuật TT Trump áp dụng ban đầu cho thấy Hoa Kỳ vẫn tiếp tục triển khai chiến dịch "Tự do hàng không hàng hải trên tất cả vùng biển nào luật pháp cho phép" (Freedom of Navigation Operations FONOPs) từ thời TT Obama, nhưng trên bình diện rộng, đường dây biển Indo-Pacific đã làm thay đổi nhận thức về bản đồ khu vực Đông Nam Châu Á vốn tồn tại từ sau thế chiến II.   


Trước hết, dù đường dây biển rộng lớn theo TT Trump bắt đầu từ biển Ấn Độ dương tới tây Thái Bình dương, giữa và mạch lưu thông đường dây biển rộng lớn này là một vùng biển tương đối nhỏ chỉ rộng có 3,5 triệu km2 thôi, nhưng "lắm chuyện".


Cho nên, vùng biển luật pháp cho phép mà Hoa Kỳ nói đến chính là việc TT Trump muốn vẽ lại nền trật tự ở cái hải địa bàn South China Sea. Đến thăm Việt Nam tháng 11, 2017, bay ngang qua vùng biển 3,5 truệu km2, ông đã nhìn thấy tất cả những gì đang diễn ra bên dưới.Việt Nam thường gọi là Biển Đông (East Vietnam Sea); Giáo sư Sử gia Phạm Cao Dương và một số học giả gọi là biển Đông Nam Á (Southeast Asia Sea); báo Văn Hóa gọi chung là Đông Hải (East Sea), bãi chiến trường quốc tế.


Thế nhưng, nội dung thực hiện Indo-Pacific và FONOPs có đủ hay không đủ để củng cố trật tự và an ninh dựa trên các quy tắc quốc tế, trong lúc thực tế cho thấy Trung Quốc càng lúc càng tiến hành một cách vũ bão quân sự hóa các đảo nhân tạo của họ ở trung tâm quần đảo Trường Sa và tiếp tục họ muốn gì nữa?


Quân sự hóa để làm gì? Câu hỏi ai cũng có thể trả lời được. Họ muốn gì nữa? Chưa có câu trả lời.


Vấn đề đặt ra là các động thái quân sự và chính trị của Trung Quốc (bên Đỏ) và Hoa Kỳ (bên Xanh +) hiện nay sẽ tạo ra những cơn bão lửa hay chung cuộc êm thắm trên bàn hội nghị đa phương, song phương. Đa phương gồm những nước nào và song phương gồm những nước nào?


Có thể tạm phân chia các bên như sau: Trung Quốc + ASEAN; Hoa Kỳ + Đồng minh gồm Ấn, Nhật, Nam Hàn, Úc, Tân Tây Lan, Anh, Pháp ... Còn bên Nga thì sao? Con "sói già" Putin khi ẩn khi hiện, xưa là đồng chí cốt tử của miền Bắc trong thời Vietnam War.


Hai nước gần như "sống còn" với Đông Hải (East Sea) là Việt Nam và Philippines? (Philippines đã xác lập vùng biển phía tây của họ là biển Tây Philippines - West Philippines Sea). Không thể bỏ qua lập trường, quan điểm và thái độ ứng xử của hai nước vừa quan hệ với Hoa Thịnh Đốn, vừa hợp tác với Bắc Kinh là Việt Nam và Philippines. Tiếng nói và vị trí của hai nước này ảnh hưởng rất lớn trong các trận "đàm", "đánh" và thiết kế nền "trật tự mới" của Hoa Kỳ và Trung Quốc ở khu vực Đông Nam Châu Á.   


Câu hỏi có lẽ không thừa trong tình hình hiện nay: Giải pháp quân sự có là giải pháp tốt nhất để “giải quyết một cách hòa bình vấn đề Biển Đông thông qua đối thoại, tránh những hành động gây phương hại ổn định và hòa bình khu vực.”


XEM THÊM:


- Ts Phạm Cao Dương: Đổi tên "Biển Nam Trung Hoa" thành "Biển Đông Nam Á".


Diễn tiến quân sự của bên Xanh +


Theo dõi các diễn biến trên Đông Hải: "chiến trường quốc tế" liên tiếp trong 3 kỳ báo "Các bên muốn gì" vừa qua, theo chúng tôi, để thu hẹp không gian hải địa bàn một cách tương đối tầm nhìn địa chính trị và quân sự, thuật ngữ đường dây Chiến lược Ấn độ - Thái bình dương (Indo-Pacific) của Mỹ nên định hình bằng thuật ngữ: "Ấn độ - Đông Hải - Tây Thái bình dương". Không gian này mô tả diễn biến trận liệt chiến trường gần gũi hơn.


Không còn nghi ngờ gì nữa. Tuyên bố chắc nịch của Vương Nghị ở Singapore ngày 4/8/2108 rằng: "Trung Quốc và ASEAN đã đạt được một "Văn bản duy nhất" làm nền tảng cho các cuộc thương lượng về Bộ Quy tắc ứng xử cụ thể (COC Code of Conduct) về biển Nam Trung Hoa (South China Sea). (Báo Văn Hóa gọi "Văn bản duy nhất" là "Minh ước COC") gần như chính thức mở màn trận chung kết sau bao nhiêu trận tranh chấp bán kết ở Đông Hải.


Song song với chính trị, hải quân của Bắc Kinh luôn ở trong tư thế sẵn sàng nổ súng nếu chiến tranh nổ ra.


Tổng tư lệnh của bên Đỏ là Tập Cận Bình đã từng đích thân đứng trên Mẫu hạm Liêu Ninh chỉ huy cuôc tập trận hải quân lớn nhất trừ trước đến nay. Hải địa bàn diễn ra ở phía nam đảo Hải Nam, cách Hoàng Sa hơn 100 hải lý, cách Trường Sa hơn 1000 hải lý. Với tốc độ của chiến hạm thế hệ mới, đi suốt 1000 hải lý chẳng bao lâu.


Chiến trường của các bên sẽ thu gọn ở Đông Hải (3,5 triệu km2) chứ không lây lan qua tây Thái bình Dương.


image004

Hải quân Trung Quốc trên Mẫu hạm Liêu Ninh.


image005

Mẫu hạm Liêu Ninh.


image006

Tập Cận Bình và các tướng trên Mẫu hạm Liêu Ninh ngày 12/4/2018.


Bên thứ ba (bên Xanh +) lên tiếng


Điểm lại các sự kiện của bên Xanh +:


Đáp lại tức khắc tuyên bố của Vương Nghị, cũng tại Snigapore, Ngoại trưởng Mike Pompei nhắn nhủ: bên thứ ba (bên Xanh +) sẽ lên tiếng.


Đối đầu với chiến thuật "biển người - biển xanh" của bên Đỏ, bên Xanh + Đồng minh gia tăng áp lực hải hành quân sự qua những chuyến "tuần tra - quan sát - động binh - và thăm viếng". Cái lý thú của sau các cuộc "tuần tra - quan sát - động binh - và thăm viếng" của các chiến hạm, đồng minh ta "ưa" ghé bến Việt Nam. Việt Nam hấp dẫn đến như vậy. (Báo Văn Hóa từng gọi quân cảng Cam Ranh là CamRanh Hotel.


Công khai và ngoạn mục hơn nữa, Mỹ còn cho mời các phóng viên quốc tế lên phi cơ do thám thực hiện các phi vị truyền hình, cho quốc tế thấy tận mắt rành rành các cứ điểm quân sự của Trung Quốc trên các đảo nhân tạo.


Việc này Mỹ muốn nói lên điều gì? Xưa nay chỉ trong giới nghiên cứu và theo dõi tình hình Đông Hải mới để ý, còn dân chúng mải lo kiếm tiền lơ là chuyện ăn thua đủ, nay Mỹ muốn đánh động cho cả thế giới biết âm mưu và cuồng vọng bành trướng bá quyền Biển của Trung Quốc.   


Nhắc lại sự kiện TT Trump phái Hàng không Mẫu hạm (HkMh) nguyên tử USS Carl Vinson lần đầu tiên đến trụ ở vịnh Đà Nẵng-Việt Nam vào tháng 3/2018, dưới con mắt quân sự, việc phái một Mẫu hạm nguyên tử đến "chiến trường tuy cũ mà mới" không hẳn là một biểu tượng hào nhoáng.


Lịch trình thường xuyên của các HkMh và các chiến hạm Mỹ trong thời gian hoạt động ở South China Sea thường lui tới tiếp vận, nghỉ ngơi ở quân cảng Subic ở Manila-Philippines. Điều USS Carl Vinson đến bám trụ ở vùng biển EEZ Việt Nam không để hóng gió Biển Đông mà để nâng cấp số hành quân tuần tra lên mức độ cao hơn nữa ở vùng biển cận kề vùng EEZ của Trung Quốc.


(Cũng xin nói thêm là lằn ranh hải giới giữa hai vùng biển EEZ Việt Nam và Trung Quốc hiện đang tranh chấp do lằn đường lưỡi bò số 9 lấn sâu vào EEZ của Việt Nam khu vực biển Quảng Ngãi Lý Sơn).


Một ví dụ như việc Bắc Hàn-Bình Nhưỡng bắn liên tục nhiều quả tên lửa qua đầu Nhật Bản để đổi lấy cuộc hội đàm Un-Trump, Mỹ điều tàu ngầm nguyên tử USS Michigan về cảng Busan của Nam Hàn và USS Carl Vinson tiến vào vùng biển Nhật Bản, cho thấy bên cạnh các cuộc đàm phán chính trị, tên lửa, tầu ngầm mẫu hạm là đội quân tác chiến sẵn sàng xung kích.


Đối với Bắc Hàn, cậu Ủn 33 tuổi được ngồi hàng ngang với ông già 73 tuổi là "tự hào" nước ta ra ngõ là gặp anh hùng rồi, công bằng mà nói cái tâm cái tầm của cậu Ủn là yêu nước và mưu đồ thống nhất với Nam Hàn bằng con đường hòa bình chứ không nồi da xáo thịt.


Tổng thống Donald Trump đã chơi một ván bài đẹp ở Bắc Á cho nhân loại thân tâm an lạc thoát khỏi cảnh hạt nhân, nay Nam Á còn chờ Ngài đối với Tầu phù và ASEAN ra sao./

image001

Lý Kiến Trúc


California 20/9/2018


(Xem tiếp Kỳ 5 Dấu hiệu của Chiến tranh - Ván bài ngửa của Hà Nội)
05 Tháng Tư 2015(Xem: 10637)
1/ Tiến sĩ Carlyle A. Thayer: Acquiescing to China’s Assertiveness in the South China Sea: U.S. and Australian Policies of Not Taking Sides. 2/ Tiến sĩ Phó Đề đốc Ota Fumio: Chinese Maritime Expansion: Strategy and Counter-measures (Summary) 3/ Tiến sĩ Sophie Boisseau du Rocher: The EU and the South China Sea Issue : wishful thinking or real added value? 4/ Học giả Bill Hayton: Mistranslation and misunderstanding – the unlikely origins of China’s ‘U-shaped line’ claim in the South China Sea. 5/ Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích: Toward a Peaceful Solution to The Conflict in The Southeast Asia Sea. 6/Tiến sĩ Trần Huy Bích: Giải thích việc phát hiện 5 tấm bản đồ cổ ở Đại học UCLA. 7/ Thạc sĩ Hoàng Việt: Institutions and methods for resolving maritime territorial disputes under international law. 8/ Tiến sĩ Phạm Cao Dương: Tác giả danh xưng biển "Đông Nam Á" góp ý về Biển Đông 2015. 9/ Thông cáo chung Hội nghị Quốc tế về Biển ở Manila: VIETNAM PHILIPPINES CIVIL SOCIETY - JOINT STATEME
02 Tháng Tư 2015(Xem: 10601)
MANILA (VH) - Gần 40 tham dự viên, quan sát viên, các tổ chức Xã hội Dân sự - Dân chủ, và các nhân vật nổi tiếng quốc tế đến tham dự, tham luận, hội thảo ngày "Hội nghị Quốc tế về Tranh chấp biển Đông Nam Á - International Conference on the Southeast Asia Sea Disputes" tại hội trường Ateneo Law School, Makati, thủ đô Manila, Philippines vào ngày 27 tháng 3, 2015.
29 Tháng Ba 2015(Xem: 9403)
Biến chuyển cuối cùng trong ngày "Hội nghị Quốc tế về biển Nam Hải" diễn ra tại thủ đô Manila, Philippine ngày 27 tháng 3, 2015 đã mang lại chữ ký bản "Thông Cáo Chung" giữa các nhân vật và tổ chức Xã hội Dân sự - Dân chủ Việt (hải ngoại) và Phi đối với tình hình Biển Đông. Mời quý bạn đọc theo dõi số báo tới toàn bộ diễn tiến hội nghị./
25 Tháng Ba 2015(Xem: 9937)
Đáp chuyến máy bay thẳng từ Los Angeles, nhà báo Lý Kiến Trúc có mặt tại Manila để kịp tham dự Hội nghị Quốc tế về Biển Đông tại trường Đại học Ateneo Law School, Manila
24 Tháng Ba 2015(Xem: 8325)
Tổng Thống Indonesia Joko Widodo nói rằng một trong những lập luận chủ yếu mà Trung Quốc viện ra để đòi chủ quyền trên hầu hết Biển Đông không có cơ sở pháp lý dựa trên luật pháp quốc tế, tuy nhiên ông nói thêm rằng Jakarta vẫn muốn đóng vai trò của một nước trung gian thành thực trong một trong những cuộc tranh chấp gay gắt nhất tại Châu Á.
22 Tháng Ba 2015(Xem: 14920)
Kể từ Thứ Hai 23/3/2015, chủ đề: "Mê Hồn Trận Biển Đông" sẽ lần lượt được tường trình cùng quý bạn đọc về tình hình và diễn biến ở biển Đông. Ban biên tập Văn Hóa cố gắng trong khả năng, sẽ đưa tin tức, bài vở, tổng hợp các nguồn tin, diễn biến đã và đang xẩy ra, đặc biệt ở khu vực biển - quần đảo Trường Sa, hiển thị ở các mục: Tin Nóng; Thế Giới Hôm Nay; Biển Đông; Hoàng Sa; Theo Dòng Thời Sự A & B; Bộ Ảnh A & B... Văn Hóa trân trọng cám ơn quý cơ quan truyền thông thân hữu; quý tác giả, quý diễn giả. Kính mời quý độc giả theo dõi. (VH)
19 Tháng Ba 2015(Xem: 8324)
"Việt đánh đẹp trận HD-981, lại cho Cam Ranh tiếp dầu Nga "xỏ" Mỹ? Trả thù Ucraina Nga giúp Tàu? Mỹ giúp Phi lại gần Việt? Không có gì là không thể... chơi nhau tới bến!" BBC: "Nga có thể biến Trung Quốc thành ông vua ở biển Đông," đó là tiêu đề bài phân tích chi tiết được đăng trên trang mạng chuyên về quan hệ chính trị quốc tế nationalinterest.org hồi cuối tháng Hai 2015.
17 Tháng Ba 2015(Xem: 11086)
Ngày 16/03/2015, Philippines đã đệ trình lên Tòa án Trọng Tài Thường trực La Haye một tài liệu bổ sung bao gồm nhiều luận cứ, chứng cứ và bản đồ để chứng minh bản đồ « đường lưỡi bò » của Trung Quốc trên Biển Đông là vô giá trị. Vụ kiện của Philippines là vụ kiện đầu tiên đối với Trung Quốc về các lãnh thổ đang tranh chấp trên Biển Đông. Vụ kiện này đã được chính phủ nhiều nước hoan nghênh, trong đó có chính phủ Hoa Kỳ, xem đây là một giải pháp pháp lý bền vững cho các tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông.
15 Tháng Ba 2015(Xem: 10656)
Nguồn tin riêng của báo Văn Hóa cho biết, Đại lão Hòa thượng Thích Quảng Độ sau một tuần giải phẫu nhiếp hộ tuyến tại một bệnh viện lớn ở Sàigon đã xuất viện hơn nửa tháng nay. Hiện nay sức khỏe của Ngài đã bình phục. Khi xuất viện, Ngài vẫn phải trở lại nơi "quản chế" nghiêm ngặt là Thanh minh Thiền viện. Mọi liên lạc bên ngoài với HT Quảng Độ thường xuyên vẫn bị phong tỏa.
12 Tháng Ba 2015(Xem: 8960)
Mỹ: "Yêu cầu Việt Nam không nên cho Nga sử dụng Cam Ranh làm phi trường cho IL 78 lên xuống tiếp săng cho oanh tạc cơ TU 95". Nga: "Đề nghị của Mỹ về Cam Ranh là thô lỗ". Việt:1. Không liên minh quân sự; 2. Không căn cứ quân sự; 3. Không sử dụng quan hệ song phương nhắm vào nước thứ ba. Cả Trung Quốc và Hoa Kỳ từng đề xuất thuê lại căn cứ Cam Ranh với giá 500 triệu đôla/năm nhưng Việt Nam đã quyết định sẽ không cho nước ngoài vào đây. Tuy nhiên thời thế đã thay đổi. Để thể hiện thiện chí, Hà Nội nay thuận cho Nga lập cơ sở hậu cần và kỹ thuật ở Cam Ranh, tuy chưa rõ giá thuê là bao nhiêu.
10 Tháng Ba 2015(Xem: 15755)
NV: Theo lời kể của thầy Thích Nhuận Thư, trụ trì của chùa, và là người đứng ra tổ chức chuyến hành hương cho các Phật tử: “Tối thứ Bảy, lúc 9 giờ tối, tôi ra ngoài mừng sinh nhật của một đệ tử. Toàn bộ vé máy bay và hộ chiếu của những Phật tử tham gia chuyến hành hương đều được tôi đặt trên bàn bên trong phòng. Trước khi đi, tôi khóa cửa phòng, và có để máy sưởi ở mức rất nhỏ. Tôi không khóa cửa chính của chùa.”
08 Tháng Ba 2015(Xem: 10398)
Đại sứ Osius chia sẻ với cử tọa rằng, một trong những người truyền đạt kinh nghiệm cho ông, đại sứ Mỹ đầu tiên ở Việt Nam sau khi bình thường hóa Pete Peterson, đã nói rằng “Nothing is impossible” (Không có gì là không thể.) “Nothing is impossible” được nhắc đi nhắc lại như một điệp khúc, không chỉ bởi Đại sứ Mỹ mà còn bởi những khán giả ngồi bên dưới. "Còn nhiều điều mà hai nước chúng ta có thể cùng nhau làm để duy trì hoà bình, thịnh vượng và độc lập cho Việt Nam và cho khu vực."Để làm được như vậy, cả hai bên sẽ cần phải có những quyết định táo bạo và hướng tới một tương lai mới, mặc dù chúng ta vẫn nhớ và thành tâm giải quyết lịch sử của mình"... "Ông Nguyễn Phú Trọng và ông Trần Đại Quang sẽ đi Mỹ".
05 Tháng Ba 2015(Xem: 8631)
BBC: Kẻ tấn công đã hô lớn: "Nam Hàn và Bắc Hàn phải được thống nhất!" trước khi xông vào ông đại sứ. Phóng viên của chúng tôi nói thêm rằng nhiều người miền Nam tin rằng hiện diện quân sự của Mỹ tại Nam Hàn cản trở quá trình thống nhất hai miền.
01 Tháng Ba 2015(Xem: 15191)
Phan Nhật Nam: "Chúng ta (Những Người Lính VNCH) và thế hệ kế tục (KHG Dương Nguyệt Ánh) không có liên hệ về vật chất. tinh thần nào trong vụ án gọi là “vu cáo/mạ lỵ” giữa cá nhân HDT/ĐN/SGN và nhân sự Báo NV". Dương Nguyệt Ánh: "Việc ông (PNN) viết một bức thư ngỏ và cho phổ biến rộng rãi trên các diễn đàn không phải là lối cư xử của một người thân hay đồng chí. Trái lại, nó cho thấy lời ông viết trong thơ và việc ông làm không hề đi đôi với nhau". Trần Diệu Chân: "Đây là chiến thắng của sự thật, của công lý và là chiến thắng chung cho những nạn nhân bị chụp mũ là thân cộng hay bị cáo buộc là cộng sản, cũng như bị vu khống về nhân cách khiến thanh danh họ bị xúc phạm, đời sống của họ bị tác hại".
24 Tháng Hai 2015(Xem: 14654)
Phái đoàn FJC (Freelance Journalists Club) - Câu Lạc Bộ Nhà báo Tự do gồm Điếu Cày và 8 thành viên nam nữ mặc đồng phục đen, áo pull in hàng chữ "CLB NHÀ BÁO TỰ DO FJC" đi bộ dọc theo đại lộ Bolsa gần cây số, trên tay 4 cô cầm một biểu ngữ hàng ngang lớn "Fighting for Freedom of Vietnam", diễu hành qua khán đài dưới sự chứng kiến các viên chức chánh quyền sở tại và của hàng ngàn đồng hương Việt tị nạn đứng dọc hai bên đại lộ.
23 Tháng Hai 2015(Xem: 223311)
Theo báo Tiền Phong – cơ quan ngôn luận của đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh vừa phải tháo gỡ những bức ảnh về nội thất xa hoa, kệch cỡm trong tư dinh của cựu tổng bí thư Nông Đức Mạnh. Động thái trên xảy ra sau khi dư luận tại Việt Nam liên tục có những lời đàm tiếu và chỉ trich về lối ăn chơi đồng bóng đến mức lố bịch của vị cựu tổng bí thư đảng cộng sản VN.Trước đó, trong bài tường thuật chuyến đi chúc tết các cựu lãnh đạo đảng và nhà nước hôm 19/2/2015, báo Tiền Phong đã đăng bức ảnh ông Nông Đức Mạnh tiếp đón bí thư trung ương đoàn Nguyễn Đắc Vinh trên bộ ngai vàng đầu rồng, xung quanh là nội thất gian phòng được trang hoàng theo kiểu vua chúa, đằng sau có bức tượng Hồ Chí Minh được mạ vàng...
12 Tháng Hai 2015(Xem: 10783)
Luật sư Trần Thu Nam, nói rằng Toà án tỉnh Đồng Nai đã kết tội hai ông Phạm Minh Vũ18 tháng tù, Đỗ Nam Trung 14 tháng tù và cô Lê Thị Phương Anh12 tháng tù vì đã “lạm dụng các quyền tự do, xâm hại các lợi ích nhà nước.” Ông Phạm Minh Vũ là bị cáo duy nhất bác bỏ cáo trạng này.
10 Tháng Hai 2015(Xem: 9558)
Trong thư gửi gia đình hồi năm 2014, cô Mueller cố trấn an mọi người rằng cô vẫn an toàn và không bị làm hại."Con chỉ có thể viết từng đoạn thư một vì cứ nghĩ đến cả nhà là con lại khóc nức nở."Con biết cả nhà đều muốn con cứng rắn. Và đó chính là điều con đang gắng làm."
08 Tháng Hai 2015(Xem: 9345)
Theo Vietnamnet, người dân thôn Nhân Vũ (xã Nguyễn Trãi, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên) vừa phát hiện một chiếc chuông cổ ở cánh đồng thuộc khu di tích đền thờ nữ tướng Ngọc Chi (thời Hai Bà Trưng). Một công việc vô tình đi dò tìm kim loại dưới lòng đất, mà "cơ trời", "ý Phật" cho phát hiện ra báu vật của quốc gia.
05 Tháng Hai 2015(Xem: 9674)
Thế nhưng bác sĩ Barry Kerzin, một bác sĩ của lãnh tụ tinh thần Tây tạng, Đức Dalai Lama, nói với tờ Thời báo Siberia rằng vị sư đó đang ở một trạng thái thiền rất hiếm có tên gọi là “tukdam”. “Nếu người ngồi thiền này có thể tiếp tục duy trì trạng thái thiền định này, ông có thể trở thành một Đức Phật."