Trần Đăng Khoa: Chân trời thơ ca đang rộng mở

05 Tháng Ba 20181:14 SA(Xem: 2112)

VĂN HÓA ONLINE - VĂN HỌC NGHỆ THUẬT  - THỨ  HAI 05 MAR 2018


Trần Đăng Khoa: Chân trời thơ ca đang rộng mở


04/03/2018


Trước, Trần Dần khóc “những người bay không có chân trời”, còn nay, mọi biên giới mở rộng, đủ phương tiện để người viết sáng tác, quảng bá thơ ca.


Trần Đăng Khoa với tài năng thơ phát lộ từ sớm, từng được coi là thần đồng thi ca. Tác phẩm của ông được nhiều thế hệ độc giả yêu thích, thuộc nằm lòng. Bên cạnh là một nhà thơ nổi tiếng, ông còn là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - đơn vị tổ chức Ngày thơ Việt Nam. Nhân lần tổ chức thứ 16 của sự kiện này, nhà thơ trò chuyện về vai trò của thơ ca trong đời sống hôm nay.


image059

Nhà thơ Trần Đăng Khoa tại Văn Miếu trong buổi tổng duyệt chuẩn bị cho Ngày thơ Việt Nam. Ảnh: Tần Tần.


Thơ xuất hiện nhiều là dấu hiệu của thời kỳ yên bình, vui vẻ


- Hiện nay có luồng ý́ kiến cho rằng thơ ca đang mất dần vị thế. Ông nghĩ sao về điều này?


-Tôi nghĩ rằng không đến nỗi như thế. Có một hiện tượng là thơ xuất hiện rất nhiều, nhưng những bài thơ hay, thực sự hay không phải nhiều lắm. Tác giả thu hút được bạn đọc cũng chỉ tập trung vào một số tác giả lớn thôi. Điều đó tôi nghĩ là bình thường.


Thời nào cũng như thế cả. Ngay cả giai đoạn rực rỡ nhất của thơ ca, là thời Thơ mới, ông Hoài Thanh đã nói: “Tôi đã đọc trên một vạn bài thơ, thì cũng đến trên một vạn bài thơ là thơ dở”. Kể lại điều đó để thấy rằng để nhà phê bình chọn được một số tác giả cho Thi nhân Việt Nam, ông đã đọc đến vạn bài và chốt lại mấy chục tác giả đó mà thôi.


Thì bây giờ cũng như thế. Cho nên tôi cho điều đó là bình thường.


Hiện nay số người làm thơ rất nhiều. Có tới hàng vạn nhà thơ, thậm chỉ cả triệu. Có nhiều câu lạc bộ thơ. Riêng câu lạc bộ Thơ Việt Nam đã mấy vạn người rồi. Số lượng rất đông.


Thơ xuất hiện rất nhiều. Đó là điều mừng, là dấu hiệu của một thời kỳ yên bình, vui vẻ.


- Vậy còn việc các nhà thơ tự bỏ tiền ra in thơ rồi mang đi tặng, hiện tượng đó nói lên điều gì?


- Thơ thì có những người tự bỏ tiền ra đi in, nhưng cũng có những người không như thế. Chúng tôi có bao giờ phải bỏ tiền ra in đâu. Một loạt tác giả không phải bỏ tiền ra in, vẫn bán được sách.


Ví dụ gần đây Vương Trọng ra thơ và bán được, hoặc có những nhà thơ bán chạy. Nhà thơ Trần Nhuận Minh cũng tái bản đi tái bản lại cũng vẫn bán được.


- Lượng nhà thơ bán được sách như vậy có nhiều không?


- Tất nhiên không nhiều lắm. Với tôi, là cái tôi thấy rõ nhất, người ta còn vẽ tranh về thơ để bán. Có một họa sĩ Pháp, bà chọn 37 bài thơ của tôi, để vẽ thơ và triển lãm tại ba điểm: Hà Nội, TP.HCM, Paris.


Hoặc có nhà sách cũng tổ chức một nhóm họa sĩ 8X, 9X chọn thơ tôi để vẽ tranh. Họ vẽ tranh về thơ rồi in sách, sách bán giá khá cao mà vẫn bán hết. Tôi có phải bỏ ra một xu nào để in thơ, làm sách đâu.


Tôi là như vậy, và một số tác giả khác cũng như thế. Thơ không hoàn toàn khó bán.


- Ngày nay nhiều loại hình giải trí nghệ thuật ra đời, liệu thơ ca có vì thế mà mất đi lượng độc giả, khán giả?


- Tất nhiên, ngày nay có nhiều loại hình ra đời làm cho công chúng có nhiều mối quan tâm hơn, và thi ca cũng phải chia sẻ công chúng.


Nhưng ngược lại, công nghệ phát triển cũng giúp thơ có thêm phương tiện quảng bá. Chúng ta không có báo tư nhân nhưng lại có Facebook, blog. Mỗi nhà thơ, mỗi người viết đều có một “nhà xuất bản", một tờ báo riêng của mình, đều tự công bố được tác phẩm. Có những người dịch thơ mình ra tiếng Anh, để thơ mình ra thẳng thế giới.


Trước đây nhà thơ Trần Dần có câu thơ đắng đót: “Tôi khóc những chân trời không có người bay/ Lại khóc những người bay không có chân trời”. Bây giờ thì ở đâu cũng là chân trời cả, chân trời ở ngay dưới chân mỗi người. Vấn đề là người đó có bay được không thôi.


Các phương tiện ngày nay đã đầy đủ rồi. Trước đây, phải 5, 6 người mới ra được tập thơ chung, mỗi lần in được 1.000 bản. Nhưng bây giờ có thể đi thẳng vào hàng triệu người đọc rồi, ra thẳng thế giới rồi. Không có một rào cản nào cả. Đó là điều kiện để thơ ca phát triển chứ.


Còn việc thơ có đến được độc giả nữa hay không, còn phụ thuộc vào tài năng của người viết thôi.


- Có lần ông nói mình có lúc phải chạy “show” nói chuyện. Cụ thể đó là người ta mời ông tới diễn thuyết do tài ăn nói có duyên của ông, hay từ thơ ca?


- Chạy show là điều rất bình thường. Tôi đi diễn thuyết khắp nơi, hiện nay trong điện thoại vẫn còn những tin nhắn chờ chốt lịch đi nói chuyện. Nhiều nhà thơ cũng đi đọc thơ, nói chuyện thơ tại các trường đại học, cơ sở. Nếu nói không ai thích thơ, thì người ta làm thơ làm gì, mời nhà thơ đi nói chuyện thơ làm gì.


image058

Thả thơ - một hoạt động đẹp trong Ngày thơ Việt Nam. Ảnh: Anh Tuấn


Ngày thơ - một lễ hội, một mỹ tục mới


- Cũng có ý kiến cho rằng, hiện nay các nhà thơ sáng tác từ nhu cầu nội tâm, làm thơ cho mình là chính. Nếu được công chúng yêu mến thì họ phải thu hút được nhiều người mua thơ như mua vé vào rạp xem phim chứ?


- Vậy chúng ta giải thích như nào về việc cô Vi Thùy Linh đưa thơ vào Nhà hát Lớn biểu diễn? Cũng có những nhà thơ làm cho mình, nhưng đòi hỏi của công chúng vẫn nhiều. Nếu thơ quả thật ế ẩm, không ai mặn mà, thì không thể tổ chức những ngày thơ đông nghìn nghịt như thế này cả.


Trong những ngày này, không chỉ ở Hà Nội đâu, tất cả các địa phương, thơ tràn ngập lãnh thổ. Trong khi chúng ta nói thơ mất giá, mà sao ta lại tổ chức được những ngày lễ hội thơ. Hình như không phải như người ta nói đâu, phải nhìn vào bản chất vấn đề.


- Ông đánh giá như nào về sức sống các câu lạc bộ thơ địa phương?


- Hiện nay các câu lạc bộ thơ phát triển rất mạnh, đa dạng. Có bao nhiêu nhà thơ thì có từng đấy quan niệm, cách viết về thơ. Và rồi từ đấy cũng khu biệt các đối tượng độc giả, thính giả.


Có những thơ hiện đại như Nguyễn Quang Thiều, Mai Văn Phấn, Vi Thùy Linh, có những thơ dân tộc nhưng cách tân như Nguyễn Duy. Có những dạng thơ chắt lọc như Vũ Quần Phương, Hữu Thỉnh. Có những thơ bám sát đời sống như Trần Nhuận Minh. Mỗi nhà thơ một giọng điệu, cách đi, làm nên sự đa dạng cho thơ ca.


- Ngày thơ Việt Nam năm nay có gì khác biệt so với những năm trước?


- Ngày thơ bây giờ không chỉ tập trung vào  thơ nữa, chúng ta đang tiến tới ngày văn học Việt Nam. Chủ đề năm nay: "Nhà văn đồng hành cùng dân tộc". Vậy đồng hành như thế nào?


Nói như nhà thơ, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, thì đó là đồng hành với những vấn đề sống còn của dân tộc, của nhân dân, với người lao động sáng tạo trên tất cả các lĩnh vực của đời sống, nhất là những người đang đứng nơi “đầu sóng ngọn gió”, bảo vệ toàn vẹn tổ quốc . Đó cũng chính là nhân vật trung tâm của văn học thời kỳ đổi mới, là cảm hứng không bao giờ vơi cạn của nhà thơ cũng như “người lao động văn học” trên cả nước.


Trước khi vào ngày thơ chính thức, chúng tôi dành ngày 12/1 âm lịc hbàn về thơ, mà cụ thể là “Những vấn đề trong thơ Việt Nam đương đại”, ngày 13 thì bàn về văn xuôi “Đổi mới tư duy tiểu thuyết”. Ngày 14 trình diễn thơ tại Văn Miếu của các Câu lạc bộ thơ. Đây cũng là điều khá độc đáo.


Ở nước ngoài thường có hai cách: đọc, hoặc hát những bài thơ được phổ nhạc. Ở Việt Nam, bên cạnh hai cách đó còn ngâm thơ, hát văn, hát xẩm, hát chèo cũng bằng thơ, rất nhiều cách biến tấu. Thậm chí đọc thơ rap như nhà văn Y Ban chẳng hạn. Chị ấy mang cả thơ của mình sang Pháp để đọc rap. Chị ấy vốn là một nhà văn, nhưng vẫn có thể đọc thơ rap rất độc đáo và bạn bè quốc tế rất thích.


Năm nay, ngoài sân thơ chính, còn có sân thơ trẻ có sự kết hợp với Hội nhà văn Hà Nội. Cùng các nhà thơ Việt Nam, còn có sự tham gia của các nhà thơ quốc tế, mà cụ thể là 4 nhà thơ nổi tiếng của Nhật Bản.


Bởi thế, nếu ai nói thơ đang xuống cấp, có vấn đề thì tôi thấy không phải.


Nhưng nói đi cũng phải nói lại, việc đánh giá thơ thế nào bây giờ rất khó. Tôn vinh thơ thế nào để phát huy được đúng sức mạnh của nó. Điều đó đòi hỏi sự đầu tư, nâng cấp nhiều hơn nữa từ Hội Nhà văn.


Việc tổ chức Ngày thơ tôi đánh giá là một lễ hội rất đẹp, một mỹ tục mới. Nhưng tổ chức thế nào cho sinh động là cả một vấn đề. Đặc biệt là tránh sự nhàm chán./(theo Zing)


Thu Hiền
21 Tháng Tám 2014(Xem: 5061)
Ở tuổi 89, tác giả của ca khúc nổi tiếng "Dư âm" sống nghèo túng, bệnh tật và cô đơn trong căn nhà nhỏ giữa lòng Sài Gòn.
13 Tháng Tám 2014(Xem: 4943)
Vì sao văn học Việt Nam vẫn không có những tác phẩm lớn? Đó là câu hỏi đã nhiều lần được đưa ra thảo luận trong những năm gần đây. Chưa nói đến những tác phẩm có tác động mạnh đến thế giới hoặc được thế giới biết đến nhiều, . . .
29 Tháng Bảy 2014(Xem: 4856)
Năm em lên ba, bố tôi bỏ lại người vợ trẻ và hai đứa con thơ lên đường tập kết. Tôi hơn em sáu tuổi. Chín tuổi con nhà nghèo khôn lắm, tôi đủ khôn để thấy khuôn mặt mẹ buồn hiu hắt, những tiếng thở dài và những giọt nước mắt âm thầm của mẹ trong đêm. Chín tuổi, tôi đã biết mình là người nam độc nhất trong gia đình, đã biết ẩm bồng đút cơm cho em và vỗ về em mỗi khi em khóc.
23 Tháng Bảy 2014(Xem: 4409)
Kính thưa anh chị em bằng hữu bốn phương. Sáu mươi năm về trước, đêm Genève cắt đôi nước Việt ở sông Bến Hải, ngoại trưởng quốc gia Việt Nam đã từ chối ký kết hiệp định và ngồi khóc cho một Việt Nam phân chia Nam Bắc. Tại miền Bắc tiểu bang California, chúng tôi đã trải qua một đêm chan chưa ân tình.
06 Tháng Bảy 2014(Xem: 4605)
Anh Nguyễn-Xuân Hoàng bệnh từ hơn một năm qua. Tôi quen anh Hoàng không qua văn học mà qua làng báo hải ngoại. Tuy nhiên giáo sư Nguyễn-Xuân Hoàng đã là một cái tên quen thuộc từ những năm tôi học trung học đệ nhị cấp, tức cấp ba ngày nay, ở Sài Gòn vào đầu thập niên 1970.
29 Tháng Sáu 2014(Xem: 5035)
Suốt mấy tuần qua, tin tức về bão lụt miền Trung bị tin về cái chết của tướng Võ Nguyên Giáp đè nén. Các bản tin về bão lụt miền Trung đi tin các tỉnh Quảng Bình, Thừa Thiên- Huế đang đối diện với những cơn lũ quét mạnh mẽ sắp tràn xuống những khu vực hạ nguồn sau khi cơn bão rút đi. Mưa tích nước trên thượng nguồn các con sông lớn sẽ tràn bất ngờ gây lũ quét và đây là nguyên nhân gây thương vong và thiệt hại tài sản lớn cho người dân hơn chính cơn bão trực tiếp gây ra.
23 Tháng Ba 2014(Xem: 4720)
Nhân dịp năm Việt-Pháp 2014, tại Paris đang diễn ra cuộc triển lãm ảnh đặc biệt mang tên « Objectif Việt Nam. Ảnh của Trường Viễn Đông Bác cổ ».
06 Tháng Ba 2014(Xem: 5046)
Văn đoàn Độc lập VN được dự kiến là một tổ chức xã hội dân sự độc lập, ái hữu. Một tổ chức xã hội dân sự mới thuộc lĩnh vực văn học với tên gọi ‘Bấm Văn đoàn độc lập Việt Nam’ vừa được tuyên bố vận động thành lập.
23 Tháng Hai 2014(Xem: 4988)
Các cuốn Nhật ký Anne Frank bị xé ở thư viện Shinjuku City Hơn 100 bản in cuốn Nhật ký Anne Frank đã bị xé và phá trong một thư viện công ở Tokyo, Nhật Bản, theo quan chức nước này.
16 Tháng Hai 2014(Xem: 5081)
Đào: một bài hát mang đậm chất Ả Đào (hay Ca Trù) của Âm nhạc truyền thống ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
26 Tháng Giêng 2014(Xem: 4580)
Triển lãm "Angkor, sự khai sinh của một huyền thoại" tại bảo tàng nghệ thuật châu Á Guimet (DR)
02 Tháng Giêng 2014(Xem: 4522)
Giả như Albert Camus vẫn còn sống, thì hôm 07 tháng Mười Một vừa qua, ông có lẽ đã tròn 100 tuổi. Từng đoạt giải Nobel Văn học năm 1957, thế mà sinh nhật năm nay của đại văn hào diễn ra trong bầu không khí tĩnh lặng, “không trống, không kèn” như nhiều nhà văn lớn khác của Pháp. Kỷ niệm một trăm năm ngày sinh của Albert Camus chỉ gói trọn trong một cuộc triển lãm nhỏ với chủ đề “Albert Camus, công dân thế giới” tại Aix-en-Provence, một thành phố thuộc tỉnh Bouches-du-Rhône, miền nam nước Pháp. Triển lãm kéo dài từ ngày 05/10/2013 cho đến hết ngày 04/01/2014.
26 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 4635)
Ngày 28/12/1973, « Quần đảo ngục tù – L’Archipel du Goulag » của nhà văn Nga Alexandre Soljenitsyne, đã được xuất bản tại Paris và được đánh giá là cuốn sách lớn của thế kỷ 20. Tuyển tập về nỗi kinh hoàng dưới chế độ Staline đã làm thay đổi nhãn quan của phương Tây về Liên bang Xô Viết.
12 Tháng Mười Một 2013(Xem: 5002)
Mùng 7 tháng 11 năm 2013 là dịp kỷ niệm ngày sinh lần thứ 100 của nhà văn Albert Camus. Cho dù ông là một trong các nhà văn Pháp được đọc nhiều nhất và được dịch nhiều nhất, tại Pháp không hề có một nghi lễ chính thức nào được cử hành vào dịp này. Với người Pháp, tác giả của « Kẻ xa lạ » tiếp tục gợi nên những quan điểm đối kháng.
24 Tháng Mười 2013(Xem: 4360)
Suốt mấy tuần qua, tin tức về bão lụt miền Trung bị tin về cái chết của tướng Võ Nguyên Giáp đè nén. Các bản tin về bão lụt miền Trung đi tin các tỉnh Quảng Bình, Thừa Thiên- Huế đang đối diện với những cơn lũ quét mạnh mẽ sắp tràn xuống những khu vực hạ nguồn sau khi cơn bão rút đi. Mưa tích nước trên thượng nguồn các con sông lớn sẽ tràn bất ngờ gây lũ quét và đây là nguyên nhân gây thương vong và thiệt hại tài sản lớn cho người dân hơn chính cơn bão trực tiếp gây ra.
21 Tháng Mười 2013(Xem: 5871)
Westminster (Bình Sa)- - Trưa Thứ Bảy, 12 tháng 10 năm 2013, tại nhàng Paracel Seafood Restaurant khoảng 350 quan khách, thân hữu, một số qúy vị đại diện các hội đoàn, đoàn thể, qúy văn thi hữu, các cơ quan truyền thông và đồng hương tham dự buổi ra mắt hai tác phẩm "Phận Người Vân Nước” và “Chuyện Dọc Đừờng" của người lính viết văn Phan Nhật Nam do Nhà xuất bản Sống và Tuần Báo Sống phát hành.
01 Tháng Mười 2013(Xem: 4703)
Đông đảo khán giả đã tới xem các vở kịch của Lưu Quang Vũ được trình diễn từ 09-15/09 nhân kỷ niệm 25 năm ngày mất của ông.
11 Tháng Chín 2013(Xem: 4397)
Nghệ sĩ Vân Ánh chơi trống và hát (Ảnh: Christine Jade)